١٩-٤-٢-١ مشخصات فیزیکی مصالح و سیستمهای عایق کاری حرارتی
الف) در صورتیکه برای عایق کاری حرارتی ساختمان ها از مصالح و سیستمهای عـایق حرارت متعارف استفاده شود، لازم است جزئیـات کلیـه جـدارهای خـارجی و داخلـی سـاختمان، مشخصات فنی مصالح مورد استفاده در این جزئیات، مانند ضریب هدایت حرارتی، چگالی، پوشش محافظ احتمالی عایقها و مراجع مورد اسـتفاده برای استخراج مشخصـات فنـی مذکور در نقشهها و مدارک مربوط به محاسبات مبحث ١٩ درج شده باشند.
ب) مشخصات فنی مصالح باید از مراجع معتبـر علمـی و فنـی، از جملـه جـداول پیوسـت ٧ و پیوست ٨ اینمبحث، استخراج شوند و تصویر صفحات مورد استفاده مد نظر جزء مدارک مربوط به محاسبات مبحث ١٩ باشد.
پ) در صورتیکه مقادیر مربوط به مصالح یا اجزای ساختمانی به خصوصی که مشخصات فنـی آن ها در پیوست ٧ و پیوست ٨، و منابع دیگر مطرح شده توسط نهادهای دارای صـلاحیت قانونی یافت نشود، یا سازنده ای مدعی باشد که تولیداتی بـا مقـادیر و مشخصـات حرارتـی بهتر از مقادیر تعیین شده در مراجع معتبر عرضه کرده است، لازم است گواهی فنی معتبر آن محصولات ضمیمه مدارک گردد. گواهی فنی باید حاوی ضـرایب هـدایت حـرارت، یـا مقاومتهای حرارتی محصول، با ضخامتهای مورد استفاده در طراحی ساختمان، چگـالی و دیگر مشخصات فنی مورد نیاز برای ارزیابی همه جانبه محصـول باشـد. در ایـن صـورت، مقادیر ذکر شده در گواهی فنی، تا زمان اعتبار آن، در طراحـی و محاسـبات مـلاک عمـلخواهد بود. بهاین نکته باید توجه شود که بهرهگیری از محصولات دارای بر چسب انـرژی، مانند عایقهای حرارتی یا در و پنجرههای با عملکرد حرارتی بهبود یافته، تا حـد امکـان در اولویت قرار گیرد.
ت) در صورتی که برای رعایت مقررات ملی مبحث١٩، از عایق حرارتی در جدارهای سـاختمان استفاده شود، باید قبل از شروع اجرایجدارها، گواهی فنیمربوط به عایق مورد نظـر کـه حاوی مشخصات فنی ذکر شده در بند ”الف” است، جهت تأیید به ناظر سـاختمان ارائـه شود.
ث) اگر در زمان اجرا، مدت اعتبار گواهی نامه فنی محصول مورد استفاده به پایان رسیده باشـد، لازم است آن را با محصول (دارایگواهینامه فنی معتبر) دیگری که مشخصات مشـابه یـا بهتر دارد جایگزین شود. در صورت عـدم وجـود چنـین محصـولی، لازم اسـت کـه بـرای دست یابی به مقاومت های تعیین شده در طراحی، ضخامت لایه عـایق حرارتـی، بـر مبنـای مقادیر ارائه شده در پیوست٧، بازبینی شود.
١٩-٤-٢-٢ مشخصات حداقل جدارهای غیر نورگذر پوسته خارجی ساختمان
مشخصات حرارتی جدارهای مختلف، بسته به روش طراحی میتواند متفاوت باشد، ولی در تمـامی شرایط، لازم است مقاومت حرارتی تمامی جدارهای پوسته خـارجی سـاختمان هـای بنـد ١٩-١-١ بیشاز مقادیر ارائه شده در جدول ١٩-٤- ١ باشد:
١٩-٤-٢-٣ مشخصات حداقل جدارهای نور گذر پوسته خارجی ساختمان
در مورد جدارهای نورگذر، نظیر پنجـره و در پنجـره ای، ٣ گـروه از نظـر عملکرد حرارتی تعریـف شده است (جدول ١٩-٤-٢). علاوه بر این، لازم است موارد زیر در ارتباط با جدارهای نورگذر مورد رعایت قرار گیرد:
- شیشههای مورد استفاده برای جدارهای نورگذر نباید به هیچ وجه مانع بهره گیری از روشنایی طبیعی شوند. برای این منظور، لازم است:
- نسبت ضریب عبور مرئی به ضریب بهره گرمایی خورشیدی (TV/SHGC) بیشـتر از ۱/۰ باشد.
- ضریب عبور مرئی (TV) جدارهای نورگـذر بیشـتر از ۰/۴۸ باشـد. کـاربرد جـدارهای نورگذر با ضرایبعبور مرئی (TV) مساوی یا کمتر از این مقدار تنها زمـانی مجاز است که دلایل فنی کافی بـرای تأمین روشـنایی طبیعـی ارائـه شـود و طراحـی ساختمان به روش نیاز انرژی یا کاراییانرژی صورت گیرد.
- در صورت استفاده از فرآورده ها و یا تجهیزات بـا عملکـرد حرارتـی بهبـود یافتـه، لازم اسـت مدارک رسمی (صادر شده یا تأیید شده توسط نهاد دارای صـلاحیت قـانونی) در خصـوص مشخصات فنی(حرارتی) تجهیزات بهمهندس ناظر ارائـهگـردد. بـرایمثـال، در صـورت کاربرد پنجرهای با عملکرد حرارتی بهبود یافته، لازم است مسـتندات مربـوط بـه ضـریب انتقال حرارت، ضریب بهره خورشیدی و ضریب عبور خورشیدی، و یا برچسب انرژی پنجره ضمیمه دفترچه محاسبات گردد. در غیر ایـن صـورت، لازم اسـت مقـادیر تعیـین شـده در پیوست ٩ اینمبحث در محاسبات ملاک عمل قرار گیرد.
١٩-٤-٢-٤ ارتباط فضاهای کنترل شده با دیگر فضاها
فضاهای کنترل شده ساختمان نباید بهطور مستقیم با فضاهای کنتـرل نـشده یـا فــضایخارج در ارتباط باشند و باید بـه نحـو مناسـبی از یکـدیگر جدا شوند. در فضاهای کنتـرل شـده پرتردد، بایـد درهای ارتباطی با فضای خارج به صورت خودکـار بسته شوند یا از نوع گردان باشند.
١٩-٤-٢-٥ جدارهای مجاور دیگر ساختمان ها
در مورد آن بخش از جدارهای جانبی ساختمان که، با درز انقطاع از ساختمان قطعـه مجـاور جـدا شده است، لازم است نکات زیر مد نظر قرار گیرد:
الف) در صورت پوشیده بودن کامل فضای درز انقطاع، و نیز یقین داشتن به کنترل شـده بـودن فضاهای ساختمان مجاور، نیازی به عایق کاری حرارتی آن جدارها نیسـت، امـا در صـورتی که اطلاعی در مورد نحوه کنترل دمایی ساختمان مجاور در دست نباشد، جدار مجـاور آن ساختمان مانند جدار مجاور فضای کنترل نشده در نظر گرفته میشود.
ب) در صورت پوشیده نشدن درز میان دو ساختمان، جدار مجاور آن مانند جدار مجاور فضـای خارج در نظر گرفته میشود.
در مورد آن بخشاز جدارهای جـانبی سـاختمان کـه بـدون درز انقطـاع بـه بنـای قطعـه مجـاور چسبیده اند، اگر فضاهای بنای مجاور کنترل شده باشند، نیاز بهعـایق کـاری حرارتـی ایـن جـدارها نیست. اما اگر نحوه کنترل دمایی ساختمان مجاور معلوم نباشد، جدار مجـاور آن سـاختمان ماننـد جدار مجاور فضای کنترل نشده در نظر گرفته میشود.
١٩-٤-٢-٦ درزبندی جدارها
١٩-٤-٢-٦-١ میزان نشت هوای مجاز ساختمان
درزبندی جدارهای ساختمان های با رده بندی های مختلف باید بهگونهای باشد کهمیزان نشت هـوا تحت اختلاف فشار ٥٠ پاسکال کمتر از محدود کننده ترین مقـدار ارائـه شـده در جـدول ١٩-٤-٣ باشد.
برای محاسبه نرخ تعویض هوای حجمی ( تعداد دفعات تعویضهوا در سـاعت) لازم اسـت نسـبت دبی کل تعویض هوای ساعتی به حجم فضای کنترل شده ساختمان یا زون مورد نظر تعیینگـردد. یکایمورد استفاده h-۱ است.
برای محاسبه نرخ تعویض هوای سطحی لازم است نسبت دبی کل تعویض هوای ساعت بـه سـطح مفید فضای کنترل شده ساختمان یا زون مورد نظر تعیینگردد. یکای مورد استفاده m/h است.
در صورتیکه ارتفاع متوسط کف تا سقف فضاهای مورد نظر مساوی یا کمتـر از ۳/۰۰ متـر باشـد، نرخ تعویض هوای حجمی محدود کننده تر خواهد بود. اگر که ارتفاع متوسط کف تا سقف فضـاهای مورد نظر بیشتر از ۳/۰۰ متر باشد، نرخ تعویض هوای سطحی محدود کننده تر خواهد بود.
در ساختمان های کمانـرژی (+EC) و بسـیار کـمانـرژی (++EC) ، در صـورتی کـه زیربنـای مفیـد ساختمان بیش از ٥٠٠٠ متر مربع باشد، لازم است آزمون هوابندی، بـهصـورت تفکیکـی، بـر روی زیربخشهای ساختمان با مساحتکمتر از ٥٠٠٠ متر مربع انجام شود.
٩-٤-٢-٦-٢ درزبندی عناصر ساختمانی و محل اتصال آن ها به یکدیگر
تمامی درزهای بینعناصر زیر، باید به نحو مناسبی هوابندی شود:
- دیوار و بام، دیوار و کف، دیوار و پی؛
- محل ورود لوله، کانال و تجهیزات در دیوار، بام و کف؛
- اجزای تشکیل دهنده داکت، پلنوم و عناصر مشابه؛
- پنجره و سفتکاریدیوار.
در صورتیکه هوابندی پوسته خارجی با یک لایه انـدود یـا هوابنـد مخصـوص تـأمین شـود، بایـد اطمینان حاصل شود که سوراخ های ایجاد شده در آن، برای نصب سایبان، مدار برقی، کلید و پریـز و نظایر آن هوابندی را تضعیف نمیکنند.
لازم است جزییات نصب بازشوها، اتصال کف طبقات به نما (خصوصاً در نماهـایپـردهای)، اتصـال نما به بام و کف، و همچنین درزبندی سقفکـاذب، کانـال و دودکـش مطـابق اصـول معتبـر و در هماهنگی با دیگر مباحث مقررات ملی ساختمان باشد، تـا هوابنـدی محـلهـای اتصـال قطعـات و عناصر مختلف به یکدیگر دچار مشکل نشود.
١٩-٤-٢-٦-٣ تأمین هوای تازه در صورت کاهش میزان نشت هوا
در صورتیکه با استفاده از تمهیدات مختلف (مانند بهره گیری از پنجره های نوین و انواع درزبندها) میزان نشتهوا (تهویه هوای ناخواسته) از بازشوها کاهشیابد، باید هـوای تـازه مـورد نیـاز بـرای تأمین سلامتی و بهداشت و هوای لازم برای احتراق دستگاه ها، در تمامی اوقـات سـال، بـه صـورت طبیعی یا مکانیکی، فراهم گردد.
١٩-٤-٢-٧ جزئیات عایقکاری حرارتی جدارها
برایعایق کاری حرارتی جدارها، لازم است جزییات طراحی و اجرا مطابق اصول تعیین شده توسـط نهادهای دارایصلاحیت قانونی باشد.
١٩-٤-٢-٨ محاسبه پلهای حرارتی
در صورتی که طراح از روش تجویزی استفاده کند، و مقادیر مربوط به حالتهای دارای پلحرارتی را مبنای طراحی قرار دهد، نیازی به محاسبه پلهای حرارتی نخواهد بود، زیـرا اثـر آن در مقـادیر ارائه شده در نظر گرفته شده است. همچنین، در ضرایب انتقال حرارت مرجع ارائه شـده در جـداول روش موازنه نیز اثر پلهای حرارتیدر نظر گرفته شده است.
١٩-٤-٢-٩ روشنایی طبیعی
١٩-٤-٢-٩-١ کلیات
در اینبخش، الزامات استفاده از روشناییطبیعی برای فعالیتافرادی که دارای تواناییهای بصری معمولی هستند، در فضای داخل ساختمان های متداول و تأمین آسایش روشنایی برای افـراد ارائـه شده است. میزان روشنایی طبیعی در فضای داخـل بـه مقـدار نـور وارد شـده از بازشـوها و میـزان انعکاس سطوح داخلی بستگی دارد.
مقادیر حداقل و پیشنهادی شدت روشنایی بـرای فضـاهای داخلـی سـاختمان هـا بـا کـاربری هـای مختلف در مبحث ١٣ مقررات ملی ارائه شده است . چنانچه شدت روشـنایی بـرای کـاربری هـا و یـا فضاهای خارج از موارد و جداول مذکور، مورد نیاز باشد، شدت روشنایی پیشـنهادی اسـتانداردهای معتبر بین المللی ، ملاک انتخاب خواهد بود.
جداول شدت روشنایی مذکور، برای شرایط بینایی عادی کاربرد دارند. در صورتی که شرایط بینایی فرد کمتر از حد عادی باشد، مقدار شدت روشنایی با مقادیر جداول مزبور تفاوت خواهند داشت .
شدت روشنایی مورد نیاز فضاهای داخلی ساختمان می تواند توسط روشنایی طبیعی یا مصنوعی و یا ترکیبی از هر دو تأمین شود. فضاهایی که الزاماً به نور طبیعی نیاز دارند، باید حداقل دارای یک یا چند سطح نورگذر و در انطباق با فصل ششم مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان باشند.
میزان شدت روشنایی و یکنواختی روشنایی باید در ارتفاع سطح کار تعیین شود. ممکـن اسـت در برخی فضاها سطح گستردهای وجود داشته باشند، مانند کف یـک راهـرو. در ایـن صـورت، مقـدار شدت روشنایی باید روی تمام آن سطح گسترده تأمین شود.
در صورتی که روشنایی طبیعی فضا با پنجره و یا نورگیر سقفی تأمین گردد، فاصله پنجـره هـا و یـا نورگیرها و ارتفاع سقف باید به نحوی باشد که یکنواختی روشنایی در فضای داخل تأمین شود.
١٩-٤-٢-٩-٢ سطح کار
اگر محل سطح کار مشخص باشد، در این صورت شدت روشنایی مورد نیاز باید در سطح کار تأمین شود، مثل روشنایی روی سطح میز کار. در صورتی که ارتفـاع سـطح کـار مشـخص نباشـد، بـرای سنجش شدت روشنایی لازم است ارتفاع سطح کار از کف برابر با مقادیر زیر در نظر گرفته شود:
- برای فضای اداری ، یک سطح افقی ۰/۷۶ متر بالاتر از کف ؛
- برای فضاهای صنعتی و مسکونی ، یک سطح افقی ۰/۸۵ متر بالاتر از کف .
- برای راهروها، یک سطح افقی با ارتفاع کمتر از ۰/۱۵ متر.
لازم است ، برای سطوح کار، روشنایی تعیین شده در مبحـث ١٣ مقـررات ملـی سـاختمان تـأمین گردد.
در صورتی که هنگام طراحی محل سطح کار مشخص نباشد، یا احتمال تغییر محل سـطح کـار در دوره بهره برداری وجود داشته باشد، مثل محل میزهای کار در یک اداره با پـلان بـاز، طراحـی بایـد به گونه ای صورت گیرد که حداقل ٧٠% سطح آن فضا، در ارتفاع مورد نظر بـرای سـطح کـار، دارای شدت روشنایی مساوی یا بیشتر از مقدار تعیین شده در این مقررات باشد.
١٩-٤-٢-٩-٣ یکنواختی روشنایی بر سطح کار
سطح کار باید به طور یکنواخت روشن شود. یکنواختی روشنایی بر روی سطح کـار زمـانی تـأمین میشود که حداقل شدت روشنایی بر روی سطح کار از ۰/۷ شدت روشنایی متوسط بر روی همـان سطح کمتر نشود. مقادیر شدت روشنایی محیط مجاور سـطح کـار بایـد مطـابق جـدول ١٩-٤- ٤ باشد.
در این رابطه :
١٩-٤-٢-٩-٤ خیرگی
به منظور پرهیز از ایجاد خیرگی در فضای داخل ، خورشید یـا تصـویر مـنعکس شـده آن نبایـد در محدوده چشم ناظر، در جهت دید افراد قرار بگیرد. در این صورت باید از سایه انداز استفاده نمود.
تصویر ۱
تصویر ۲
تصویر ۳
تصویر ۴
تصویر ۵
تصویر ۶