رده مکانیکی و مشخصات انواع متداول پیچهای مورد استفاده در سازه های فولادی برای پیچ های معمولی و پر مقاومت در جدول ۱۰-۱-۵ ارائه شده است. برای میلههای دندانه شده استفاده از کلیه فولادهای مجاز ساختمانی معرفی شده در بخش ۱۱۰ بلامانع است برای هر پیچ باید واشر و مهره سازگار مورد استفاده قرار گیرد.
اتصالات پیچی از لحاظ نحوهی اجرای پیچ ها (سفت کردن آنها) و مقاومت موجود آنها به شرح زیر به سه دسته "اتکایی" ، "پیش تنیده" و "لغزش بحرانی" تقسیم بندی می شوند:
الف) اتصالات پیچی اتکایی: اتصالات پیچی اتکایی اتصالاتی هستند که سفت کردن آنها در حد سفتی کامل بوده و به لحاظ مقاومت برشی پیچ ها نیروی برشی را از طریق اتکای تنه پیچ (قلم پیچ) به جداره سوراخ انتقال می دهند و از مقاومت لغزشی موجود بین سطوح تماس اتصال صرف نظر میشود.
سفتی کامل نحوه سفت کردنی است که با یک آچار ساده و حداکثر توان یک کارگر معمولی یا چند دور آچارهای بادی و الکتریکی قابل حصول فرض میشود. در این حالت سطوح اتصال باید در تماس با یکدیگر قرار گیرند و تمامی پیچ ها باید به حدی سفت باشند که باز شدن آنها بدون آچار ممکن نباشد. ممکن است در یک اتصال با تعداد پیچ زیاد عمل سفت کردن هر پیچ چند بار انجام شود تا حصول این امر احراز گردد. در بستن پیچ های یک اتصال باید از قسمت سخت تر شروع به سفت کردن کرد تا این عمل موجب جدایش قطعات در قسمت های دیگر نشود.
به جز مواردی که در بخش (ب) و (پ) همین بند و نیز در اتصالات اعضای فشاری ساخته شده مطابق بند ۱۰-۲-۴-۶-۲ قید شده است استفاده از اتصالات اتکایی با پیچ های معمولی یا پر مقاومت مجاز است. مقاومت موجود پیچها در اتصالات اتکایی بر اساس بندهای ۱۰-۲-۹-۳-۳ و ۱۰-۲-۹-۳-۴ و جدول ۱۰-۲-۹-۹ به دست می آید. همچنین مقاومت اتکایی و پارگی موجود باید مطابق بندهای ۱۰-۲-۹-۳-۷ و ۱۰-۲-۹-۳-۸ کنترل گردد.
ب) اتصالات پیش تنیده: اتصالات پیش تنیده اتصالاتی هستند که اولاً پیچ های آن از جنس فولاد پر مقاومت باشد و ثانیاً به لحاظ مشخصات هندسی قابلیت پیش تنیدگی داشته باشند و ثالثاً پیچ ها در هنگام سفت کردن پس از حصول حالت سفتی کامل به روش مناسبی پیش تنیده شوند. روش های مناسب پیش تنیده کردن یک پیچ شامل روش «سفت کردن اضافی مهره» استفاده از «واشر نیروسنج» ، «آچار مدرج کالیبره شده» پیچ های کشش کنترل و استفاده از دیگر ابزارهای ویژه هستند. در فصل ۱۰-۴ در مورد این روش ها توضیحات بیشتری ارائه شده است. حداقل نیروی پیش تنیدگی در این پیچ ها باید مطابق مقادیر جدول ۱۰-۲-۹-۵ باشد. مقاومت برشی و اتکایی موجود این نوع اتصالات مطابق اتصالات اتکایی تعیین میگردد و در آنها از مقاومت لغزشی موجود سطوح تماس اتصال صرف نظر میشود. در اتصالات پیش تنیده به غیر از اتصالاتی که ملاک طراحی آنها نیروهای ناشی از زلزله بوده و باید الزامات فصل ۱۰-۳ این مبحث برای سطوح تماس آنها تأمین شود. رعایت شرایط اضافی الزامی نیست استفاده از این نوع اتصالات علاوه بر مواردی که در این مبحث ذکر شده در شرایط زیر الزامی است :
- در اتصالات اعضای فشاری ساخته شده مطابق الزامات بخش ۱۰-۲-۴
- در اتصالاتی که تحت اثر ارتعاش احتمال شل شدگی پیچ ها وجود داشته باشد.
- در مواقعی که اتصال تحت اثر نیروهای رفت و برگشتی قابل ملاحظه قرار دارد.
- در مواقعی که اتصال تحت اثر بارهای خستگی آور بدون برگشت جهت بار قرار دارد.
- کلیه پیچ ها در رده مقاومتی A۴۹۰ مطابق استاندارد ASTM و ۱۰.۹ مطابق استانداردهای EN و ISIRI و بالاتر که تحت اثر نیروی کششی همراه با نیروی برشی یا بدون آن و با یا بدون اثر خستگی قرار دارند.
- در کلیه مواردی که لغزش در اتصال موجب ناپایداری یا کاهش مقاومت موجود سازه میشود.
- در مواقعی که اتصال تحت اثر نیروهای دینامیکی با تکرار زیاد توأم با اثر خستگی قرار دارد. مطابق این مبحث بارهای باد و زلزله در ردیف بارهای دینامیکی با تکرار زیاد قرار نمی گیرند.
- در مواردی که در اتصال از سوراخ بزرگ شده یا لوبیایی در امتداد نیرو استفاده شده باشد و استفاده از آنها در این مبحث مجاز شمرده شده باشد.
- در اتصال انتهای ورقهای پوششی بال های تیر مطابق بند ۱۰-۲-۵-۱۳ .
تبصره: در مواردی که قطر اسمی پیچ غیر از اعداد ذکر شده در جدول ۱۰-۲-۹-۵ باشد، حداقل نیروی پیش تنیدگی را می توان برابر ۰.۵۵AnbFu (که معادل ۰.۷AebFu است) در نظر گرفت که در آن Anb سطح مقطع اسمی پیچ Aeb سطح مقطع پیچ در محل دندانه ها و Fu تنش کششی نهایی مصالح پیچ است.
تصویر ۱۷