به دلیل اهمیت ویژه و استفاده متداول برخی از تجهیزات الکتریکی بازرسی مربوط به آن ها به طـور اختصاصی ارائه شده است.
٢٢-٧-١٢-١ تابلوهای برق
بازرسی مربوط به تابلوهای برق به شرح زیر باید انجام شود:
الف- سالم بودن بدنه، درب و سازه تابلو مطابق با توصیه سازنده کنترل شود.
ب- درحالت بیبرق، فضای داخل تابلو با استفاده از مکنده از غبار و ذرات خارجی تمیز شود. به کارگیری هوای فشرده جهت انجام تمیزکاری، چون ممکن است باعث نفوذ و ماندگاری ذرات خارجی در عایق بندی تجهیزات برقی شود، توصیه نمیشود. هرگونه آلودگی باقیمانده در داخل تابلو باید با استفاده از پارچه بدون پرز آغشته به محلول های توصیه شده زدوده شود.
پ- تمامی دریچههای هوا و شبکههای هواکش از وجود گرد و خاك و آلودگی تمیز شده و مانعی در مقابل آنها نباشد.
ت- درصورت وجود واشرهای آببندی و گلند، این اجزاء مورد بازرسی قرار گرفته و در صورت نیاز، تعمیر یا تعویض شوند.
ث- در صورت نصب گرمکن در تابلو، این وسیله باید تمیز شده و به منظور اطمینان از صحت عملکرد آن آزمایش شده و قطعات معیوب گرمکن تعمیر یا تعویض شوند.
ج- ایزولاتورها و نگهدارنده هادیها از نظر ترک، شکستگی یا صدمات فیزیکی دیگر بازدید شوند.
چ- تمامی پیچ و مهره ها و قطعات اتصال دهنده از نظر خرابی، خوردگی یا دمای زیاد کنترل شوند.
از محکم بودن پیچها و قطعات اتصال دهنده اطمینان حاصل شود. اتصال بین مس و آلومینیوم موجود در تابلوها باید از نظر ترکیب گالوانیک کنترل شده و تمامی اتصالات مسی آلومینیومی با ترکیبات آنتی اکسید محافظت شوند.
ح- هادیهای موجود در تابلو از نظر ترك، شکستگی، داغ شدن و تمیزی کنترل شوند.
٢٢-٧-١٢-٢ رلههای حفاظتی
نگهداری، تست و بازرسی رلهها باید طی برنامه منظمی به طور سالیانه انجام گیرد. وضعیت فیزیکی رله و متعلقات شامل فنر مارپیچ، فاصله دیسکها و کنتاکتها و استحکام محل استقرار باید کنترل شده و تستهای الکتریکی مطابق توصیه سازنده یا استانداردهای مربوطه بر روی رلهها انجام شود.
٢٢-٧-١٢-٣ کلیدهای اتوماتیک
الف- حائلهای مابین تیغههای کلید از محل خارج شده و تمیز شود. عایقبندیها با استفاده از مکش و یا پارچه بدون پرز تمیز شود. عایقبندیها از نظر پدیده کرونا، قوس الکتریکی، صدمات حرارتی یا فیزیکی بازدید شوند.
ب- کنتاکتها، کنترل شده و از تمیز بودن و تنظیم آنها اطمینان حاصل شود. فشار فنر کنتاکتها با مشخصات سازنده کنترل شود. کلید با دست بسته و باز شده تا از فشار فنرها، تنظیم بودن کنتاکتها و همزمان بسته شدن آنها اطمینان حاصل شود.
پ- کنتاکتها با استفاده از الکل و پارچه نرم تمیز شوند.
٢٢-٧-١٢-٤ کابل، کانال و باس داکت
الف- کابلها در صورتی که نیاز به لمس یا حرکت آنها در حین عملیات نگهداری باشد، باید قبل از هر اقدامی حتماً بیبرق شوند.
ب- در مسیر کابلکشی یا داخل منهول، کابلها از نظر زاویه خمش، صدمات فیزیکی، کشیدگی بیش از حد، نشت روغن، جابهجایی، ترک، اتصال زمین و استحکام بست و نگهدارنده و همچنین پوسیدگی، مورد بازدید قرار گیرند.
پ- پایه و نگهدارنده های کانال کابل از نظر پوسیدگی و آسیبهای ناشی از لرزش کنترل شود.
ت- قبل از اقدام به بازدید باس داکت، پوشش نقاط اتصال در طول مسیر باس داکت برداشته شده تا امکان اندازهگیری حرارتی در تمام طول آن در زیر بار مهیا باشد.
ث- پس از بیبرق کردن و زمین نمودن باس داکت، تمامی اتصالات از نظر استحکام و همچنین داغ شدن بیش از حد، خوردگی، قوس الکتریکی یا هر شکل دیگری از خرابی کنترل شوند.
اتصالات کثیف، تمیز و اتصالات ضعیف، با گشتاور مناسب محکم شوند.
٢٢-٧-١٢-٥ ترانسفورماتور
اطلاعات تراسفورماتور مانند ولتاژ، جریان و درجه حرارت باید به صورت منظم ثبت شوند. مقادیر ماکزیمم یا خطاهای احتمالی نیز قبل از تنظیم مجدد باید ثبت شود. ثبت منظم اطلاعات ترانسفورماتور به صورت هفتگی قبل از اضافه کردن بارهای جدید به آن مورد نیاز بوده و باید مورد بررسی قرار گیرد.
الف- ترانسفورماتور خشک
بعد از قطع برق و زمین کردن ترانسفورماتور، تمامی کویلها، اتصالات و عایقها از وجود گرد و خاك و ذرات آلوده با استفاده از مکنده گرد و غبار تمیز شوند. ترانسفورماتور از نقطه نظر داغ شدن زیاد، قوس الکتریکی، قطعات ضعیف، شکستگی و یا هر شرایط غیر عادی دیگر مورد بازبینی قرار گیرد. محفظه و بدنهها از وجود گرد و خاک و کثیفی پاک شده و تمامی هواخورها از موانع احتمالی پاكسازی شوند. در صورت وجود فن دمنده، این وسیله باید ازنظر کارکرد، کنترل شده و در صورت نیاز روغنکاری شود. انجام آزمون های مقاومت عایقی، جذب دی الکتریکی و ضریب توان به عنوان آزمون های غیرمخرب، جهت ارزیابی شرایط عایقی ترانسفورماتور در طول زمان و به صورت منظم توصیه میشود. با ثبت و نگهداری نتایج این آزمون ها میتوان قبل از معیوب شدن کامل عایقبندی و از کار افتادن سیستم به این نقیصه پیبرد.
ب- ترانسفورماتور روغنی
از روغن ترانسفورماتور باید به طور سالانه نمونهبرداری شده و از نظر شکست عایقی، اسیدی بودن، رنگ، ضریب توان و پلیمریزاسیون آزمایش شود. آنالیز گاز محلول در روغن توسط آزمایشگاه دارای صلاحیت معتبر، سالی یک بار انجام شود. نتایج این آزمایشات باید به طور منظم ثبت شده تا سابقه تغییر خواص روغن ترانسفورماتور همواره در دسترس باشد.
تانک و بوشینگهای ترانسفورماتور از نظر نشت روغن بازرسی شوند. کلیه بوشینگها، ایزولاتورها و جرقهگیرها از نظر وجود قطعات معیوب یا شکسته، علائم قوس الکتریکی، گرم شدگی زیاد یا ترک خوردگی کنترل شده و از وجود هرگونه گرد و غبار پاكسازی شوند. اتصالات تمام هادیها به ترانسفورماتور به دقت بازرسی شده و در صورت مشاهده ضعف با گشتاور مناسب آچارکشی شوند.
٢٢-٧-١٢-٦ باطری و شارژر باطری
الف- باطری
سطوح باطری از هرگونه گرد و غبار به طور کامل پاک شود. تمامی اتصالات تمیز شده و آچارکشی شوند. ترمینال های باطری با استفاده از محلول آب و جوش شیرین از وجود هرگونه خوردگی پاكسازی شوند. در باطریهای سرب اسید، سطح و چگالی نسبی الکترولیت در سلول های باطری بازرسی شوند. اختلاف بیش از ٥٠ واحد بین سلول ها حاکی از وجود سلول خراب در باطری است و باید اصلاح یا تعویض شود.
ب- شارژر باطری
سطوح شارژر باید از هرگونه گرد و غبار به طور کامل تمیز شود. تمامی دریچهها باید گردگیری شده و از باز بودن آنها اطمینان حاصل شود. ترمینال ها و اتصالات آچارکشی شوند. سالم بودن رلهها، چراغ های سیگنال ها و دیگر نشانگرها کنترل شوند. یکی از عوامل پایین بودن سطح الکترولیت در سلول های باطری، سریع عمل نمودن و تنظیم نبودن شارژر است که باید تنظیم شود.
٢٢-٧-١٢-٧ موتورهای الکتریکی
نگهداری موتورهای الکتریکی باید بر اساس روش های بازرسی و آزمون دقیق بوده و توسط افراد متخصص انجام شود. عملیات تعمیر و نگهداری که باید بر روی موتور انجام شود در سه حالت، نصب و در حال کار، نصب و بی بار و بازدید اساسی بوده و در دوره های زمانی مختلف انجام میشود.
الف- نصب و در حال کار
عملیاتی که با موتور کوپله شده با بار انجام میگیرد، به صورت زیر است:
١- بازدید ظاهری، هر ٦ ماه یکبار.
٢- اندازهگیری دمای یاتاقان و سیم پیچها، هر ٦ ماه یکبار.
٣- اندازهگیری و کنترل لرزش، هر ٦ ماه یکبار.
٤- آزمایش روغن، هر ١٢ ماه یکبار.
٥- جریان الکتریکی، هر ١٢ ماه یکبار.
ب- نصب و بیبار
عملیاتی که با موتور کوپله شده که برقدار نیست انجام میگیرد، به صورت زیر است:
١- اندازهگیری مقاومت عایقی، هر ١٢ ماه یکبار.
٢- شاخص پلاریزاسیون، هر ١٢ ماه یکبار.
٣- مقاومت اهمی سیم پیچها، هر ١٢ ماه یکبار
پ- بازدید اساسی
عملیاتی که طی یک دوره تعمیرات اساسی انجام میگیرد و ممکن است برای آن نیاز به پیاده کردن موتور از کوپلینگ باشد، به صورت زیر است:
١- مقاومت عایقی یاتاقان، هر٦٠ ماه یکبار.
٢- اندازهگیری صحت عملکرد شافت، هر٦٠ ماه یکبار.
٣- بازدید و اندازهگیری محل استقرار یاتاقان، هر٦٠ ماه یکبار.
٤- بازدید ظاهری استاتور، هر٦٠ ماه یکبار.
٥- بازدید ظاهری روتور و شفت، هر٦٠ ماه یکبار.
٦- تمیزکاری، خشک کردن (گرم کردن) و جلا دادن، هر٦٠ ماه یکبار.
٧- مقاومت عایقی، هر٦٠ ماه یکبار.
٨- شاخص پلاریزاسیون، هر٦٠ ماه یکبار.
٩- مقاومت اهمی سیم پیچها، هر٦٠ ماه یکبار.
١٠- آزمایش صاعقه، هر٦٠ ماه یکبار.
١١- بالانس بودن روتور، هر٦٠ ماه یکبار.
١٢- تلفات هسته روتور و استاتور، هر٦٠ ماه یکبار.
١٣- کنترل شکستگی میلههای روتور، هر٦٠ ماه یکبار.
١٤- آزمایش موتور در حالت بیباری و اندازهگیری لرزش، هر٦٠ ماه یکبار.
تصویر ۱