هرگاه تحقیق از متهم، استماع شهادت شهود و مطلع، معاینهی محل، بازرسی از منازل و اماكن و اشیاء، جمع آوری آلات جرم و به طور كلی هر اقدام دیگری خارج از حوزهی قضائی محل مأموریت بازپرس لازم شود، وی با صدور قرار نیابت قضائی مطابق مقررات قانونی و ارسال اصل یا تصویر اوراق مورد نیاز پرونده و تصریح موارد، انجام آنها را از بازپرس محل، تقاضا میكند. این بازپرس در حدود مفاد نیابت اعطائی، موضوع نیابت را انجام میدهد و اوراق تنظیمی را پس از امضاء به همراه سایر مدارك به دست آمده نزد مرجع نیابت دهنده می فرستد و در صورتی كه اجرای تمام یا بخشی از مفاد نیابت، مربوط به حوزهی قضائی دیگری باشد، اوراق را برای اجرای نیابت به مرجع مزبور ارسال و مراتب را به بازپرس نیابت دهنده اعلام می دارد.
تبصره ۱- انجام نیابت قضائی در حوزهی قضائی بخش به عهدهی رئیس یا دادرس علی البدل دادگاه آن محل است.
تبصره ۲- در مواردی كه اقرار متهم و یا شهادت شاهد و یا شهادت بر شهادت شاهد، مستند رأی دادگاه باشد، استماع آن توسط قاضی صادركننده رأی الزامی است.
لزوم استماع مستقیم ادله مستند رأی توسط قاضی صادرکننده حکم
مطابق تبصره ۲ ماده ۱۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری، هرگاه اقرار متهم، شهادت شاهد یا شهادت بر شهادت شاهد مستند رأی دادگاه قرار گیرد، استماع آن توسط قاضی صادرکننده رأی الزامی است.
بنابراین، اگر این اقرار یا شهادت در اجرای نیابت قضایی توسط مرجع مجری نیابت اخذ شده باشد، صرف انجام آن نزد مرجع مجری نیابت برای آنکه مستقیماً مستند رأی قرار گیرد کافی نیست؛ بلکه قاضیای که قصد دارد رأی خود را بر آن دلیل استوار کند، باید شخصاً آن را استماع نماید.
فلسفه این حکم آن است که در ادلهای مانند اقرار و شهادت، نحوه بیان، کیفیت پاسخها، اوضاع و احوال ادای اقرار یا شهادت و ارزیابی مستقیم قاضی از شخص اقرارکننده یا شاهد میتواند در ارزش اثباتی دلیل مؤثر باشد. به همین دلیل، قانونگذار در این موارد به اجرای نیابت قضایی بسنده نکرده و استماع مستقیم توسط قاضی صادرکننده رأی را ضروری دانسته است.
در نتیجه:
اخذ اقرار یا شهادت توسط مرجع مجری نیابت ← برای انجام نیابت معتبر است
اما اگر همان اقرار یا شهادت قرار باشد مستند رأی دادگاه واقع شود:
استماع مجدد و مستقیم آن توسط قاضی صادرکننده رأی الزامی است.
این تکلیف متوجه قاضی صادرکننده رأی است، نه بازپرس نیابتدهنده یا مرجع مجری نیابت.
هیچ رأی وحدت رویهای برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی دیوان عدالت اداری برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ نظریه مشورتی برای این ماده ثبت نشده است.
نشست قضایی مورخ ۱۴۰۲/۰۲/۱۲
برگزار شده توسط: استان تهران/ شهر تهران
موضوع
نیابت قضایی برای احضار متهم در حوزهی قضایی دیگر
پرسش
در مواردی که متهم در سامانه ثنا ثبت نام نموده است و آدرس ثنا خارج از حوزهی قضایی محل مأموریت بازپرس است؛ آیا برای احضار متهم الزامی به اعطای نیابت قضایی وجود دارد؟
نظر
احضار متهم مطابق آدرس مقرر در سامانه ثنا که به صورت الکترونیکی صورت میگیرد مستلزم اعطای نیابت قضایی در خارج از حوزهی قضایی محل مأموریت بازپرس نیست.
نیازی به اعطای نیابت قضایی نیست. چراکه فلسفه ایجاد سامانه ثنا سرعت در رسیدگی است. دستورالعمل ثبت اطلاعات قضایی نیز به همین منظور تهیه و تدوین شده است. فلسفه ماده ۱۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲، جلوگیری از دخالت بازپرس در خارج از محل مأموریت خود است و احضار متهم از طریق ثنا به معنای دخالت بازپرس خارج از حوزهی قضایی محل مأموریت نیست.
سامانه ثنا وسیله ابلاغ است و سامانه، نیابت را منتفی نمینماید. آدرس متهم در سامانه ثنا ادرس محل سکونت وی محسوب میشود. فلسفه نیابت، جلوگیری از به زحمت افتادن متهم و تسهیل در فراهم شدن حقوق دفاعی متهم است. از این رو ارسال نیابت قضایی ضرورت دارد و الزامی است.
دسترسی اشتراکی
برای مشاهده کامل تستها، انتخاب گزینه و دیدن پاسخ باید اشتراک فعال داشته باشید.
تست ۱
در مواردی که اقرار متهم یا شهادت شاهد مستند رأی دادگاه قرار گیرد:
تست ۲
چنانچه معاینه محل و یا تحقیقات محلی در خارج از حوزهی قضایی دادگاه رسیدگیکننده ضرورت داشته باشد، تکلیف چیست؟