در این مبحث ، به نحوه تأمین برق ساختمان از انشعابات برق شبکه شهری ، که باید طبق ضوابط شرکت برق باشد، پرداخته نشده است .
تأمین برق مصرفی ساختمان، براساس مقدار مصرف، امکانات موجود شـبکه بـرق شـهری ، و سـایر شرایط می توانـد انشـعاب بـرق فشـار ضـعیف یـا فشـار متوسـط باشـد. نـوع انشـعاب را ضـوابط و دستورالعمل های شرکت برق تعیین می کند (به مبحث سیزدهم مقررات ملی رجوع شود)
تــأمین بــرق ســاختمان بــا انشــعاب فشــار متوســط از طریــق پســت بــرق بــا تجهیــزات شــامل ترانسفورماتور(ها) و تابلوهای برق فشار متوسط است . در این انشعاب ها، نصب سیستم اندازه گیـری مصرف برق در پست پاساژ و یا پست برق تحت اختیار شرکت برق میباشد.
پ١٢-١ مولد نیروی برق اضطراری
از مولد نیروی برق اضطراری برای تأمین و تغذیه بـرق مصـارف ایمنـی و اضـطراری سیسـتم هـای تأسیسات برقی و مکانیکی استفاده میشود.
مولدهای نیروی برق اضطراری در داخل ساختمان و یا در محوطه ساختمان و در نزدیکی آن نصب می گردند.
نیروی محرکه ژنراتورهای برق این مولدها عموماً موتور دیـزل و یـا موتـور گازسـوز (گـاز شـهری ) میباشد (برای تقسیم بندی نوع مصارف تغذیه کننده آنها به مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان رجوع شود).
در راندمان موتور نیروی محرکه و ژنراتور برق مولد نیروی برق اضـطراری ، عمـدتاً ارتفـاع از سـطح دریا، و دمای هوای محیط نصب ، تأمین مقدار هوای مورد نیاز خنک کردن موتـور و ژنراتـور مولـد، هوای مورد نیاز احتراق موتور مولد، تخلیه مناسب دود ناشی از احتراق و مقـدار ضـریب تـوان بـار مصرفی برق اضطراری ، مؤثر می باشند. این پارامترها در راندمان موتور نیروی محرکه و ژنراتور بـرق و مقدار سوخت مصرفی سیستم مولد نیروی برق اضطراری ، و به تبـع آن صـرفه جـویی در مصـرف انرژی ، اثر مستقیم دارند.
در تخلیه دود ناشی از احتراق باید اثر عوامل زیر مورد توجه قرار گیرد:
الف ) اندازه، نوع و طول لوله اگزوز، اتصالات و زانوهای متصل به لوله اگزوز و تعداد آنها، ب) اثر نوع و اندازه صداخفه کن و لوله ارتعاشگیر متصل به آن، با هدف کاهش فشـار معکـوس ایجاد شده توسط عوامل فوق بر روی پیستون موتور نیروی محرکه و رساندن آن به مقـدار فشار معکوس مجاز (به منظور افزایش راندمان آن).
مقدار فشار معکوس مجاز باید توسط سازنده در مشخصات فنی دستگاه قید شده باشد.
شرایط کارکرد نرمال موتور نیروی محرکه و ژنراتور برق، بر اساس استاندارد و نیز پارامترهای مـؤثر در شرایط و نیازهای طراحی و نصب مولدهای برق اضطراری به این قرار است :
الف ) شرایط کارکرد نرمال ژنراتور مولد نیروی برق اضطراری با حداکثر دمای محل نصب برابـر ٤٠ درجه سلسیوس و ارتفاع محل نصب از سطح دریـا برابـر ١٠٠٠ متـر و ضـریب تـوان ژنراتور برابر ۰/۸ میباشد.
ب) شرایط کارکرد نرمال موتور نیروی محرکه مولد نیروی برق اضطراری با حداکثر دمای محل نصب برابر ٣٠ درجـه سلسـیوس و در کنـار دریـا و یـا حـداکثر دمـای نصـب ٢٠ درجـه سلسیوس و ارتفاع از سطح دریا برابر ٣٠٠ متر و نیز رطوبت نسبی برابر ٦٠% میباشد.
پ) طراح باید به هنگام طراحی و انتخاب مولد نیروی برق اضطراری ، ضرایب کاهش را، با توجه به نیاز طرح، شرایط محل نصب و دیگر عوامـل تعیـین کننـده، منظـور نمایـد. لازم اسـت داده های مورد نیاز برای طراحی از تولیدکنندگان سیستم های مولد نیروی برق اضـطراری مطابق با استاندارد اخذ گردد.
ت) ابعاد اتاق نصب مولد نیروی برق اضطراری باید مناسب برای قدرت و یا ظرفیت نامی آن بر حسب کیلووات (kW) انتخاب شود.
ث) ابعاد دریچه های هوای ورود و خروج اتاق محـل نصـب مولـد، بایـد براسـاس مقـدار هـوای خنک کن و احتراق مورد نیاز مولد، اثر گریلهای دریچه ها و نیز نحوه گردش و جهت ورود و خروج هوا انتخاب شود.
ج) محل دریچه های ورود و خروج هوای اتاق نصب مولد نیـروی بـرق اضـطراری بایـد طـوری انتخاب شود که جریان هوای ورود و خروج، بتواند هوای گرم اطراف موتور نیروی محرکـه و ژنراتور مولد نیروی برق اضطراری را تخلیه نماید.
تأمین شرایط مناسب برای کارکرد مولد نیروی برق اضطراری با رعایت بندهای فوق الذکر و نیـز در مدار قرار گرفتن مصارف بـرق اضـطراری عمـده، ماننـد مصـارف موتورخانـه تأسیسـات مکـانیکی ، تجهیزات و دستگاه های پرمصرف به صورت مرحله ای و پله ای در مدار بـرق اضـطراری ، بـه کـاهش قدرت یا ظرفیت نامی مولد نیروی برق اضطراری انتخابی منجر میشود و این امر باعث صرفه جویی در مصرف انرژی و سوخت مصرفی مولد میگردد.
در صورتی که برای تأمین و تغذیه برق اضطراری ساختمان به بیش از یـک دسـتگاه مولـد نیـروی برق اضطراری نیاز باشد موازی کردن این مولدها با استفاده تابلو سنکرون، باعث خواهد گردید که مولدها به تناسب مقدار بار اضطراری مورد نیاز، وارد مدار شده و در نتیجه صرفه جـویی در مصـرف انرژی و مقدار سوخت مصرفی حاصل شود.
تبصره: برای اسـتانداردهای مولـد نیـروی بـرق اضـطراری بـه نشـریه ١-١١٠ سـازمان مـدیریت و برنامه ریزی کشور (مشخصات فنی ، عمومی و اجرایی تأسیسات برقی ) مراجعه شود.