اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به كار می روند:
الف - قاچاق كالا و ارز: هر فعل یا ترك فعلی است كه موجب نقض تشریفات قانونی مربوط به ورود و خروج كالا و ارز گردد و بر اساس این قانون و یا سایر قوانین، قاچاق محسوب و برای آن مجازات تعیین شده باشد، در مبادی ورودی یا هر نقطه از كشور حتی محل عرضه آن در بازار داخلی كشف شود.
ب - كالا: هر شیء كه در عرف، ارزش اقتصادی دارد.
پ - ارز: پول رایج كشورهای خارجی، اعم از اسكناس، مسكوكات، حوالجات ارزی و سایر اسناد مكتوب یا الكترونیكی است كه در مبادلات مالی كاربرد دارد.
ت - تشریفات قانونی: اقداماتی از قبیل تشریفات گمركی و بانكی، اخذ مجوزهای لازم و ارائه به مراجع ذی ربط است كه اشخاص موظفند طبق قوانین و مقررات به منظور وارد یا خارج كردن كالا یا ارز، انجام دهند.
ث - كالای ممنوع: كالایی كه صدور یا ورود آن به موجب قانون ممنوع است.
ج - كالای مجاز مشروط: كالایی كه صدور یا ورود آن علاوه بر انجام تشریفات گمركی حسب قانون نیازمند به كسب مجوز قبلی از یك یا چند مرجع ذی ربط قانونی است.
تبصره (الحاقی ۱۴۰۰/۱۱/۱۰) - هرگاه كالایی به موجب صلاحیت اعطائی قانون، بر اساس مصوبات هیأت وزیران یا سایر مراجع قانونی بنا به مقتضیات و شرایط خاص، صدور یا ورود آن ممنوع شود، در حكم كالای مجاز مشروط است و حسب مورد مجازات جرائم و تخلفات مربوطه، حداكثر مجازات مربوط به كالای مجاز مشروط است.
چ - كالای مجاز: كالایی است كه صدور یا ورود آن با رعایت تشریفات گمركی و بانكی، نیاز به كسب مجوز ندارد.
ح - ارزش كالای قاچاق ورودی: عبارت است از ارزش سیف كالا (مجموع قیمت خرید كالا در مبدأ و هزینه بیمه و حمل و نقل)، به اضافه حقوق ورودی زمان كشف و سایر هزینههایی كه به آن كالا تا محل كشف تعلق میگیرد كه بر اساس بالاترین نرخ ارز اعلامی توسط بانك مركزی در زمان كشف محاسبه می شود.
خ(اصلاحی ۱۴۰۰/۱۱/۱۰) - ارزش كالای قاچاق خروجی: عبارت است از قیمت آزاد كالا در نزدیكترین بازار داخلی عمده فروشی محل كشف به اضافه هزینههایی مانند عوارض ویژه صادراتی و كلیه یارانه هایی كه به آن كالا تعلق میگیرد.
تبصره - فهرست و ارزش كالای قاچاق خروجی مربوط به فرآورده های نفتی و محصولات پتروشیمی حسب مورد متناسب با بالاترین قیمت خرید كالا در بازارهای هدف و یا بر اساس بالاترین نرخ ارز رسمی كشور و سایر عوامل مؤثر توسط وزارت نفت و ستاد اعلام می شود.
د - بهای ارز: بالاترین نرخ اعلامی ارز كه توسط بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران در زمان كشف اعلام میگردد.
ذ - شناسه كالا: شناسه ای چند رقمی كه مبتنی بر یك نظام جامع طبقه بندی كالا است و مشخصات ماهوی هر قلم كالا احصاء و در یك سامانه ثبت می شود و به صورت رمزینه (باركد) و یا نظایر آن بر روی كالا نصب یا درج میگردد.
ر - شناسه رهگیری: شناسه ای چند رقمی مبتنی بر شناسه كالا است و به منظور منحصر به فرد نمودن هر واحد كالا به كلیه كالاهای دارای بسته بندی با ابعاد مشخص اختصاص می یابد. ماهیت، مالكیت و موقعیت كالا در هر نقطه از زنجیره تأمین مبتنی بر این شناسه قابل استعلام و رهگیری است و در قالب یك رمزینه بر روی كالاهای مزبور نصب یا درج می شود.
ز (اصلاحی ۱۴۰۰/۱۱/۱۰) - اسناد خلاف واقع: اسنادی است كه در آن خصوصیات كالای ذكر شده از حیث نوع، جنس، تعداد، وزن یا سایر خصوصیات با محموله مكشوفه (اعم از فیزیكی یا سندی) یا كالای مندرج در اظهارنامه تطبیق ننماید و یا جعلی باشد.
تبصره ۱(الحاقی ۱۴۰۰/۱۱/۱۰) - علاوه بر مواردی كه در بندهای «ج» و «ح» ماده (۱۱۳) قانون امور گمركی مصوب ۱۳۹۰/۰۸/۲۲ و اصلاحات بعدی آن، قاچاق محسوب می شود، وجود هرگونه كالای اضافی هم نام یا هم نوع به میزان بیش از پانزده درصد (۱۵ %) در واحد كالا از قبیل تعداد یا وزن یا حجم همراه كالای اظهار شده نیز قاچاق محسوب می شود. مغایرت پانزده درصد (۱۵ %) یا كمتر از آن قبل از ترخیص، در صورتی كه كالا ممنوع نبوده و به موجب این قانون یا قوانین دیگر قاچاق محسوب نشود، حسب مورد مشمول حداكثر ضمانت اجرای مقرر در ماده (۱۰۸) یا ماده (۱۱۰) قانون امور گمركی مصوب ۱۳۹۰/۰۸/۲۲ و اصلاحات بعدی آن است.
تبصره ۲(الحاقی ۱۴۰۰/۱۱/۱۰) - میزان مغایرت تا پانزده درصد (۱۵ %) موضوع تبصره (۱) بند «ز» صرفاً درخصوص كشف مغایرت قبل از ترخیص است و هرگونه مغایرت به هر میزان درخصوص كالای ترخیص یا خارج شده قاچاق محسوب میشود.
تبصره ۳(الحاقی ۱۴۰۰/۱۱/۱۰) - درخصوص كالای اضافی غیر هم نوع یا غیر هم نام، هرگونه مغایرت به هر نحو، از قبیل تعداد یا وزن یا جنس، چه قبل و چه بعد از ترخیص، قاچاق محسوب می شود. كالای اضافی در این قانون و قانون امور گمركی، اعم از آن است كه محموله مكشوفه به میزان واحد كالای مندرج در اظهارنامه باشد یا نباشد.
ژ(اصلاحی ۱۴۰۰/۱۱/۱۰) - اسناد مثبته گمركی: عبارت است از اصل یا تأییدیه الكترونیكی سند پروانه ورود گمركی، پته گمركی، قبض سپرده موجب ترخیص كالا، حواله فروش و یا قبض خرید كالای متروكه، ضبطی و بلاصاحب، پروانه عبور (ترانزیت)، پروانه مرجوعی، پروانه ورود موقت، پروانه ورود موقت برای پردازش، پته عبور، پروانه كران بری (كابوتاژ) دفترچه حمل و نقل جاده ای بین المللی (كارنه تیر) و دفترچه عبور گمركی وسایل نقلیه (كارنه دو پاساژ) كه به تأیید گمرك رسیده باشند، پروانه صادراتی، پروانه صدور موقت و كارت مسافری صادره توسط مناطق آزاد تجاری و صنعتی و كارت هوشمند كه توسط گمرك تكمیل و تأیید می شود مشروط بر اینكه مشخصات مذكور در این اسناد با مشخصات كالا از هر حیث تطبیق نماید و فاصله بین تاریخ صدور سند و تاریخ كشف كالا با توجه به نوع كالا و نحوه مصرف آن متناسب باشد.
اسناد گمركات كشورهای خارجی و یا اسنادی كه دلالتی بر ورود و یا صدور قانونی كالا از كشور ندارند، اسناد مثبته گمركی تلقی نمی شوند.
س - قاچاق سازمان یافته: جرمی است كه با برنامه ریزی و هدایت گروهی و تقسیم كار توسط یك گروه نسبتاً منسجم متشكل از سه نفر یا بیشتر كه برای ارتكاب جرم قاچاق، تشكیل یا پس از تشكیل، هدف آن برای ارتكاب جرم قاچاق منحرف شده است صورت میگیرد.
ش (اصلاحی ۱۴۰۰/۱۱/۱۰) - قاچاقچی حرفه ای: شخصی است كه بیش از سه بار مرتكب قاچاق شود، اعم از اینكه در هر مرتبه تعقیب شده یا نشده باشد و ارزش كالا یا ارز قاچاق در هر مرتبه بیش از یكصد میلیون (۰۰۰ /۰۰۰ /۱۰۰) ریال باشد.
ص - دستگاه كاشف: دستگاه اجرائی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات كشوری است كه به موجب این قانون و سایر قوانین و مقررات، وظیفه مبارزه با قاچاق كالا و ارز و كشف آن را برعهده دارد.
ض - دستگاه مأمور وصول درآمدهای دولت: هر یك از دستگاههای اجرائی است كه به موجب قوانین یا شرح وظایف مصوب، موظف به وصول درآمدهای دولت میباشد.
ط - ستاد: ستاد مركزی مبارزه با قاچاق كالا و ارز موضوع این قانون است.