پلتفرم آموزشی حقوق و مهندسی

بانک جامع مواد قانونی و تست‌های آزمونی وکالت، کارشناس رسمی و نظام مهندسی

از متن تا تسلط

خانه بازگشت به فهرست مواد

آیین دادرسی کیفری

ماده ۴۵

ماده ۴۵

جرم در موارد زیر مشهود است:

الف- در مرئی و منظر ضابطان دادگستری واقع شود یا مأموران یاد شده بلافاصله در محل وقوع جرم حضور یابند و یا آثار جرم را بلافاصله پس از وقوع مشاهده كنند.

ب - بزه‌دیده یا دو نفر یا بیشتر كه ناظر وقوع جرم بوده اند، حین وقوع جرم یا بلافاصله پس از آن، شخص معینی را به عنوان مرتكب معرفی كنند.

پ - بلافاصله پس از وقوع جرم، علائم و آثار واضح یا اسباب و ادله جرم در تصرف متهم یافت شود و یا تعلق اسباب و ادله یاد شده به متهم محرز گردد.

ت - متهم بلافاصله پس از وقوع جرم، قصد فرار داشته یا در حال فرار باشد یا بلافاصله پس از وقوع جرم دستگیر شود.

ث - جرم در منزل یا محل سكنای افراد، اتفاق افتاده یا در حال وقوع باشد و شخص ساكن، در همان حال یا بلافاصله پس از وقوع جرم، ورود مأموران را به منزل یا محل سكنای خود درخواست كند.

ج - متهم بلافاصله پس از وقوع جرم، خود را معرفی كند و وقوع آن را خبر دهد.

چ - متهم ولگرد باشد و در آن محل نیز سوء شهرت داشته باشد.

تبصره ۱- چنانچه جرائم موضوع بندهای (الف)، (ب)، (پ) و (ت) ماده (۳۰۲) این قانون به صورت مشهود واقع شود، در صورت عدم حضور ضابطان دادگستری، تمام شهروندان می‌توانند اقدامات لازم را برای جلوگیری از فرار مرتكب جرم و حفظ صحنه جرم به عمل آورند.

تبصره ۲- ولگرد كسی است كه مسكن و مأوای مشخص و وسیله معاش معلوم و شغل یا حرفه معینی ندارد.

دسترسی اشتراکی

برای دسترسی به محتوای کامل نکات آموزشی باید اشتراک فعال داشته باشید.

معرفی فوری متهم پس از وقوع جرم به‌عنوان مصداق جرم مشهود

یکی از مصادیق قانونی جرم مشهود آن است که متهم بلافاصله پس از وقوع جرم، خود را معرفی کند و وقوع جرم را خبر دهد.

در این فرض، قانون‌گذار بدون نیاز به مشاهده مستقیم جرم توسط ضابطان یا حضور آنان در صحنه ارتکاب، جرم را مشهود تلقی کرده است؛ مشروط بر اینکه معرفی متهم و اعلام وقوع جرم بلافاصله پس از ارتکاب جرم صورت گیرد.

بنابراین، دو عنصر در تحقق این مصداق اهمیت دارد:

۱ - معرفی خود از سوی متهم؛ ۲ - اعلام وقوع جرم بلافاصله پس از ارتکاب آن.

با تحقق این شرایط، ضابطان می‌توانند در حدود مقررات مربوط به جرایم مشهود اقدام کنند.

تفکیک جرم مشهود واقعی از جرم مشهود حکمی

مصادیق جرم مشهود در ماده ۴۵ قانون آیین دادرسی کیفری را می‌توان از نظر مبنای مشهود بودن به دو گروه تقسیم کرد:

۱ - جرم مشهود واقعی: مصداق اصلی آن بند «الف» ماده ۴۵ است؛ یعنی جرمی که در مرئی و منظر ضابطان دادگستری واقع شود یا مأموران بلافاصله در محل وقوع جرم حضور یابند و آثار جرم را بلافاصله پس از وقوع مشاهده کنند.

۲ - جرم مشهود حکمی: در سایر بندهای ماده ۴۵، ممکن است ضابط شخصاً شاهد ارتکاب جرم نباشد، اما قانون‌گذار به دلیل وجود اوضاع و احوال خاص ـ مانند معرفی فوری مرتکب توسط بزه‌دیده یا شاهدان، یافت شدن آثار و ادله جرم نزد متهم، فرار متهم بلافاصله پس از وقوع جرم، ولگرد بودن متهم همراه با سوءشهرت در محل یا معرفی فوری خود از سوی متهم ـ جرم را در حکم جرم مشهود قرار داده است.

بنابراین، تفاوت اصلی این دو دسته در آن است که در مشهود واقعی، مشاهده مستقیم یا حضور فوری ضابط در صحنه مبنای مشهود بودن است؛ اما در مشهود حکمی، قانون به سبب وجود وضعیت‌های خاص مقرر در ماده ۴۵، آثار جرم مشهود را بر واقعه مترتب می‌کند.

هیچ رأی وحدت رویه‌ای برای این ماده ثبت نشده است.

هیچ رأی دیوان عدالت اداری برای این ماده ثبت نشده است.

هیچ نظریه مشورتی برای این ماده ثبت نشده است.

هیچ نشست قضایی برای این ماده ثبت نشده است.

دسترسی اشتراکی

برای مشاهده کامل تست‌ها، انتخاب گزینه و دیدن پاسخ باید اشتراک فعال داشته باشید.

تست ۱

در چه مواردی، تمام شهروندان می‌توانند اقدامات لازم را برای جلوگیری از فرار مرتکب و حفظ صحنه جرم به عمل آورند؟

منبع: وکالت کانون‌های وکلای دادگستری — ۱۳۹۶

تست ۲

در کدام یک از موارد ذیل جرم مشهود نیست؟

منبع: وکالت کانون‌های وکلای دادگستری — ۱۳۸۴

تست ۳

کدام دسته از متهمان ذیل به‌طور مطلق از حیث اختیارات ضابطان دادگستری مشمول اختیارات ایشان در تعقیب «جرائم مشهود» می‌گردد؟

منبع: کارشناسی ارشد سراسری — ۱۳۸۲

تست ۴

هر جرمی که در مرئی و منظر ضابطین دادگستری واقع شود:

منبع: قضاوت — دی — ۱۳۷۹

قبلی بعدی