ماده ۲۰۳ آیین دادرسی کیفری

مطابق ماده ۲۰۳ قانون آیین دادرسی کیفری، در جرائم مهمی که قانون مشخص کرده است، بازپرس مکلف است در جریان تحقیقات مقدماتی دستور تشکیل پرونده شخصیت متهم را صادر کند.

پرونده شخصیت، مستقل از پرونده‌ای است که درباره اصل اتهام و ادله ارتکاب جرم تشکیل می‌شود و هدف آن، شناخت دقیق‌تر وضعیت فردی، خانوادگی، اجتماعی و شخصیتی متهم است.

فلسفه این نهاد با اصل فردی‌کردن مجازات ارتباط مستقیم دارد. بر اساس این اصل، واکنش کیفری نباید صرفاً با توجه به عنوان جرم تعیین شود، بلکه ویژگی‌های شخص مرتکب و شرایط خاص او نیز باید در انتخاب و تعیین پاسخ کیفری مناسب مورد توجه قرار گیرد.

بنابراین پرونده شخصیت به مقام قضایی کمک می‌کند تا علاوه بر ماهیت و شدت جرم، عوامل مرتبط با شخص متهم را نیز در تصمیم‌گیری خود لحاظ کند و در مواردی که قانون اختیار انتخاب یا تعدیل واکنش کیفری را داده است، تصمیمی متناسب‌تر اتخاذ شود.

به بیان دیگر، دو پرونده از یکدیگر قابل تفکیک‌اند:
پرونده کیفری اصلی ← بررسی وقوع جرم، انتساب آن به متهم و ادله اثبات
پرونده شخصیت ← بررسی ویژگی‌های فردی و اجتماعی متهم برای شناخت بهتر شخصیت او و کمک به فردی‌سازی پاسخ کیفری

نکته آزمونی:
در موارد مشمول ماده ۲۰۳، تشکیل پرونده شخصیت صرفاً یک اختیار برای بازپرس نیست؛ بلکه تکلیف قانونی اوست.
همچنین نباید تصور کرد که پرونده شخصیت جایگزین ادله اثبات جرم است. ابتدا مسئولیت کیفری بر اساس قواعد و ادله قانونی بررسی می‌شود و پرونده شخصیت عمدتاً در شناخت شخص مرتکب و انتخاب پاسخ کیفری متناسب نقش دارد.