١٢-٦-١-١ وسایل، تجهیزات و ماشینآلات ساختمانی موضوع این فصل عبارتند از مواردی نظیر:
الف: دستگاه ها و وسایل موتوری بالابر از قبیل انواع جرثقیل، پمپ بتن ثابت و متحرک، لیفتراک و آسانسور موقت.
ب: ماشینآلات خاکبرداری و گودبرداری از قبیل بیل مکانیکی، لودر، بولدوزر و وسایل نقلیه موتوری ویژه حمل و نقل مصالح و ضایعات ساختمانی از قبیل وانت، کامیون و تراک میکسر.
پ: وسایل و ماشینآلات الکتریکی و مکانیکی که در عملیات مختلف ساختمانی مورد استفاده قرار میگیرند، از قبیل دستگاه های نجاری، بتن سازی، جوشکاری، تهیه هوای فشرده، انواع پمپ، تهویه کننده، الکتروموتور، مولد برق سیار، لرزاننده، دج بر و وسایل و ابزارهای دستی قابل حمل از قبیل مته و فرز.
١٢-٦-١-٢ سازنده موظف است با توجه به نوع عملیات ساختمانی، وسایل، تجهیزات و ماشینآلات ساختمانی را متناسب با نوع فعالیت اجرایی انتخاب نماید. استفاده از هر نوع ماشینآلات ساختمانی بصورت غیر متعارف ممنوع میباشد.
١٢-٦-١-٣ در صورت اخذ مجوز استقرار وسایل، تجهیزات و ماشینآلات ساختمانی در معابر عمومی، این وسایل نباید در فاصله کمتر از ١٥ متر از تقاطع قرار گیرند، همچنین نباید مانع از دیده شدن علایم راهنمایی و رانندگی شده و یا باعث محدودیتی در انجام وظایف سازمان آتشنشانی و سایر واحدهای خدماتی شوند.
١٢-٦-١-٤ وسایل، تجهیزات و ماشینآلات ساختمانی باید در موارد زیر توسط اشخاص ذیصلاح بازدید و کنترل گردیده و سپس مورد بهره برداری قرار گیرند:
الف: قبل از استفاده برای اولین بار.
ب: پس از هر گونه جابجایی، نصب یا تغییرات و تعمیرات اساسی.
پ: در فواصل زمانی معین و مناسب، طبق دستورالعمل سازنده دستگاه.
١٢-٦-١-٥ کلیه رانندگان یا متصدیان ماشینآلات و تجهیزات ساختمانی باید آموزش های لازم در مورد نحوه کار با این وسایل را طبق قوانین و مقررات مربوط فراگرفته و دارای پروانه مهارت فنی یا گواهینامه ویژه از مراجع ذیربط باشند.
١٢-٦-١-٦ قسمتهای انتقـال دهنده نیروی ماشینآلات و تجهیزات ساختمانی از قبیل تسمـهها، زنجیـرها، چرخ دنده ها، محورهای گردنده و به طور کلی کلیه قسمتهای متحرك ماشینآلات که امکان درگیری و ایجاد حادثه برای متصدی آن یا سایر افراد را داشته باشند، باید دارای پوشش یا حفاظ مناسب با استقامت کافی باشند.
١٢-٦-١-٧ قسمتهای داغ ماشینآلات و تجهیزات از قبیل لولهها و خطوط انتقال بخار و گازهای خروجی و همچنین قسمتهای تیز و برنده ماشینآلات و تجهیزات که امکان برخورد یا تماس متصدی مربوط یا سایر افراد با آنها وجود داشته باشد، باید محصور و یا با پوشش مناسب حفاظت گردند.
١٢-٦-١-٨ نصب، راه اندازی، تعمیر، آزمایش و تنظیم ماشینآلات و تجهیزات ساختمانی باید توسط اشخاص ذیصلاح انجام گیرد.
١٢-٦-١-٩ برای تامین سلامتی افراد و جلوگیری از آلودگی محیط زیست باید دستگاه های مولد برق، تهیه هوای فشرده و از این قبیل، مجهز به محافظ تعدیل صدا و دود تا حدود مواجهه مجاز مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشد.
١٢-٦-١-١٠ به کار گرفتن ماشینآلات و تجهیزات ساختمانی در نزدیکی خطوط برق فشار قوی باید با رعایت مفاد بند ١٢-٢-٤-٨ صورت گیرد.
١٢-٦-١-١١ قبل از شروع به تعمیر، نظافت و روغنکاری ماشینآلات باید آنها را خاموش نمود.
ضمنا وسایل و ماشینآلاتی که با برق کار میکنند، باید جریان برق آنها نیز قطع گردد.
١٢-٦-١-١٢ تعمیر وسایل و تجهیزاتی که حاوی بخار یا هوای فشرده باشد، تا زمانی که بخار یا هوای فشرده آنها تخلیه و بی اثر نشده باشد، ممنوع است.
١٢-٦-١-١٣ وسایل و تجهیزات مکانیکی نباید در نقاطی پارك، نصب و مورد استفاده قرار گیرند که خطر لغزش دستگاه، ریزش دیوار محل گودبرداری و یا اشتعال وانفجار گازها و مواد قابل اشتعال و انفجار وجود داشته باشد.
١٢-٦-١-١٤ قبل از بکار گیری آن دسته از وسایل، تجهیزات و ماشینآلات ساختمانی که نیاز به کنترل اتوماتیک فشار، درجه حرارت، ولتاژ، شدت جریان و از این قبیل دارند، باید مراقبت کافی به عمل آید که ادوات کنترل در محل خود نصب و آماده به کار باشند. به علاوه بر روی هر یک از وسایل و ادوات فوق باید ظرفیت بار مجاز، فشار مجاز و نظایر آن مشخص بوده و روزانه کنترل گردند.
١٢-٦-١-١٥ در محلهای بستهای که کارگران در آن مشغول به کار هستند، استفاده از ماشینآلات با موتورهای احتراقی و یا ماشینآلات تولید کننده هر نوع گرد و غبار، دود، گاز و بخار به نحوی که از حدود مجاز مواجهه فراتر رود ممنوع است. مگر اینکه تهویه کافی در نظر گرفته شود.
١٢-٦-١-١٦ پوششها و زره کابلهای برق، لولهها، بستها، حفاظ ها و سایر قسمتهای فلزی وسایل، تجهیزات و ماشینآلات برقی که مستقیماً تحت فشار برق نیستند، باید به منظور جلوگیری از بروز خطرات احتمالی، اتصال زمین مؤثری داشته باشند.
١٢-٦-١-١٧ سیمهای اتصال زمین باید دارای ضخامت کافی و در نتیجه مقاومت کم باشند تا جریان برق احتمالی را که بر اثر از بین رفتن یا خراب شدن روکش عایق سیمهای داخلی دستگاه و ایجاد اتصال بدنه به وجود میآید، به خوبی به زمین هدایت نمایند. ضمناً در نقاطی که احتمال آسیب دیدن سیمهای اتصال زمین وجود دارد، باید آنها را با وسایل و پوششهای مطمئن حفاظت نمود.
١٢-٦-١-١٨ تجهیزات و وسایل حفاظت و کنترل برق، از قبیل کلیدهای قطع و وصل، کلیدهای خودکار، فیوزها و همچنین تابلوهای برق و تخته کلیدها، باید با رعایت ضوابط و مقررات مبحث "طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها (مبحث سیزدهم مقررات ّملی ساختمان)" و آییننامه "حفاظتی تاسیسات الکتریکی در کارگاهها" مصوب شورای عالی حفاظت فنی، نصب و مورد استفاده قرار گیرند.
١٢-٦-١-١٩ در بکارگیری وسایل، تجهیزات و ماشینآلات ساختمانی، باید ضوابط مندرج در آییننامههای مرتبط از جمله آییننامههای زیر مصوب شورای عالی حفاظت فنی لحاظ گردد:
الف- آییننامه «حفاظت در مقابل خطرات وسایل انتقال نیرو»
ب- آییننامه «ایمنی سیستم، با اتصال به زمین (ارتینگ)»
پ- آییننامه «حفاظتی صنایع چوب»
ت- آییننامه «حفاظتی ماشینهای سنگ زنی»
ث- آییننامه «ایمنی جوشکاری و برشکاری گرم»
ج - آییننامه «حفاظتی تأسیسات الکتریکی در کارگاهها»
چ- آییننامه «حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیا در کارگاهها»
ح - آییننامه «ایمنی ماشینهای لیفتراک»
خ- آییننامه «ایمنی دستگاه های مخلوط کن و همزن در کارگاهها»
د- آییننامه «ایمنی ماشینهای افزار»
ذ - آییننامه «ایمنی کار با ماشینآلات عمرانی«»