ماده ۵۰۰ (تعزیرات) قانون مجازات اسلامی

نظر هیئت عالی

در فرض مطروح، با توجه به اصل تفسیر مضیق قوانین کیفری، اصل قانونی بودن جرم و مجازات ، و قاعده فقهی «الحدود تدرأ بالشبهات »، صرف درج عبارت «زن، زندگی، آزادی» در تتو و انتشار آن در فضای مجازی، مادام که بدون قرائن مسلم دال بر قصد تقابل یا تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی ایران باشد، واجد وصف مجرمانه نیست. عبارت مذکور هرچند در برخی مقاطع زمانی به عنوان شعار برخی جریان‌های معارض استفاده شده، اما بدون احراز صریح انگیزه معاندانه یا تحریک‌آمیز و یا انتساب روشن به گروه‌های مخالف، نمی‌توان آن را به تنهایی مشمول ماده ۵۰۰ دانست، زیرا ماده مزبور ناظر بر فعالیت‌های تبلیغی معین، هدفمند و مؤثر است. از طرف دیگر، تتو کردن این عبارت به صورت رایگان نیز نشانگر تبلیغ شغلی یا هنری تلقی می‌شود مگر اینکه از قرائن موجود انگیزه ضدیت با نظام استنباط شود و قاعده «النّیه مؤثره انما الاعمال بالنیات» نیز مؤید همین تفسیر است. بنابراین، با رعایت اصل تفسیر به نفع متهم، و عدم جواز توسعه مجازات‌ها به دلیل برداشت‌های عمومی، نظر اقلیت مبنی بر عدم تحقق عنوان مجرمانه، منطبق با اصول حقوقی و فقهی است و صحیح‌تر می‌نماید. بدیهی است تشخیص مصداقی موضوع و انگیزه مرتکب، به عهده مقام قضایی رسیدگی کننده با لحاظ قرائن و اوضاع و احوال پرونده است.

نظر اکثریت

جرم است. باید اوضاع و احوال پرونده بررسی شود. درصورتی‌که شخص اعلام نماید که به صورت رایگان تتو خواهم زد؛ قطعا بنابر شرایط تحریک یا تبلیغ علیه نظام وفق مواد ۵۰۰ و ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی می‌باشد اما در خصوص اینکه تتو در ازای عوض و دستمزد کار زده می‌شود، با بررسی ابعاد پرونده و سایر امارات و قرائن ممکن است جرم تحریک یا تبلیغ علیه نظام باشد. لازم به ذکر است که این متن زن زندگی آزادی برند و ترند شده است و در فضای مجازی به شعاری علیه نظام و اقداماتی تبلیغی یا تحریک علیه نظام بدل شده است. به همین جهت جرم است.

نظر اقلیت

جرم نیست. اساسا این جمله زن زندگی ازادی جمله اعتراض گونه‌ای است که معترضین به شرایط کنونی جامعه و معاندین با یکدیگر استفاده می‌کنند و صرف شعار دادن یا تتو روی بدن این جمله جرم نمی‌باشد. البته درصورتی‌که مرد برای زن یا زن برای مرد تتو انجام دهد؛ می‌تواند از مصادیق بزه ماده ۶۳۹ قلمداد شود.

نظر هیئت عالی

اصل قانونی بودن جرم و مجازات و همچنین لزوم تفسیر مضیق قوانین اقتضا دارد از جرم‌انگاری رفتارهایی که به‌صراحت در قوانین برای آن‌ها تعیین کیفر نشده است اجتناب شود. در خصوص لایک کردن نیز نمی‌توان صرف یک یا چند مرتبه را مصداق تبلیغ علیه نظام تلقی نمود؛ به‌ویژه اینکه استمرار در فعالیت تبلیغی شرط تحقق این بزه است.

نظر اکثریت

صرف لایک کردن نمی‌تواند مصداق بزه فعالیت تبلیغی علیه نظام باشد؛ زیرا با مداقه در ماده ۲ قانون تجارت الکترونیکی، لایک داده محسوب نمی‌شود؛ چرا که داده هر نمادی از واقعه، اطلاعات یا مفهوم است که با وسایل الکترونیکی تولید، ارسال، دریافت، ذخیره یا پردازش می‌شود و صرف تأیید یک مطلب داده نیست.

نظر اقلیت

لایک کردن می‌تواند در شرایط خاص و با احراز ارکان سه‌گانه جرم، به‌ویژه رکن معنوی، مصداق بزه فعالیت تبلیغی علیه نظام باشد؛ مشروط بر اینکه اقدامات نامبرده عرفاً فعالیت محسوب شود و تکرار در این اقدام موجب تشکیل رکن مادی جرم گردد. قید «به هر نحو» در ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی و ماده ۸ قانون مقابله با نقض حقوق بشر و اقدامات ماجراجویانه و تروریستی آمریکا در منطقه، مؤید این مطلب است.