١٣-٣-٢-١ كلیات
در طراحی تأسیسات برقی باید به نکتههای زیر توجه کرد:
الف) حفاظت اشخاص، حیوانات، لوازم، وسایل وساختمان ها طبق مقررات ردیف ١٣-٣-١ تأمین شود.
ب) کار کرد صحیح تأسیسات برقی، مناسب با نوع استفادهای که برای آن در نظر گرفته شده است تضمین شود. اطلاعات اولیه ای كه برای طراحی لازم است، در ردیف های ١٣-٣-٢-٢ تا ١٣-٣-٢-۵ و شرایطی كه طرح باید با آنها مطابقت داشته باشد در ردیف های ١٣-٣-٢-۶ تا ١٣-٣-٢-١٢ ذكر شده است.
تبصره: در طراحی تأسیسات برقی موارد مرتبط در سایر مباحث مقررات ملّی ساختمان نیز باید رعایت گردد.
١٣-٣-٢-٢ مشخصههای منبع با منابع تغذیه
١٣-٣-٢-٢-١ انواع جریان
انواع جریان شامل جریان متناوب، جریان مستقیم و یا مجموعه ای از هر دو میباشد.
١٣-٣-٢-٢-٢ انواع و تعداد هادی ها
برای جریان متناوب نوع و تعداد هادی ها بشرح زیر است:
الف) هادی یا هادی های فاز
ب) هادی خنثی
پ) هادی حفاظتی
ت) هادی حفاظتی - خنثی
برای جریان مستقیم نیز هادیهای معادل هادی فوق الذکر در نظر گرفته شود.
١٣-٣-٢-٢-٣ مقادیر و حد گذشت ها
مقادیر و حد گذشتها شامل موارد زیر میباشد:
الف) ولتاژ و حد گذشتهای آن
ب) فرکانس و حد گذشتهای آن
پ) حداکثر مجاز شدت جریان
ت) شدت جریان احتمالی اتصال كوتاه
١٣-٣-٢-٢-۴ تدابیر حفاظتی
شامل تدابیر حفاظتی موجود در سیستم، نظیر هادی خنثای زمین شده یا سیم وسط زمین شده، میباشد.
١٣-٣-٢-٢-٥ مقررات مخصوص
شامل مقررات مخصوص شرکتهای تولید و توزیع کننده نیروی برق (شر کت برق)، میباشد.
١٣-٣-٢-٣ عوامل تعیین كنندە برای درخواست نیروی برق
تعداد و نوع مدارهای لازم برای روشنایی، پریزهای برق، تغذیه برق دستگاهها و تجهیزات، سیستمهای برودتی و حرارتی، مصارف سیستمهای جریان ضعیف و غیره باید با توجه به شرایط زیر تعیین گردد:
الف) نقاط استقرار مصرف كننده ها
ب) بار پیش بینی شده برای هر كدام از مدارها
پ) هر نوع شرایط اختصاصی
ت) ضرایب همزمانی
١٣-٣-٢-۴ منابع تغذیه اضطراری
در تعیین منابع تغذیه اضطراری باید موارد زیر در نظر گرفته شود:
الف) نوع و مشخصات منبع تغذیه اضطراری
ب) مدارهایی كه لازم است از منبع اضطراری تغذیه شوند.
تبصره: در سیستم جریان برق متناوب، منابع تغذیه برق بدون وقفه، مولد نیروی برق اضطراری و در سیستم جریان برق مستقیم، باتری و دستگاه شارژ آن جزء منابع تغذیه اضطراری محسوب میگردند.
١٣-٣-٢-٥ شرایط محیط
هر یک از موارد و شرایط محیطی زیر و یا چند مورد از آنها كه در طراحی، اجرا و کار کرد تأسیسات برقی تاثیر گذار باشند، باید مدنظر قرار گرفته و الزامات مربوط به آن محیط در نظر گرفته شود:
الف) حداكثر و حداقل دمای محیط
ب) ارتفاع از سطح دریا
پ) رطوبت محیط
ت) محیط آلوده به گرد و غبار
ث) محیط نمناک و یا با احتمال پاشش آب و یا مستغرق در آب
ج) محیط با عوارض خورندگی
چ) محیط قابل انفجار و یا اشتعال
ح) محیط با عوارض بار الكترواستاتیک
خ) محیط در معرض امواج شدید الكترومغناطیسی
د) محیط در معرض صاعقه
ذ) محیط در معرض تابش مستقیم آفتاب
ر) محیط در معرض بادهای شدید
١٣-٣-٢-۶ سطح مقطع هادی ها
سطح مقطع هادیها باید باتوجه به عوامل زیر تعیین شود:
الف) نوع مصرف
ب) جریان مجاز هادی
پ) شرایط محیط نصب هادی (ردیف ١٣-٣-٢-٥)
ت) شرایط نصب هادی ها
ث) حدا کثر دمای مجاز هادی
ج) اثر هارمونیکها روی هادی
ج) افت ولتاژ مجاز هادی
ح) تنشهای الکترومکانیکی که ممکن است در اثر اتصال کوتاه درآنها به وجود آید
خ) تنشهای مکانیکی دیگری که ممکن است در هادیها ایجاد شود
د) حداکثر مقاومت ظاهری، با توجه به عملکرد وسیله حفاظتی در برابر حداقل جریان اتصال كوتاه
تبصره: موارد و نكات فوق الذكر، مربوط به تأمین حفاظت و كاركرد ایمن تأسیسات برقی است.
١٣-٣-٢-٧ انواع سیم کشی و طریقههای نصب آن
انتخاب نوع سیم کشی و طرز نصب به نكات زیر بستگی دارد:
الف) شرایط محل و اجرای سیم كشی
ب) نوع و ماهیت دیوارها و سایر قسمتهای ساختمان که سیم کشیها را در بردارند.
پ) نوع مجاری عبور سیم مانند لولهها و ترانکینگ ها
ت) قابلیت دسترسی به سیم كشیها برای اشخاص و حیوانات
ث) ولتاژ
ج) تنشهای مکانیکی دیگری که ممکن است در حین تصب یا بهره برداری از تأسیسات برقی در سیم کشیها به وجود آید.
١٣-٣-٢-٨ تجهیزات حفاظتی
ویژگیهای تجهیزات حفاظتی باید با توجه به نوع حفاظتی كه بوجود می آورند تعیین شود، مانند حفاظت در برابر:
الف) اضافه جریان (اضافه بار - اتصال كوتاه)
ب) جریان اتصال زمین
پ) اضافه ولتاژ
ت) ولتاژ كم ونبود ولتاژ
ث) مقادیری از جریان، ولتاژ و زمان، كه باعث عملكرد وسیله حفاظتی میشود، باید با خصوصیات مدارها و نوع خطراتی كه ممكن است بروز كند متناسب باشد.
١٣-٣-٢-٩ فرمان اضطراری
در مواردی که در صورت بروز خطر به قطع فوری تغذیه احتیاج باشد، وسیله قطع باید طوری نصب شود که به سادگی قابل تشخیص و به طور مؤثر و سریع قابل استفاده باشد.
١٣-٣-٢-١٠ وسایل جداکننده
وسایل جداکننده باید طوری پیشبینی شوند كه برای انجام عملیات مربوط به تعمیرات، آزمایش ها، كشف و رفع معایب بتوان با آنها تأسیسات برقی، مدارها یا دستگاه های مستقل را از مدار خارج کرد.
١٣-٣-٢-١١ پیشگیری از تاثیر متقابل بین تأسیسات برقی وغیر برقی
تأسیسات برقی را باید طوری در نظر گرفت كه تاثیر زیان آور متقابل بین تأسیسات برقی و تأسیسات غیربرقی ساختمان به وجود نیاید.
١٣-٣-٢-١٢ قابلیت دسترسی تجهیزات الكتریكی
تجهیزات الکتریکی باید طوری آرایش داده شوند که در صورت لزوم، دارای امكانات زیر باشند:
الف) فضای کافی برای نصب اولیه و تعویض بعدی هریک از اجزاء تجهیزات الكتریكی
ب) دسترسی برای انجام عملیات مربوط به بهرەبرداری، آزمایش، بازرسی، نگهداری و تعمیرات
پ) توسعه در آینده