۱. مفاد این موافقتنامه در قلمروهای گمرکی کلانشهرهای طرفهای متعاهد و هر قلمرو گمرکی دیگری که این موافقتنامه در رابطه با آنها طبق ماده ۲۶ پذیرفته شده یا طبق ماده XXXIII یا بر اساس پروتکل اجرای موقت در حال اجرا است، اعمال خواهد شد. هر یک از این قلمروهای گمرکی، منحصراً برای اهداف اجرای سرزمینی این موافقتنامه، به گونه ای تلقی می شود که گویی یک طرف متعاهد است. مشروط بر اینکه مفاد این بند نباید به گونه‌ای تعبیر شود که بین دو یا چند قلمرو گمرکی که این موافقتنامه در رابطه با آنها طبق ماده ۲۶ پذیرفته شده است یا طبق ماده XXXIII یا بر اساس پروتکل اجرای موقت توسط یک طرف متعاهد واحد اعمال می‌شود، حقوق یا تعهدی ایجاد نمی‌کند.
۲. از نظر این موافقتنامه، قلمرو گمرکی به معنای هر سرزمینی است که در رابطه با آن تعرفه های جداگانه یا سایر مقررات بازرگانی برای بخش عمده ای از تجارت آن سرزمین با سرزمین های دیگر حفظ می شود.
۳. مفاد این موافقتنامه نباید برای جلوگیری از موارد زیر تفسیر شود: مزایایی که هر یک از طرفهای متعاهد به کشورهای مجاور به منظور تسهیل تردد مرزی اعطا می کنند. مزایای تجارت با سرزمین آزاد تریست توسط کشورهای همجوار با آن سرزمین، مشروط بر اینکه چنین مزیت هایی با معاهدات صلح ناشی از جنگ جهانی دوم در تضاد نباشد.
۴. طرفهای متعاهد، مطلوبیت افزایش آزادی تجارت را از طریق توسعه، از طریق موافقت‌نامه‌های داوطلبانه، ادغام نزدیک‌تر بین اقتصادهای کشورهای طرف این قراردادها تشخیص می‌دهند. آنها همچنین اذعان دارند که هدف اتحادیه گمرکی یا یک منطقه تجارت آزاد باید تسهیل تجارت بین سرزمین‌های سازنده باشد و نه ایجاد موانع برای تجارت سایر طرفهای متعاهد با چنین سرزمین‌هایی.
۵. بر این اساس، مفاد این موافقتنامه مانع از تشکیل اتحادیه گمرکی یا منطقه تجارت آزاد یا تصویب موافقتنامه موقت لازم برای تشکیل اتحادیه گمرکی یا منطقه آزاد تجاری بین سرزمین‌های طرفهای متعاهد نخواهد شد. مشروط بر اینکه: در رابطه با اتحادیه گمرکی یا موافقتنامه موقتی که منجر به تشکیل اتحادیه گمرکی می شود، وظایف و سایر مقررات بازرگانی که در مؤسسه چنین اتحادیه یا موافقتنامه موقت در رابطه با تجارت با طرف های متعاهدی که طرف آن اتحادیه یا توافقنامه نیستند، به طور کلی بالاتر یا محدودتر از وقوع عمومی وظایف و مقررات تجارتی قابل اعمال قبلی در قلمرو تجارت نباشد. چنین اتحادیه یا اتخاذ چنین موقت توافق، حسب مورد؛ در مورد یک منطقه تجارت آزاد یا موافقتنامه موقتی که منجر به تشکیل یک منطقه آزاد تجاری می شود، وظایف و سایر مقررات بازرگانی که در هر یک از سرزمین های تشکیل دهنده حفظ می شود و در هنگام تشکیل چنین منطقه آزاد تجاری یا تصویب چنین موافقتنامه موقتی برای تجارت طرف های متعاهدی که در چنین منطقه ای قرار نمی گیرند یا طرف های دیگر با مقررات محدودتر موجود در چنین قراردادی مشمول نیستند و با مقررات محدودتر موجود در آن مطابقت ندارند، نمی باشند. همان مناطق تشکیل دهنده قبل از تشکیل منطقه تجارت آزاد، یا توافق موقت، حسب مورد؛ و هر توافق موقتی که در بندهای (الف) و (ب) ذکر شده است باید شامل برنامه و برنامه زمانی برای تشکیل چنین اتحادیه گمرکی یا چنین منطقه تجارت آزاد در مدت زمان معقولی باشد.
۶. اگر در اجرای الزامات بند ۵ (الف)، یک طرف متعاهد افزایش هر گونه نرخ عوارض را که مغایر با مفاد ماده ۲ باشد، پیشنهاد کند، رویه مندرج در ماده ۲۸ اعمال خواهد شد. در تدارک تعدیل جبرانی، غرامتی که قبلاً از طریق کاهش وظیفه مربوطه سایر اجزای تشکیل دهنده اتحادیه ایجاد شده است، در نظر گرفته می شود.
۷. الف) هر طرف متعاهدی که تصمیم به انعقاد یک اتحادیه گمرکی یا منطقه آزاد تجاری یا یک توافق موقت منتهی به تشکیل چنین اتحادیه یا منطقه ای بگیرد، باید سریعاً به طرفین متعاهد اطلاع داده و اطلاعاتی را در مورد اتحادیه یا منطقه پیشنهادی در اختیار آنها قرار دهد تا آنها را قادر سازد تا گزارش ها و توصیه هایی را که ممکن است به طرفهای متعاهد مقتضی بدانند ارائه دهند. (ب) اگر پس از مطالعه طرح و برنامه مندرج در موافقتنامه موقت مذکور در بند ۵ با مشورت طرفین آن موافقتنامه و با در نظر گرفتن اطلاعاتی که مطابق با مفاد بند (الف) در دسترس قرار گرفته است، طرفهای متعاهد متوجه شوند که چنین توافقی احتمالاً منجر به تشکیل اتحادیه گمرکی یا ایجاد یک اتحادیه گمرکی یا ایجاد یک اتحادیه گمرکی یا یک منطقه آزاد تجاری در چنین مدت زمانی نمی‌شود که ممکن است طرف‌ها در چنین دوره‌ای قرار نگیرند. یک، طرفهای متعاهد باید توصیه هایی را به طرفین موافقتنامه ارائه کنند. اگر طرفین حاضر به اصلاح آن مطابق با این توصیه ها نباشند، حسب مورد، چنین توافقی را حفظ یا اجرا نخواهند کرد.
ج) هر گونه تغییر اساسی در طرح یا برنامه مندرج در بند (ج) بند ۵ باید به طرفین متعاهد اطلاع داده شود، آنها می‌توانند از طرفهای متعاهد مربوطه بخواهند که با آنها مشورت کنند، در صورتی که به نظر می‌رسد این تغییر احتمالاً تشکیل اتحادیه گمرکی یا منطقه تجارت آزاد را به خطر می‌اندازد یا به تأخیر می‌اندازد.
۸. برای اهداف این موافقتنامه: (الف) اتحادیه گمرکی به معنای جایگزینی یک قلمرو گمرکی واحد به جای دو یا چند قلمرو گمرکی تلقی می‌شود، به طوری که (۱) عوارض و سایر مقررات بازرگانی محدودکننده (به استثنای مواردی که طبق مواد XI، XII، XIII، XIV، XV و XX مجاز است بین قلمروهای تجاری مربوط به تمامی قلمروهای تجاری حذف شوند). یا حداقل در رابطه با اساساً تمام تجارت محصولات منشأ آن سرزمین‌ها، و (ii) با رعایت مفاد بند ۹، اساساً همان وظایف و سایر مقررات بازرگانی توسط هر یک از اعضای اتحادیه در مورد تجارت سرزمین‌هایی اعمال می‌شود که در اتحادیه گنجانده نشده است.
ب) منطقه تجارت آزاد به معنای گروهی از دو یا چند قلمرو گمرکی تلقی می‌شود که در آن عوارض و سایر مقررات بازرگانی محدودکننده (به استثنای مواردی که لازم است طبق مواد XI، XII، XIII، XIV، XV و XX) در اساساً کلیه تجارت بین سرزمین‌های تشکیل‌دهنده در محصولات مبدأ حذف می‌شوند.
۹. ترجیحات مذکور در بند ۲ ماده ۱ تحت تأثیر تشکیل اتحادیه گمرکی یا منطقه آزاد تجاری قرار نخواهند گرفت، بلکه ممکن است از طریق مذاکره با طرفهای متعاهد تحت تأثیر، حذف یا تعدیل شوند. این رویه مذاکرات با طرفهای متعاهد متاثر، به‌ویژه در مورد حذف اولویت‌های لازم برای مطابقت با مفاد بند ۸ (الف) (i) و بند ۸ (ب) اعمال می‌شود.
۱۰. طرفهای متعاهد می توانند با اکثریت دوسوم، پیشنهادهایی را که به طور کامل با الزامات بندهای ۵ تا ۹ منطبق نیست، تصویب کنند، مشروط بر اینکه این پیشنهادات منجر به تشکیل اتحادیه گمرکی یا منطقه تجارت آزاد به مفهوم این ماده شود.
۱۱. با در نظر گرفتن شرایط استثنایی ناشی از تأسیس هند و پاکستان به عنوان کشورهای مستقل و با اذعان به این واقعیت که آنها مدت‌هاست یک واحد اقتصادی را تشکیل می‌دهند، طرفهای متعاهد توافق می‌کنند که مفاد این موافقتنامه مانع از ایجاد ترتیبات ویژه در رابطه با تجارت بین دو کشور نخواهد شد، تا زمانی که روابط تجاری متقابل قطعی برقرار شود.
۱۲. هر یک از طرفهای متعاهد باید اقدامات معقولی را که ممکن است برای اطمینان از رعایت مفاد این موافقتنامه توسط دولتها و مقامات منطقه ای و محلی در قلمرو خود اتخاذ کند.
Advantages accorded by any contracting party to adjacent countries in order to facilitate frontier traffic;
Advantages accorded to the trade with the Free Territory of Trieste by countries contiguous to that territory, provided that such advantages are not in conflict with the Treaties of Peace arising out of the Second World War.
with respect to a customs union, or an interim agreement leading to the formation of a customs union, the duties and other regulations of commerce imposed at the institution of any such union or interim agreement in respect of trade with contracting parties not parties to such union or agreement shall not on the whole be higher or more restrictive than the general incidence of the duties and regulations of commerce applicable in the constituent territories prior to the formation of such union or the adoption of such interim agreement, as the case may be;
with respect to a free-trade area, or an interim agreement leading to the formation of a free-trade area, the duties and other regulations of commerce maintained in each of the constituent territories and applicable at the formation of such free-trade area or the adoption of such interim agreement to the trade of contracting parties not included in such area or not parties to such agreement shall not be higher or more restrictive than the corresponding duties and other regulations of commerce existing in the same constituent territories prior to the formation of the free-trade area, or interim agreement, as the case may be; and
any interim agreement referred to in sub-paragraphs (a) and(b) shall include a plan and schedule for the formation of such a customs union or of such a free-trade area within a reasonable length of time.
۷. (a) Any contracting party deciding to enter into a customs union or free- trade area, or an interim agreement leading to the formation of such a union or area, shall promptly notify the CONTRACTING PARTIES PARTIES and shall make available to them such information regarding the proposed union or area as will enable them to make such reports and recommendations to contracting parties as they may deem appropriate.
(b) If, after having studied the plan and schedule included in an interim agreement referred to in paragraph ۵ in consultation with the parties to that agreement and taking due account of the information made available in accordance with the provisions of sub-paragraph (a), the CONTRACTING PARTIES PARTIES find that such agreement is not likely to result in the formation of a customs union or of a free-trade area within the period contemplated by the parties to the agreement or that such period is not a reasonable one, the CONTRACTING PARTIES PARTIES shall make recommendations to the parties to the agreement. The parties shall not maintain or put into force, as the case may be, such agreement if they are not prepared to modify it in accordance with these recommendations.
(c) Any substantial change in the plan or schedule referred to in paragraph ۵ (c) shall be communicated to the CONTRACTING PARTIES PARTIES, which may request the contracting parties concerned to consult with them if the change seems likely to jeopardize or delay unduly the formation of the customs union or of the free-trade area.
(a) A customs union shall be understood to mean the substitution of a single customs territory for two or more customs territories, so that
(i) duties and other restrictive regulations of commerce (except, where necessary, those permitted under Articles XI, XII, XIII, XIV, XV and XX) are eliminated with respect to substantially all the trade between the constituent territories of the union or at least with respect to substantially all the trade in products originating in such territories, and,
(ii) subject to the provisions of paragraph ۹, substantially the same duties and other regulations of commerce are applied by each of the members of the union to the trade of territories not included in the union;
(b) A free-trade area shall be understood to mean a group of two or more customs territories in which the duties and other restrictive regulations of commerce (except, where necessary, those permitted under Articles XI, XII, XIII, XIV, XV and XX) are eliminated on substantially all the trade between the constituent territories in products originating in such territories.