هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی، به طرق زیر نظارت خود را اعمال مینمایند:
الف- گزارشهای وزارت کشور و بازرسیهای آن.
ب- اعزام بازرسان مستقل در صورت لزوم برای رسیدگی به شکایات مربوط به هیاتهای اجرائی و مباشرین وزارت کشور.
ج- رسیدگی نهائی شکایات و پرونده ها و مدارک انتخابات.
د- تعیین ناظر در تمام هیاتهای مربوط به انتخابات.
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۳۹۶/۱۰/۲۴)– دبیرخانه دائمی هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات در مجلس شورای اسلامی در اجرای ماده (۵۳) این قانون با امکانات موجود مجلس شورای اسلامی مستقر میشود. کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور موظف است مطابق آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی ساختار سازمانی متناسب را حداکثر ظرف مدت شش ماه تهیه نموده و به منظور تصویب در اختیار کمیسیون آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی قرار دهد.
تبصره ۲ (اصلاحی ۱۳۹۶/۱۰/۲۴)– هیأتهای نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی میتوانند از کارمندان دولت در جهت نظارت بر انتخابات کمک بگیرند.
تبصره ۳ (اصلاحی ۱۴۰۳/۱۲/۱۹)– هیأت مرکزی نظارت در خصوص تأیید و یا رد صلاحیت نامزدها تنها در چهارچوب ماده (۵۱) این قانون اقدام میکند.
تبصره ۴ (منسوخه ۱۴۰۳/۱۲/۱۹)– داوطلبان رد صلاحیت شده در حوزههای انتخابیه شهرهای با جمعیت بیش از دویست هزار نفر میتوانند ظرف مدت چهار روز از زمان ابلاغ عدم صلاحیت آنها وفق نظر هیأت نظارت استان توسط فرمانداریها اعتراض خود را به هیأت مرکزی نظارت تحویل نمایند و هیأت مرکزی نظارت ظرف مدت ده روز پس از دریافت اعتراض، نظر قطعی و لازمالاجرای خود را به ستاد انتخابات استان مربوطه اعلام خواهد کرد.
تبصره ۵ (منسوخه ۱۴۰۳/۱۲/۱۹)– در صورت اعتراض داوطلبان به تصمیمات و آراء هیأتهای نظارت استان، مراتب در هیأت مرکزی با حضور رئیس هیأت نظارت استان رسیدگی و ظرف مدت پنج روز از اعلام رد صلاحیت اعلام نظر میگردد. این رأی قطعی و لازمالاجراء است.