محكومیت قطعی كیفری در جرایم عمدی، پس از اجرای حكم یا شمول مرور زمان، در مدت زمان مقرر در این ماده محكوم را از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات تبعی محروم میكند:
الف ـ هفت سال در محكومیت به مجازاتهای سالب حیات و حبس ابد از تاریخ توقف اجرای حكم اصلی
ب ـ سه سال در محكومیت به قطع عضو، قصاص عضو در صورتی كه دیه جنایت وارد شده بیش از نصف دیه مجنی علیه باشد، نفی بلد و حبس تا درجه چهار
پ ـ دو سال در محكومیت به شلاق حدی، قصاص عضو در صورتی كه دیه جنایت وارد شده نصف دیه مجنیٌ علیه یا كمتر از آن باشد و حبس درجه پنج
تبصره ۱ ـ در غیر موارد فوق، مراتب محكومیت در پیشینه كیفری محكوم درج میشود لكن در گواهیهای صادره از مراجع ذیربط منعكس نمیگردد مگر به درخواست مراجع قضایی برای تعیین یا بازنگری در مجازات
تبصره ۲ ـ در مورد جرایم قابل گذشت در صورتی كه پس از صدور حكم قطعی با گذشت شاكی یا مدعی خصوصی، اجرای مجازات موقوف شود اثر تبعی آن نیز رفع میشود.
تبصره ۳ ـ در عفو و آزادی مشروط، اثر تبعی محكومیت پس از گذشت مدت های فوق از زمان عفو یا اتمام مدت آزادی مشروط رفع میشود. محكوم در مدت زمان آزادی مشروط و همچنین در زمان اجرای حكم نیز از حقوق اجتماعی محروم میگردد.
دسترسی اشتراکی
برای دسترسی به محتوای کامل نکات آموزشی باید اشتراک فعال داشته باشید.
ماهیت قانونی و خودکار مجازاتهای تبعی
مجازات تبعی، اثری است که به حکم قانون و در پی برخی محکومیتهای قطعی کیفری بر محکوم تحمیل میشود و برای تحقق آن نیازی به تعیین مستقل یا تصریح دادگاه در حکم نیست.
مطابق ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی، محکومیت قطعی کیفری در جرایم عمدی، در صورتی که مجازات آن از موارد مقرر در این ماده باشد، پس از اجرای حکم یا شمول مرور زمان و در مدت تعیینشده قانونی، موجب محرومیت محکوم از حقوق اجتماعی میشود.
از این رو تفاوت مهم مجازات تبعی با مجازات تکمیلی آن است که مجازات تکمیلی موضوع ماده ۲۳ نیازمند تصمیم دادگاه و درج در حکم است، اما مجازات تبعی مستقیماً بر اثر تحقق شرایط قانونی ایجاد میشود.
اختصاص مجازات تبعی به جرایم عمدی
مجازات تبعی موضوع ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی اختصاص به محکومیتهای قطعی ناشی از جرایم عمدی دارد. بنابراین محکومیت ناشی از جرم غیرعمدی، حتی اگر مجازات آن سنگین باشد، بهخودیخود موجب محرومیت تبعی از حقوق اجتماعی موضوع ماده ۲۵ نمیشود.
این حکم مانع از اعمال مجازات تکمیلی نیست؛ زیرا مجازات تکمیلی نهادی مستقل و تابع ماده ۲۳ است و در صورت وجود شرایط مقرر در آن ماده میتواند اعمال شود.
مبدأ مدت محرومیت تبعی و وضعیت محکوم هنگام اجرای حکم
مبدأ محاسبه مدت محرومیت تبعی موضوع ماده ۲۵، زمان صدور حکم نیست؛ بلکه مدتهای مقرر در این ماده اصولاً پس از اجرای حکم یا شمول مرور زمان آغاز میشوند.
بااینحال، نباید از این قاعده چنین نتیجه گرفت که محکوم در فاصله اجرای مجازات اصلی از محرومیت اجتماعی برخوردار نیست. تبصره ۳ ماده ۲۵ تصریح میکند که محکوم در زمان اجرای حکم و همچنین در مدت آزادی مشروط نیز از حقوق اجتماعی محروم است.
بنابراین باید میان «زمان برخورداری واقعی از حقوق اجتماعی» و «مبدأ محاسبه مدت مقرر برای زوال اثر تبعی محکومیت» تفکیک کرد؛ ممکن است محرومیت در زمان اجرای حکم برقرار باشد، اما مدت قانونی اثر تبعی پس از اجرای حکم محاسبه شود.
هیچ رأی وحدت رویهای برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی دیوان عدالت اداری برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ نظریه مشورتی برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ نشست قضایی برای این ماده ثبت نشده است.
دسترسی اشتراکی
برای مشاهده کامل تستها، انتخاب گزینه و دیدن پاسخ باید اشتراک فعال داشته باشید.
تست ۱
آقای «الف» در سال ۱۳۹۲ به اتهام اختلاس (با مجازات قانونی دو تا پنج سال حبس)، غیاباً به سهسال حبس تعزیری محکوم میگردد. به لحاظ عدم دسترسی به وی، حبس مذکور اجرا نمیشود. «الف» در چه سالی اعاده حیثیت میشود؟
تست ۲
کدامیک از محکومیتهای زیر، فاقد آثار تبعی است؟
تست ۳
محرومیت از حقوق اجتماعی بهعنوان مجازات تبعی در کدام گروه از محکومیتهای ذیل صحیح است؟
تست ۴
مجازات تبعی قاتل عمدی که به قصاص نفس محکوم شده، از چه تاریخی آغاز میشود؟
تست ۵
نیما بهموجب حکم قطعی به حبس ابد محکوم میشود. این محکومیت، او را برای چه مدت از حقوق اجتماعی محروم میکند؟