پلتفرم آموزشی حقوق و مهندسی

بانک جامع مواد قانونی و تست‌های آزمونی وکالت، کارشناس رسمی و نظام مهندسی

از متن تا تسلط

خانه بازگشت به فهرست مواد

ماده ۴۸ آیین دادرسی کیفری

ماده ۴۸

با شروع تحت نظر قرار گرفتن، متهم می‌تواند تقاضای حضور وكیل نماید. وكیل باید با رعایت و توجه به محرمانه بودن تحقیقات و مذاكرات، با شخص تحت نظر ملاقات نماید و وكیل می‌تواند در پایان ملاقات با متهم كه نباید بیش از یك ساعت باشد ملاحظات كتبی خود را برای درج در پرونده ارائه دهد.

تبصره(اصلاحی ۱۳۹۴/۰۳/۲۴) - در جرائم علیه امنیت داخلی یا خارجی و همچنین جرائم سازمان یافته كه مجازات آن‌ها مشمول ماده (۳۰۲) این قانون است، در مرحله‌ی تحقیقات مقدماتی طرفین دعوی، وكیل یا وكلای خود را از بین وكلای رسمی دادگستری كه مورد تأیید رئیس قوه قضائیه باشد، انتخاب می نمایند. اسامی وكلای مزبور توسط رئیس قوه قضائیه اعلام می‌گردد.

تکلیف ضابطان به آگاه‌سازی متهم از حق داشتن وکیل

ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری، حق متهم تحت نظر را برای درخواست حضور وکیل به رسمیت شناخته است. با این‌ حال، برخورداری مؤثر از این حق مستلزم آگاهی متهم از آن است.

مطابق ماده ۶ قانون آیین دادرسی کیفری، متهم باید از حقوق خود در فرایند دادرسی آگاه شود. همچنین ماده ۵۲ صریحاً ضابطان دادگستری را مکلف کرده است که هرگاه متهم تحت نظر قرار گیرد، حقوق مقرر قانونی شخص تحت نظر را به وی تفهیم کرده، آن‌ها را به‌صورت مکتوب در اختیار او قرار دهند و رسید دریافت کنند.

بنابراین، هرچند ماده ۴۸ حق درخواست وکیل را از ناحیه متهم بیان می‌کند، ضابطان نیز مکلف‌اند متهم تحت نظر را از این حق آگاه سازند.

هیچ رأی وحدت رویه‌ای برای این ماده ثبت نشده است.

هیچ رأی دیوان عدالت اداری برای این ماده ثبت نشده است.

هیچ رأی نمونه‌ای برای این ماده ثبت نشده است.

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۱۲۹ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۰۸

اداره کل حقوقی قوه قضاییه - موضوع: الزام به تعیین وکیل تسخیری برای اطفال و نوجوانان و حدود تبصره ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری

استعلام

با توجه به اینکه ۱- مطابق اصل سی پنجم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حق برخورداری از وکیل از جمله حقوق بنیادین اشخاص در فرآیند دادرسی بوده و در صورت عدم توانایی در انتخاب وکیل باید امکانات تعیین وکیل برای آنان فراهم شود. ۲- قانونگذار در فصل اختصاصی دادرسی اطفال و نوجوانان در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با رویکرد حمایتی و مبتنی بر اصل مصلحت طفل، مقررات ویژهای وضع نموده و از جمله در ماده ۴۱۵ این قانون در جرایم مهم، مرجع قضایی را در صورت عدم معرفی وکیل از سوی ولی، سرپرست قانونی یا خود نوجوان مکلف به تعیین وکیل برای متهم طفل یا نوجوان دانسته است. ۳- از سوی دیگر، تبصره ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ در خصوص جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور و برخی جرایم خاص انتخاب وکیل در مرحله تحقیقات مقدماتی را به وکلای مورد تایید رئیس قوه قضاییه محدود کرده است. ۴- همچنین مطابق اصول حاکم بر تفسیر قوانین؛ از جمله اصل تفسیر مضیق محدودیتهای وارد بر حقوق و آزادیهای بنیادین، اصل حاکمیت قانون خاص بر قانون عام و لزوم تفسیر مقررات به نحو سازگار با حقوق دفاعی متهم به ویژه در مورد اطفال و نوجوانان، ابهاماتی در نحوه جمع میان مقررات فوق وجود دارد. ۵- افزون بر مستندات قانونی پیش‌گفته، جمهوری اسلامی ایران به‌موجب کنوانسیون حقوق کودک متعهد به تضمین دسترسی موثر اطفال و نوجوانان به مساعدت حقوقی مناسب و رعایت مصلحت عالیه کودک در تمامی تصمیمات قضایی مربوط به آنان می‌باشد. لذا خواهشمند است با توجه به توضیحات و مستندات یادشده به پرسشهای زیر پاسخ دهید:

الف- آیا محدودیت مقرر در تبصره ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، «حق برخورداری از وکیل»و امکان تعیین وکیل تسخیری برای متهم را نیز شامل می‌شود؟ ب- در پروندههای مربوط به اطفال و نوجوانان که اتهام انتسابی از جرایم موضوع تبصره ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری است، چنانچه متهم، ولی یا سرپرست قانونی وی وکیل معرفی نکنند، آیا مقام قضایی مکلف به تعیین وکیل تسخیری وفق ماده ۴۱۵ این قانون می‌باشد؟ ج- در فرض الزام به تعیین وکیل تسخیری، آیا وکیل باید منحصراً از بین وکلای موضوع تبصره ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ انتخاب شود و یا با توجه به ماهیت خاص مقررات دادرسی اطفال و نوجوانان و ضرورت حمایت حداکثری از حقوق دفاعی آنان، تعیین هر وکیل واجد شرایط قانونی امکانپذیر است؟ د- با عنایت به اصل سی و پنجم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مقررات خاص دادرسی اطفال و نوجوانان، اصل مصلحت عالیه طفل، لزوم تفسیر مضیق محدودیتهای وارد بر حق دفاع، آیا تفسیر تبصره ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ به گونهای که به محرومیت طفل یا نوجوان از دسترسی به وکیل در مرحله تحقیقات مقدماتی منجر شود، با موازین قانونی یادشده قابل جمع است؟

پاسخ / نظریه مشورتی

الف- ب- ج- از آنجا که معیار حکم مقرر در تبصره ماده ۴۸ )اصلاحی ۱۳۹۴( قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ صرفنظر از ویژگیهای شخصی مرتکب )همانند سن( یا تعیینی یا تسخیری بودن وکیل، مجازات قانونی یا ماهیت جرایم ارتکابی است که حسب مورد در مواد ماده ۳۰۲ و ماده ۴۱۵ این قانون آمده است و با توجه به اطلاق تبصره ماده یادشده، بین افراد کمتر یا بیشتر از هجده سال و همچنین بین مواردی که تعیین وکیل حسب مورد توسط متهم یا ولی و سرپرست قانونی او به عمل میآید و یا در موارد تعیین وکیل تسخیری از سوی مرجع قضایی، تفاوتی نیست و در هر صورت، وکیل باید از بین وکلای رسمی دادگستری که مورد تایید رئیس قوه قضاییه است، انتخاب شود. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه

۱۴۰۵/۰۷/۲۲

مستند اصلی: ماده ۴۸

هیچ نشست قضایی برای این ماده ثبت نشده است.

دسترسی اشتراکی

برای مشاهده کامل تست‌ها، انتخاب گزینه و دیدن پاسخ باید اشتراک فعال داشته باشید.

تست ۱

در مرحله تحقیقات مقدماتی در کدام دسته از جرائم زیر، طرفین دعوی باید وکیل یا وکلای خود را از بین وکلای رسمی دادگستری مورد تأیید رئیس قوه قضائیه انتخاب کنند؟

منبع: وکالت کانون‌های وکلای دادگستری — ۱۳۹۴

قبلی بعدی