برای ساختمانهایی که در داخل آب و یا محیطهای مرطوب قرار دارند، و نیز بتن هایی که در بهرهبرداری ممکن است به آنها به صورت متناوب رطوبت برسد، انجام آزمایش های تشخیص واکنش زایی سنگ دانهها الزامی است. در صورتی که شواهدی از عدم مشاهده ی پدیده ی واکنش قلیایی-سنک دانه در سازه های بتنی طی حداقل ٢٠ سال در محل موجود باشند، استفاده از همان سنگ دانهها بدون اشکال است.
٩۔پ١-٧-١ ارزیابی واکنش قلیایی- سنگ دانه
٩-پ١-٧-١-١ سنگ دانەهای سیلیسی
برای ارزیایی امکان واکنش زایی سنگ دانههای سیلیسی، انجام آزمایش های زیر الزامی است.
الف- آزمایش سنگ نگاری برای تشخیص کانی های فعال مطابق استاندارد ملی ١٣٥٥٢؛
ب- آزمایش اندازهگیری واکنش قلیایی - سیلیسی سنک دانهها به روش شیمیایی مطابق استأندارد ملی ٧٨٨٢،
پ- آزمایش قابلیت واکنش قلیایی - سنک دانه به روش ملات منشوری تسریع شده مطابق استاندارد ملی ٨٧۵٣؛ در صورت تایید سنگ دانهها در این آزمایش، میتوان آنها را مورد استفاده قرار داد و انجام آزمایشهای بعدی ضرورت ندارد.
ت- آزمایش قابلیت انبساط پذیری ناشی از واکنش قلیایی - سنگ دانه به روش بررسی تغییر طول منشورهای بتنی ناشی از واکنش سنک دانهها با قلیاییها، مطابق استاندارد ملی ۸۱۴۹،
ث- آزمایش قابلیت واکنش زایی قلیایی - سیلیسی مخلوط مواد سیمانی وسنک دائه به روش ملات منشوری تسریع شده (در صورت استفاده از مواد سیمانی)، مطابق با استاندارد ملی ۱۷۱۰۶.
٩-پ١۔٧-١-٢ سنگ دانەهای کربناتی
برای ارزیایی امکان واکنش زایی سنگ دانههای کربناتی، انجام آزمایش های زیر الزامی است.
الف- آزمایش سنگ نگاری برای تشخیص کانی های فعال مطابق استاندارد ملی ١٣٥٥٢؛
ب- آزمایش شیمیایی تعیین اکسیدهای کربناتی مطابق استاندارد کانادا CSA A۲۳. ۲-۲۶A
پ- آزمایش اندازهگیری پتانسیل واکنش زایی سنگ دانههای کربناتی با روش استوانه ی سنگی مطابق با استاندارد ملی ٧۶۵۶؛ در صورت پذیرش سنگ دانهها در این آزمایش، میتوان آنها را مورد استفاده قرار داد و انجام آزمایشهای بعدی ضرورت ندارد.
ت- آزمایش قابلیت انبساط پذیری به روش بررسی تغییر طول منشورهای بتنی ناشی از واکنش سنک دانهها با قلیاییها مطابق استاندارد ASTM C۱۱۰۵
٩-پ١-٧-٣ روشهای پیش گیرانه از واکنش قلیایی - سنگ دانه
در مواردی که سنگ دانهها واکنش زا تشخیص داده شوند، بهترین روش پیش گیرانه عدم استفاده از آنها است. روش پیش گیرانه ی دیگر، جایگزینی مواد مکمل سیمانی نظیر پوزولانهای طبیعی خاکستر بادی، سربارەی کورههای آهن گدازی و دوده ی سیلیسی می بأشد. در این موارد لازم است آزمایش های استاندارد واکنش قلیایی- سنک دانه با مقادیر مختلف ماده ی مکمل سیمان انجام شوند، و پس از اطمینان از میزان انبساط کمتر از حداکثر مجاز، نوع پوزولان و درصد جایگزینی انها مشخص کردند.