ماده ۵۰۵ آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ( آیین دادرسی مدنی )
ماده ۵۰۵
ادعای اعسار از پرداخت هزینه‌ی دادرسی ضمن درخواست نخستین یا تجدیدنظر یا فرجام مطرح خواهد شد. طرح این ادعا به موجب دادخواست جداگانه نیز ممكن است. اظهارنظر در مورد اعسار از هزینه تجدیدنظرخواهی و یا فرجام خواهی با دادگاهی می‌باشد كه رأی مورد درخواست تجدیدنظر و یا فرجام را صادر نموده است.
تبصره (الحاقی ۱۳۹۴/۱۲/۱۸) - افراد تحت پوشش كمیته امداد امام خمینی (ره) و مددجویان مستمری بگیر سازمان بهزیستی كشور با ارائه كارت مددجویی و تأییدیه رسمی مراجع مزبور از پرداخت هزینه‌ی دادرسی معاف می باشند.
هیچ نکته آموزشی برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی وحدت رویه‌ای برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی دیوان عدالت اداری برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی نمونه‌ای برای این ماده ثبت نشده است.
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۳۸۷
مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۰
اداره کل حقوقی قوه قضاییه
- موضوع: ضرورت تعیین وقت رسیدگی و رعایت اصل تناظر در دعوای اعسار از هزینه دادرسی
استعلام
با توجه به مفاد و فلسفه وضع )روح( ماده ۵۰۷ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، در مقام رسیدگی به درخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی و صدور رای در این خصوص، آیا دادگاه می‌تواند بدون تعیین وقت رسیدگی و بدون حضور متقاضی و دیگر اشخاص ذی‌نفع و صرفاً با استعلام از سامانه شناسایی اموال )به صوررت سیستمی(، به موضوع رسیدگی و اتخاذ تصمیم کند؟
پاسخ / نظریه مشورتی
با توجه به تصریح مقنن در ماده ۵۰۷ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ مبنی بر تعیین جلسه دادرسی و ابلاغ به طرفین جهت حضور در وقت مقرر و همچنین ضرورت رعایت اصل تناظر، در مورد دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی، تعیین وقت رسیدگی الزامی است و دادگاه نمی‌تواند به صرف استعلام از سامانههای مربوط به شناسایی اموال و دارایی اشخاص، در خصوص این دعوا اتخاذ تصمیم کند. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه