واژهها، عبارات و اصطلاحات به کار رفته در این مبحث، به معانی مشروحه زیر است:
١١-١-٣-١ آب خاكستری: آبی غیرآشامیدنی، تحصیل شده از فاضلاب خروجی از دستشویی، وان، زیردوشی، لگن یا ماشین رختشویی که منحصرا برای شستشوی توالتها، یورینالها و آبیاری زیرسطحی ممکن است مورد استفاده دوباره قرار گیرد.
١١-١-٣-٢ اجزای ساختمانی مدولار: اجزای ساختمانی كه اندازه آنها، از رابطه (١١-١-١) بەدست می آید:
در رابطه (١١-١-١)، d اندازه انتخابی مجاز، dmin حداقل اندازه مجاز طبق مراجع معتبر، i عدد صحیح غیرمنفی با حداكثر مقدار مجاز imax طبق مراجع معتبر و M مدول است. برای تعریف مدول به بند ١١-١-٣-٢٢ مراجعه شود.
١١-١-٣-٣ استاندارد ابعادی هر ساختمان: اندازههای مقررشده برای فضاها، مصالح، قطعات، لوازم و تجهیزات ساختمانی که برای تامین هماهنگی ابعادی استفاده میشود. هماهنگی ابعادی در بند ١١-١-٣-٢٧ تعریف شده است.
١١-١-٣-۴ انبوەسازی صنعتی: ساخت تعداد کافی واحد مشابه یا مجموعه واحدهای ساختمانی مشابه با كیفیت مطلوب، طی زمان مناسب وبا توجیه اقتصادی است. معیار تعداد كافی، استفاده از روشهای ویژه طرح و ساخت صنعتی با توجه به مزیت تكرار است.
١١-١-٣-۵ بهرە وری: ترکیب بهینه و موزون منابع و زمان برای دستیابی به اهداف تعریف شده است.
و معیاری برای ارزیابی بازدهی فعالیتهای تولیدی است. بهره وری از حاصل نسبت خروجی (ستانده) به ورودی (داده) محاسبه میشود. به عبارت بهتر، "میزان خروجی به ازای واحد ورودی" است.
صورت و مخرج رابطه (١١-١-٢) باید واحد یكسانی داشته باشند كه معمولا یا به صورت منابع مورد استفاده، نظیر نیروی كار، ماشین آلات و ... یا معادل ارزش اقتصادی آنها است. هنگامی كه در فرآیند تولید، نسبت تمام خروجیها به کلیه ورودیها محاسبه شود، به آن بهرەوری کلی و در صورتی كه برای فعالیتهای جزیی ارزیابی گردد، به آن بهره وری جزیی اطلاق میشود. بهره وری صنعت ساختمان در سه سطح، قابل تعریف است: صنعت ساختمان، پروژه ساختمانی و فعالیت های خرد.
توضیح: بهره وری صنعت ساختمان در سطح ملی كه قسمت مهمی از تولید ناخالص داخلی را شامل میشود، یكی از مهم ترین شاخصهای توسعه اقتصادی است كه بیش نیاز برآورد آن، جمع آوری درست و مدون اطلاعات مجموعه وسیعی از طرح های ساخت گوناگون با ابعاد مختلف در بخشهای خصوصی ودولتی است؛ لذا تعیین آن، نیازمند سازمانهای تخصصی و نظامات ویژه مستندسازی است. توسعه یافتگی در صنعت ساختمان با افزایش بهرەوری و حجم تولید مستحدثات سرمایه ای ارتباط مستقیم دارد.
در سطح یك پروژه، بهره وری را می توان از حاصل تقسیم ارزش سرمایه ای مستحدثات بر هزینههای انجام كار یا منابع مورد استفاده تعیین نمود. در محاسبه هزینههای انجام كار، باید کلیهی هزینه های مستقیم و غیرمستقیم نظیر هزینه های مرتبط با كیفیت، زمان، ایمنی و محیط زیست را لحاظ نمود.
در سطح سوم یا یك فعالیت خرد، سنجش خروجی وورودی بازهم ساده تر است. در این مورد. خروجی را می توان در قالب ارزش اقتصادی معادل كار انجام شده و ورودی را به صورت ارزش اقتصادی معادل نفر-ساعت نیروی انسانی، مصالح مورد استفاده، زمان صرف شده و ماشین آلات به كار رفته برای آن حجم مشخص از كار محاسبه نمود.
١١-١-٣-۶ پیش دال: بخشی از دال بتنی است كه در روی زمین ساخته و پس از كسب مقاومت لازم، به محل نصب متناظر آن در سقف منتقل میشود و برای بتن ریزی بقیه دال، نقش قالب را ایفا میکند.
١١-١-٣-٧ پیش ساختگی: پیش ساختگی، تولید صنعتی قسمت های مختلف ساختمان در محیطی كنترل شده است. در این محیط، عوامل جوی؛ شامل دما، باد و بارش: تاثیری بر روند تولید وكیفیت محصول نخواهند داشت. از این رو، سرعت وكیفیت محصولات تولید شده، بالاتر خواهد رفت. با پیش ساختگی، تولید ضایعات ساختمانی كاهش و قابلیت تفكیک / بازیافت آنها افزایش می یابد. لازم به ذکر است که "محیط کنترل شده" میتواند در کارخانه یا در محل پروژه باشد.
١١-١-٣-٨ دفترچە بهرە برداری: مجموعەای از اطلاعات ساختمان، شامل نقشههای چون ساخت و روش اجرا؛ نتایج آزمایشگاهی؛ مشخصات مصالح، اجزا و تاسیسات؛ فهرست تامین كنندگان مصالح؛ و دستورات لازم برای راهبری، تعمیر و نگهداری است. بخشی از اطلاعات مذكور در شناسنامه فنی و ملكی، منظور میشود.
١١-١-٣-٩ سطح زمین: تراز متوسط كف معبر / معابر مجاور است.
١١-١-٣-١٠ شاخص تكمیلی صنعتیسازی ساختمان: عددی است بین صفر و ١٠٠ كه برای یک ساختمان، بر اساس روابط و جداول این مبحث، به منظور تعیین میزان بەکار گیری ضوابط انتخابی صنعتی سازی محاسبه میشود.
١١-١-٣-١١ شاخص حامی محیط زیست: عددی است بین صفر و ١٠٠ كه بر اساس دو معیار اصلی مدیریت مصرف آب ونیز مدیریت مصرف انرژی ارزیابی میشود.
١١-١-٣-١٢ صنعتیسازی ساختمان: رویکردی برای احداث ساختمان، با بهرەگیری از مزیت تكرار است که با جایگزینی نسبی ماشین به جای نیروی انسانی، تحت مدیریت یکپارچه، به بهبود بهرەوری منابع، افزایش سرعت تولید وبالا بردن و یكسان سازی كیفیت منجر میشود.
١١-١-٣-١٣ طرح و ساخت: شیوه ای كه در آن مدیریت طرح و ساخت برعهده یک مجموعه واحد است. طراحی با لحاظ كردن نظرات مجری، به منظور كاهش خطاها ودر نتیجه افزایش سرعت فعالیتها انجام میشود.
١١-١-٣-۱۴ غیر انبوە سازی صنعتی: در غیر انبوهسازی صنعتی به سبب تكرار محدود، استفاده از قطعات پیشساخته کارخانه ای و احداث بنا با نصب آنها یا پیش سفارشی صنعتی كل ساختمان اولویت می یابد. شایان توجه است كه لازمه رونق در تولیدات كارخانه ای، داشتن استاندارد كیفی و ابعادی و نیز مدولار بودن قطعات، تاسیسات و تجهیزات گوناگون مورد استفاده در ساختمان است.
١١-١-٣-١۵ قالب سنتی: قالبی با تعداد تکرار کم که انطباق آن با معماری، در دفتر فنی یا مهندسی طراحی نشده و برای نصب، به تغییر ابعاد در محل اجرا نیاز باشد.
١١-١-٣-١۶ قالب صنعتی: قالبی با تعداد تکرار زیاد که انطباق آن با معماری، در دفتر فنی یا مهندسی به گونه ای طراحی شده باشد كه در محل اجرا، فقط فعالیت سرهم كردن قطعات قالب و نصب آنها انجام شود.
١١-١-٣-١٧ قالب بندی صنعتی: روش قالب بندی است که در آن از قالبهای صنعتی برای بتن ریزی استفاده شود.
١١-١-٣-١٨ قالب ماندگار: قالبی است که پس از گیرش بتن، در محل خود باقی می ماند و ممکن است غیر از نقش نگهدارنده، وظایف دیگری از جمله عایق بودن، ظرفیت باربری و ... را به تناسب جنس و ضخامت آن، بر عهده داشته باشد.
١١-١-٣-١٩ كتاب پروژه: مجموعه ای از اطلاعات ساختمان و فرآیندهای پروژه در كنار درس آموختههای اجرا است. اطلاعات ساختمان شامل جزییات طراحی وروش اجرا، نتایج آزمایشگاهی، فهرست تامین کنندگان مصالح و برنامه زمانبندی است.
١١-١-٣-٢٠ لولەکشی صنعتی برای انتقال آب / فاضلاب: روش لوله کشی است كه در محل، سریعا نصب میشود. انتخاب جنس لوله، ساز و کار اتصال آن و تمهیدات طراحی در دفتر فنی یا مهندسی، از عوامل دستیابی به معیارهای سه گانه صنعتی سازی، طبق تعریف بند ١١-١-٣-٢١ است. تهیه نقشه لوله کشی، برآورد فهرست مصالح مورد نیاز و تعیین موارد قابل پیش سازی در كارگاه بر اساس نقشه لوله کشی، از جمله تهمیدات طراحی در دفتر فنی یا مهندسی است.
١١-١-٣-٢١ معیارهای سەگاته صنعتی سازی: بهرەوری منابع، افزایش سرعت، بهبود و یكسان سازی سطح کیفیت، سه معیار عمده صنعتیسازی است که حتی عدم رعایت یکی، موجب غیرصنعتی شدن پروژه میشود.
١١-١-٣-٢٢ مدول: واحدی از اندازه است که طبق مراجع معتبر برای هماهنگ نمودن ابعاد در نظام هماهنگی اندازهها به كار برده میشود.
١١-١-٣-٢٣ مدولارسازی: به طراحی ساختمان با اجزای مدولار، طبق تعریف بند ١١-١-٣-٢ اطلاق میشود. شایان توجه است كه مدولارسازی، بالاترین حد هماهنگی ابعادی، طبق تعریف بند ١١-١-٣-٢٧ است.
١١-١-٣-٢۴ نظام تضمین کیفیت: طراحی تولید و سایر مولفههای موثر بر آن، به نحوی كه احتمال انحراف کیفیت محصول نهایی از مقررات و انتظارات طرف های ذینفع، به ویژه سازنده و كارفرما به حداقل برسد. نظام تضمین كیفیت متوجه فرآیند است و ریشه یابی بروز خطاهای تكرار شونده از طریق ممیزی و اصلاح عوامل به وجود آورنده آنها، از نكات مهم آن است.
١١-١-٣-۲۵ نظام كنترل كیفیت: بازرسی نظام مند تمامی عوامل تاثیر گذار در تولید، برای تطابق كیفیت محصول نهایی با مقررات و نیز نیازهای سازنده و كارفرما است. نظام كنترل كیفیت متوجه محصول است و اصلاح نقصها و بازرسی مجدد برای حصول از انطباق، از نكات مهم آن است.
١١-١-٣-٢۶ نمای صنعتی: به نمایی اطلاق میشود که معیارهای سه گانه صنعتی سازی، جملگی در آن محقق شده باشد. از مصادیق تحقق این معیارها، كاهش مراحل اجرا از طریق تلفیق مراحل، استفاده از قطعات پیشساخته، نصب خشک و کاربرد مصالح سبکتر و عایق تر است. همچنین، تهیه نقشههای کار گاهی نما و ایجاد قابلیت پیش سازی در دفتر فنی یا مهندسی، از اصول اساسی نیل به این معیارها است. از نمونههای منطبق با این تعریف، میتوان به نماهای خارجی صنعتی مانند تخته سیمانی، سرامیک، شیشه، کامپوزیت، بتن پیشساخته، بتن نمایان، پنل خورشیدی و لوور اشاره کرد.
١١-١-٣-٢٧ هماهنگی ابعادی در ساختمان: مجموعەای از اصول قراردادی برای ایجاد تناسب در ابعاد فضاها، مصالح، قطعات، لوازم و تجهیزات ساختمانی که به منظور امکان پذیری و بھبود کارایی ساخت و سرهم كردن اجزای مختلف ساختمان استفاده میشود.
تصویر ۱
تصویر ۲