ماده ۹۶ آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ( آیین دادرسی مدنی )
ماده ۹۶
خواهان باید اصل اسنادی كه رونوشت آنها را ضمیمهی دادخواست كرده است در جلسهی دادرسی حاضر نماید. خوانده نیز باید اصل و رونوشت اسنادی را كه می خواهد به آنها استناد نماید در جلسهی دادرسی حاضر نماید. رونوشت اسناد خوانده باید به تعداد خواهانها به علاوهی یك نسخه باشد. یك نسخه از رونوشتهای یاد شده در پرونده بایگانی و نسخهی دیگر به طرف تسلیم میشود. در مورد این ماده هرگاه یكی از اصحاب دعوا نخواهد یا نتواند در دادگاه حاضر شود، چنانچه خواهان است باید اصل اسناد خود را، و اگر خوانده است اصل و رونوشت اسناد را به وكیل یا نمایندهی خود برای ارایه در دادگاه و ملاحظه طرف بفرستد والا در صورتی كه آن سند عادی باشد و مورد تردید و انكار واقع شود، اگر خوانده باشد از عداد دلایل او خارج می شود و اگر خواهان باشد و دادخواست وی مستند به ادلهی دیگری نباشد در آن خصوص ابطال میگردد. در صورتیكه خوانده به واسطه كمی مدت یا دلایل دیگر نتواند اسناد خود را حاضر كند حق دارد تأخیر جلسه را درخواست نماید، چنانچه دادگاه درخواست او را مقرون به صحت دانست با تعیین جلسه خارج از نوبت ، نسبت به موضوع رسیدگی می نماید.
اثر عدم ارائه اصل سند در انکار، تردید و ادعای جعل
اگر سند مورد استناد رسمی باشد، چون اصولاً قابل انکار و تردید نیست، صرف عدم ارائه اصل آن در جلسه اول موجب خروج سند از عداد دلایل نمیشود. درباره سند عادی نیز اگر طرف مقابل به جای انکار یا تردید، ادعای جعل مطرح کند، حکم خاص ماده ۲۲۰ اجرا میشود؛ یعنی چنانچه استنادکننده همچنان به سند استناد داشته باشد، باید پس از اخطار دادگاه، اصل سند را ظرف مهلت قانونی به دفتر دادگاه تسلیم کند تا به ادعای جعل رسیدگی شود.
هیچ رأی وحدت رویهای برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی دیوان عدالت اداری برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ نظریه مشورتی برای این ماده ثبت نشده است.
نشست قضایی مورخ ۱۴۰۲/۰۱/۲۹
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز
موضوع
بررسی قابلیت استماع دادخواست الزام خوانده به ارائه اصول اسناد و مدارک
پرسش
خواسته خواهان «الزام خوانده به ارائه اصل قرارداد فیمابین طرفین» میباشد؛ دادگاه چه تصمیمی میبایست اتخاذ نماید؟
نظر
نظر هیئت عالی
در فرض سوال نظریه اکثریت مورد تأیید هیأت عالی است با این توضیح که موضوع از شمول ماده ۹۶ قانون آیین دادرسی مدنی خارج است و چنین دعوایی به استناد ماده ۲ همان قانون قابلیت استماع ندارد.
نظر اکثریت
مطابق ماده ۹۶ مصوب ۱۳۷۹ خواهان باید اصل اسنادی که رونوشت آنها را ضمیمه دادخواست نموده در جلسه رسیدگی حاضر نماید و خوانده نیز باید اصل و رونوشت اسنادی که میخواهد به آنها استناد نماید در جلسه رسیدگی حاضر نماید. در این ماده ضمانت اجرای عدم ارائه اصل اسناد مشخص شده به این ترتیب که اگر سند عادی باشد و مورد انکار و تردید واقع شود اگر خوانده باشد از عداد دلایل او خارج میشود و اگر خواهان باشد و دادخواست وی مستند به ادله دیگری نباشد در آن خصوص ابطال میگردد. با توجه به پیشبینی ضمانت اجرای ارائه اصول اسناد در دادرسی؛ خواسته تحت عنوان «الزام خوانده به ارائه اصل قرارداد عادی فیمابین طرفین» فاقد موضوعیت است و دادگاه میبایست قرار عدم استماع دعوی خواهان به استناد ماده ۲ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹ صادر و اعلام نماید.
نظر اقلیت
خواسته خواهان قانونی بوده و قابلیت بررسی دارد. پیشبینی ضمانت اجرای عدم ارائه اصول اسناد عادی در ماده ۹۶ قانون آیین دادرسی مدنی مانع طرح دادخواست با موضوع سوال مطروحه نمیباشد. در اینجا خواهان اصل قرارداد عادی را درخواست نموده است؛ خواهان دارای سمت بوده و نیز دارای نفع در طرح دعوی میباشد؛ درنتیجه مانعی برای رسیدگی وجود ندارد؛ زیرا شرایط اقامه دعوا یعنی ذینفعی و وجود سمت برای خواهان وجود دارد.
دسترسی اشتراکی
برای مشاهده کامل تستها، انتخاب گزینه و دیدن پاسخ باید اشتراک فعال داشته باشید.
تست ۱
دعوایی به استناد سند عادی اقامه شده است. خواهان اصول اسناد را در جلسه اول دادرسی حاضر نمیکند. با انکار و تردید خوانده، کدام اقدام صورت میگیرد؟
تست ۲
چنانچه خوانده، در اولین جلسهی دادرسی بهواسطه کمی وقت نتواند اسناد خود را حاضر کند، کدام مورد صحیح است؟
تست ۳
چنانچه مستند دعوای خواهان سند عادی باشد و خوانده با وجود ابلاغ وقت در اولین جلسهی دادرسی حاضر نباشد، کدام مورد درخصوص اقدام دادگاه، صحیح است؟
تست ۴
خواهان در جلسه اول دادرسی اصول اسناد عادی را بهوسیله فرزند ۳۰ ساله خود که وکیل رسمی نیست، جهت ملاحظه دادگاه فرستاده است دادگاه حضور فرزند را نمیپذیرد و خوانده نیز نسبت به اسناد مذکور ادعای جعل میکند:
تست ۵
هرگاه خوانده با وجود وقت، اصل تنها سند عادی مورد استناد خود را در اولین جلسهی دادرسی حاضر نکند و سند مورد انکار و تردید خواهان قرار گیرد و به سوگند تمسک نشود ......
تست ۶
اگر خواهان اصل سند عادی خود را در جلسهی دادرسی حاضر نکند و آن سند مورد تردید طرف مقابل واقع شود و دعوای وی متکی به ادله اثباتی (غیر از سند عادی مذکور) نباشد دادگاه ............
تست ۷
در واخواهی، واخوانده:
تست ۸
در جلسه اول دادرسی یکی از اسنادی که خوانده به آن استناد و رونوشت آن را به دادگاه تقدیم نموده و سند عادی است مورد انکار واقع و تقاضای ارائه آن میشود که خوانده اصل آن را ارائه نمیدهد در این صورت:
تست ۹
خواهان باید اصول اسنادی که رونوشت آنها را ضمیمه دادخواست کرده در جلسهی دادرسی حاضر نماید و الا درصورتیکه سند عادی باشد و مورد تردید و انکار واقع شود:
تست ۱۰
مدعی و مدعیعلیه باید اصول اسناد خود را در جلسهی دادرسی حاضر نمایند:
تست ۱۱
هرگاه خوانده در جلسه اول دادرسی مستند دعوا را که (رونوشت چکی میباشد، مورد انکار قرار دهد و خواهان از ارائه اصل آن خودداری نماید، دادگاه چه تصمیمی اتخاذ مینماید؟
تست ۱۲
متداعیین در ارائه اصول اسناد چنین وظیفه دارند:
تست ۱۳
خواهان مکلف است اصول اسنادی که رونوشت آنها را ضمیمه دادخواست نموده در اولین جلسهی دادرسی حاضر نماید در غیر این صورت: