هر گاه در اجرا یا تفسیر مفاد این قرارداد و منضمات آن، اعم از شرایط عمومی، شرایط خصوصی و سایر اسناد و مدارک منضم آن اختلاف نظر پیش آید و یا مواردی در قرارداد فی‌مابین، ساکت یا دارای ابهام باشد و یا به هر دلیل بین طرفین قرارداد اختلاف حاصل شود، موضوع به هیات حل اختلاف متشکل از یک نفر نماینده‌ی صاحب‌کار، یک نفر نماینده‌ی مجری و یک نفر به انتخاب طرفین ارجاع می‌گردد. در صورت تقاضای هر یک از طرفین، مهندس ناظر و ناظر هماهنگ‌کننده بدون داشتن حق رای در هیات حضور می‌یابد. تصمیمات هیات حل اختلاف با اکثریت ۲ رای برای طرفین معتبر است.
شرایط عمومی : ماده ۲۷ : حل اختلاف مبحث 2 دوم مقررات ملی ساختمان : نظامات اداری
ترکیب هیئت حل اختلاف قراردادهای اجرای ساختمان، حدود اختیارات اعضا و اعتبار تصمیمات
در قراردادهای اجرای ساختمان، ممکن است میان صاحب‌کار و مجری درباره نحوه انجام تعهدات، تفسیر مفاد قرارداد، شرایط عمومی و خصوصی یا سایر اسناد قراردادی اختلاف ایجاد شود.
ماده ۲۷ شرایط عمومی قراردادهای اجرای ساختمان، سازوکاری برای رسیدگی به این اختلافات از طریق هیئت حل اختلاف پیش‌بینی کرده است.
۱. موارد ارجاع اختلاف به هیئت
مطابق ماده ۲۷، هیئت می‌تواند به اختلافات قراردادی ناشی از موارد زیر رسیدگی کند:
۱. اختلاف درباره اجرای مفاد قرارداد.
۲. اختلاف در تفسیر شرایط عمومی قرارداد.
۳. اختلاف در تفسیر شرایط خصوصی قرارداد.
۴. اختلاف در تفسیر اسناد و مدارک منضم به قرارداد.
۵. موارد سکوت یا ابهام در مفاد قرارداد.
۶. سایر اختلافات قراردادی طرفین در قلمرو شرط حل اختلاف.
۲. ترکیب اعضای هیئت حل اختلاف
هیئت حل اختلاف از سه عضو تشکیل می‌شود:
۱. یک نفر نماینده صاحب‌کار.
۲. یک نفر نماینده مجری.
۳. یک نفر به انتخاب طرفین.
بنابراین، عضو سوم باید بر اساس سازوکار توافق‌شده میان طرفین انتخاب شود.
۳. اعتبار تصمیمات هیئت
مطابق ماده ۲۷، تصمیمات هیئت حل اختلاف با اکثریت دو رأی برای طرفین معتبر است.
بنابراین، با وجود سه عضو دارای حق رأی، موافقت دو عضو برای تحقق اکثریت مقرر در قرارداد کافی است.
۴. جایگاه مهندس ناظر
در صورت درخواست هر یک از طرفین، مهندس ناظر می‌تواند در هیئت حضور یابد.
اما مطابق ماده ۲۷، مهندس ناظر در این وضعیت حق رأی ندارد.
بنابراین، حضور وی در فرآیند رسیدگی نباید با عضویت دارای حق رأی اشتباه گرفته شود.
۵. جایگاه ناظر هماهنگ‌کننده
ناظر هماهنگ‌کننده نیز می‌تواند در صورت درخواست طرفین در جلسه حضور داشته باشد.
با این حال، حضور وی بدون حق رأی است.
این موضوع به‌ویژه در اختلافاتی اهمیت دارد که بررسی آنها به اطلاعات فنی، گزارش‌های نظارتی یا شناخت مراحل اجرای ساختمان نیاز دارد.
۶. تفاوت اعضای دارای حق رأی و حاضران بدون حق رأی
اعضای دارای حق رأی، تصمیم هیئت را اتخاذ می‌کنند.
در مقابل، اشخاصی که بدون حق رأی در جلسه حضور دارند، در شمارش اکثریت لازم برای تصمیم‌گیری منظور نمی‌شوند.
بنابراین، حتی اگر مهندس ناظر و ناظر هماهنگ‌کننده در جلسه حاضر باشند، تعداد آرای لازم برای اعتبار تصمیمات همان دو رأی از سه عضو هیئت است.
۷. تفاوت هیئت حل اختلاف قراردادی و کمیته داوری سازمان استان
هیئت حل اختلاف موضوع ماده ۲۷ شرایط عمومی قراردادهای اجرای ساختمان، برای رسیدگی به اختلافات قراردادی صاحب‌کار و مجری پیش‌بینی شده است.
اما در شیوه‌نامه‌ی اجرایی مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، ساز و کارهای دیگری نیز برای رسیدگی به اختلافات فنی میان مجری، ناظر ذی‌ربط و ناظر هماهنگ‌کننده وجود دارد.
برای مثال، بند ۱۶-۴-۲ شیوه‌نامه، کمیته داوری مستقر در سازمان استان را با ترکیب مشخصی پیش‌بینی کرده است.
بنابراین، نباید ترکیب هیئت حل اختلاف قراردادی را با ترکیب کمیته داوری سازمان استان یکسان دانست.
۸. اهمیت مفاد قرارداد و شرط داوری
ماده ۲۷ مورد بحث، بخشی از شرایط عمومی قراردادهای اجرای ساختمان است.
برای تعیین آثار حقوقی و الزام‌آور بودن تصمیمات هیئت در هر پرونده، لازم است متن قرارداد امضاشده، شرط حل اختلاف، حدود اختیارات داوران و مقررات آمرهی قابل اعمال بررسی شوند.
بنابراین، اعتبار قراردادی تصمیم هیئت و قابلیت اجرای قضایی آن باید از یکدیگر تفکیک شوند.
۹. نکات کلیدی آزمونی
۱. هیئت حل اختلاف موضوع ماده ۲۷ شرایط عمومی قرارداد اجرای ساختمان، سه عضو دارد.
۲. عضو اول نماینده‌ی صاحب‌کار است.
۳. عضو دوم نماینده‌ی مجری است.
۴. عضو سوم با انتخاب طرفین تعیین می‌شود.
۵. تصمیمات هیئت با اکثریت دو رأی معتبر است.
۶. مهندس ناظر می‌تواند در صورت درخواست طرفین در هیئت حضور داشته باشد.
۷. ناظر هماهنگ‌کننده نیز می‌تواند در صورت درخواست طرفین حضور یابد.
۸. مهندس ناظر و ناظر هماهنگ‌کننده در این وضعیت حق رأی ندارند.
۹. حضور اشخاص بدون حق رأی، تعداد اعضای دارای حق رأی را افزایش نمی‌دهد.
۱۰. اختلافات اجرای قرارداد و تفسیر اسناد می‌توانند در قلمرو رسیدگی هیئت قرار گیرند.
۱۱. هیئت حل اختلاف قراردادی با کمیته داوری سازمان استان تفاوت دارد.
۱۲. تعیین آثار حقوقی تصمیمات داوری، علاوه بر قرارداد، تابع مقررات قانونی مربوط است.
دام آزمونی اول ـ تعداد اعضا
هیئت سه‌نفره است و نباید با حضور احتمالی مهندس ناظر و ناظر هماهنگ‌کننده، آن را هیئت پنج‌نفره دارای حق رأی تلقی کرد.
دام آزمونی دوم ـ انتخاب عضو سوم
عضو سوم به انتخاب طرفین است؛ نه الزاماً مهندس ناظر یا نماینده سازمان استان.
دام آزمونی سوم ـ اکثریت آرا
دو رأی موافق از سه عضو برای اعتبار تصمیم هیئت کافی است.
دام آزمونی چهارم ـ تفاوت اختلافات فنی و قراردادی
اختلافات قراردادی صاحب‌کار و مجری با اختلافات فنی میان مجری و ناظران، لزوماً در یک مرجع و با یک ترکیب مورد رسیدگی قرار نمی‌گیرند.
نتیجه آموزشی:
مطابق ماده ۲۷ شرایط عمومی قراردادهای اجرای ساختمان، هیئت حل اختلاف از نماینده صاحب‌کار، نماینده مجری و یک نفر به انتخاب طرفین تشکیل می‌شود.
تصمیمات با اکثریت دو رأی معتبر است.
مهندس ناظر و ناظر هماهنگ‌کننده در صورت درخواست هر یک از طرفین می‌توانند در جلسه حضور داشته باشند، اما حق رأی ندارند.
بنابراین، در پاسخ به پرسش‌های آزمونی باید میان اعضای دارای حق رأی و اشخاص حاضر در جلسه بدون حق رأی تفاوت قائل شد.
ماده ۲۷ شرایط عمومی قراردادهای اجرای ساختمان، سازوکاری برای رسیدگی به این اختلافات از طریق هیئت حل اختلاف پیش‌بینی کرده است.
۱. موارد ارجاع اختلاف به هیئت
مطابق ماده ۲۷، هیئت می‌تواند به اختلافات قراردادی ناشی از موارد زیر رسیدگی کند:
۱. اختلاف درباره اجرای مفاد قرارداد.
۲. اختلاف در تفسیر شرایط عمومی قرارداد.
۳. اختلاف در تفسیر شرایط خصوصی قرارداد.
۴. اختلاف در تفسیر اسناد و مدارک منضم به قرارداد.
۵. موارد سکوت یا ابهام در مفاد قرارداد.
۶. سایر اختلافات قراردادی طرفین در قلمرو شرط حل اختلاف.
۲. ترکیب اعضای هیئت حل اختلاف
هیئت حل اختلاف از سه عضو تشکیل می‌شود:
۱. یک نفر نماینده صاحب‌کار.
۲. یک نفر نماینده مجری.
۳. یک نفر به انتخاب طرفین.
بنابراین، عضو سوم باید بر اساس سازوکار توافق‌شده میان طرفین انتخاب شود.
۳. اعتبار تصمیمات هیئت
مطابق ماده ۲۷، تصمیمات هیئت حل اختلاف با اکثریت دو رأی برای طرفین معتبر است.
بنابراین، با وجود سه عضو دارای حق رأی، موافقت دو عضو برای تحقق اکثریت مقرر در قرارداد کافی است.
۴. جایگاه مهندس ناظر
در صورت درخواست هر یک از طرفین، مهندس ناظر می‌تواند در هیئت حضور یابد.
اما مطابق ماده ۲۷، مهندس ناظر در این وضعیت حق رأی ندارد.
بنابراین، حضور وی در فرآیند رسیدگی نباید با عضویت دارای حق رأی اشتباه گرفته شود.
۵. جایگاه ناظر هماهنگ‌کننده
ناظر هماهنگ‌کننده نیز می‌تواند در صورت درخواست طرفین در جلسه حضور داشته باشد.
با این حال، حضور وی بدون حق رأی است.
این موضوع به‌ویژه در اختلافاتی اهمیت دارد که بررسی آنها به اطلاعات فنی، گزارش‌های نظارتی یا شناخت مراحل اجرای ساختمان نیاز دارد.
۶. تفاوت اعضای دارای حق رأی و حاضران بدون حق رأی
اعضای دارای حق رأی، تصمیم هیئت را اتخاذ می‌کنند.
در مقابل، اشخاصی که بدون حق رأی در جلسه حضور دارند، در شمارش اکثریت لازم برای تصمیم‌گیری منظور نمی‌شوند.
بنابراین، حتی اگر مهندس ناظر و ناظر هماهنگ‌کننده در جلسه حاضر باشند، تعداد آرای لازم برای اعتبار تصمیمات همان دو رأی از سه عضو هیئت است.
۷. تفاوت هیئت حل اختلاف قراردادی و کمیته داوری سازمان استان
هیئت حل اختلاف موضوع ماده ۲۷ شرایط عمومی قراردادهای اجرای ساختمان، برای رسیدگی به اختلافات قراردادی صاحب‌کار و مجری پیش‌بینی شده است.
اما در شیوه‌نامه‌ی اجرایی مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، ساز و کارهای دیگری نیز برای رسیدگی به اختلافات فنی میان مجری، ناظر ذی‌ربط و ناظر هماهنگ‌کننده وجود دارد.
برای مثال، بند ۱۶-۴-۲ شیوه‌نامه، کمیته داوری مستقر در سازمان استان را با ترکیب مشخصی پیش‌بینی کرده است.
بنابراین، نباید ترکیب هیئت حل اختلاف قراردادی را با ترکیب کمیته داوری سازمان استان یکسان دانست.
۸. اهمیت مفاد قرارداد و شرط داوری
ماده ۲۷ مورد بحث، بخشی از شرایط عمومی قراردادهای اجرای ساختمان است.
برای تعیین آثار حقوقی و الزام‌آور بودن تصمیمات هیئت در هر پرونده، لازم است متن قرارداد امضاشده، شرط حل اختلاف، حدود اختیارات داوران و مقررات آمرهی قابل اعمال بررسی شوند.
بنابراین، اعتبار قراردادی تصمیم هیئت و قابلیت اجرای قضایی آن باید از یکدیگر تفکیک شوند.
۹. نکات کلیدی آزمونی
۱. هیئت حل اختلاف موضوع ماده ۲۷ شرایط عمومی قرارداد اجرای ساختمان، سه عضو دارد.
۲. عضو اول نماینده‌ی صاحب‌کار است.
۳. عضو دوم نماینده‌ی مجری است.
۴. عضو سوم با انتخاب طرفین تعیین می‌شود.
۵. تصمیمات هیئت با اکثریت دو رأی معتبر است.
۶. مهندس ناظر می‌تواند در صورت درخواست طرفین در هیئت حضور داشته باشد.
۷. ناظر هماهنگ‌کننده نیز می‌تواند در صورت درخواست طرفین حضور یابد.
۸. مهندس ناظر و ناظر هماهنگ‌کننده در این وضعیت حق رأی ندارند.
۹. حضور اشخاص بدون حق رأی، تعداد اعضای دارای حق رأی را افزایش نمی‌دهد.
۱۰. اختلافات اجرای قرارداد و تفسیر اسناد می‌توانند در قلمرو رسیدگی هیئت قرار گیرند.
۱۱. هیئت حل اختلاف قراردادی با کمیته داوری سازمان استان تفاوت دارد.
۱۲. تعیین آثار حقوقی تصمیمات داوری، علاوه بر قرارداد، تابع مقررات قانونی مربوط است.
دام آزمونی اول ـ تعداد اعضا
هیئت سه‌نفره است و نباید با حضور احتمالی مهندس ناظر و ناظر هماهنگ‌کننده، آن را هیئت پنج‌نفره دارای حق رأی تلقی کرد.
دام آزمونی دوم ـ انتخاب عضو سوم
عضو سوم به انتخاب طرفین است؛ نه الزاماً مهندس ناظر یا نماینده سازمان استان.
دام آزمونی سوم ـ اکثریت آرا
دو رأی موافق از سه عضو برای اعتبار تصمیم هیئت کافی است.
دام آزمونی چهارم ـ تفاوت اختلافات فنی و قراردادی
اختلافات قراردادی صاحب‌کار و مجری با اختلافات فنی میان مجری و ناظران، لزوماً در یک مرجع و با یک ترکیب مورد رسیدگی قرار نمی‌گیرند.
نتیجه آموزشی:
مطابق ماده ۲۷ شرایط عمومی قراردادهای اجرای ساختمان، هیئت حل اختلاف از نماینده صاحب‌کار، نماینده مجری و یک نفر به انتخاب طرفین تشکیل می‌شود.
تصمیمات با اکثریت دو رأی معتبر است.
مهندس ناظر و ناظر هماهنگ‌کننده در صورت درخواست هر یک از طرفین می‌توانند در جلسه حضور داشته باشند، اما حق رأی ندارند.
بنابراین، در پاسخ به پرسش‌های آزمونی باید میان اعضای دارای حق رأی و اشخاص حاضر در جلسه بدون حق رأی تفاوت قائل شد.
هیچ رأی وحدت رویه‌ای برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی دیوان عدالت اداری برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی نمونه‌ای برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ نظریه مشورتی برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ نشست قضایی برای این ماده ثبت نشده است.
تست ۱
تعداد و نفرات منتخب هیأت حل اختلاف برای داوری در اجرا یا تفسیر مفاد قراردادهای مربوط به مجریان ساختمان کدامند؟ و تصمیمات هیأت با چه تعداد رأی اعتبار دارد؟