١٣-١٠-۴-١ در حمام ها و دوش ها، مانند کلیه محیط های دیگر، پریزهای برق مورد استفاده باید مجهز به هادی حفاظتی باشند. مگر در مواردی که از پریزهای مخصوص مجهز به ترانسفورماتور ایمنی (دارای دوسیم پیچ جدای اولیه و ثانویه) استفاده شده باشد، كه در این صورت احتیاجی به هادی حفاظتی نخواهد بود (پریز معروف به ریش تراش).
١٣-١٠-۴-١-١ دوش های اضطراری که در صنایع و آزمایشگاه ها مورد استفاده قرار می گیرند جزء این بخش از مقررات نبوده و تابع مقررات مخصوص خود خواهند بود.
١٣-١٠-۴-١-٢ در دوش ها و حمام های بیمارستان ها كه ممكن است به شرایط خاصی احتیاج باشد، مقررات مخصوص خود باید رعایت شود و به هرحال کلیه پریزهای برق مورد استفاده در آنها باید مجهز به هادی حفاظتی باشند.
١٣-١٠-۴-٢ این بخش از مقررات شرایط لازمالاجرا برای تأسیسات فشار ضعیف در حمامها و دوشها را شامل میشود. به منظور رعایت این الزامات وشرایط، حمام به ٣ منطقه شامل (Zone۲,Zone۱,Zone۰) تقسیم میگردد، این منطقه بندی در شكل های شماره ١٣-١٠-۴-١:٢و١٣-١٠-۴-٢:٢ نمایش داده شده است.
١٣-١٠-۴-٢-١ تعاریف وموقعیت مناطق
الف) منطقه ۰ zone داخل وان حمام یا زیردوشی است.
ب) حمام بدون زیردوشی تا ارتفاع ١٠ سانتی متری از كف شامل ۰ zone میشود.
پ) ۱ zone در حمام با زیردوشی و بدون زیردوشی و یا وان حمام شامل پلان افقی از کف تمام شده تا بلندترین نقطه خروجی دوش آب و یا ٢٢۵ سانتیمتر از کف تمام شده و یا هر کدام كه بیشتر باشد (شكل های شماره ١٣-١٠-۴-١:٢ و١٣-١٠-۴-٢:٢).
تبصره١: فضای زیر وان جزء ۱ zone در نظر گرفته میشود.
ت) ۲ zone در حمام با زیردوشی و یا وان حمام مشابه ۱ zone از نظر پلان افقی بودہ که در پلان قائم ۶٠ سانتی متر به آن اضافه میشود (شكل شماره ١٣-١٠-۴-١:٢).
تبصره٢: برای دوش های بدون زیردوشی ۲ zone وجود نداشته و ۱ zone فقط در سطح افقی به ١٢٠ سانتیمتر افزایش می یابد.
١٣-١٠-۴-٢-٢ الزامات ایمنی
الف) درجه حفاظت لوازم برقی كه در ۰ zone نصب میگردد، برابر IPx۷ (حفاظت شده در برابر فرورفتن در آب) میباشد.
ب) درجه حفاظت لوازم برقی كه در ۱ zone نصب میگردد، برابر IPx۴ (حفاظت در برابر پاشیدن آب) میباشد.
پ) درجه حفاظت لوازم برقی كه در ۲ zone نصب میگردد، برابر IPx۴ (حفاظت در برابر پاشیدن آب) میباشد (مشابه ۱ zone)
تبصره١: جهت اطلاع از درجه حفاظت IPxx به پیوست شماره ۶ رجوع شود.
تبصره٢: عدد اول درجه حفاظت بر اساس استانداردهای معتبر وتوسط سازندگان معتبر لوازم برقی تعیین و متناسب با شرایط و محیط نصب انتخاب میگردد.
ت) لولەکشی برق در Zone۲,Zone۱,Zone۰ حداقل در عمق ٥ سانتی متری انجام گیرد.
ث) در Zone ۰ نباید هیچكونه كلید قطع و وصل و بالاست و یا چوک القایی نصب شود.
ج) در Zone ۱ در صورت نصب پریز برق، باید الزامات منابع تغذیه SELV وPELV رعایت شود یعنی حداكثر ولتاژ متناوب آن ٢٥ ولت (AC) و ولتاژ مستقیم آن ۶٠ ولت (DC) بدون تموج و منبع تغذیه آن باید در خارج از Zone ۰ و Zone ۱ نصب شود.
ج) در Zone ۲ نصب منبع تغذیه SELV و PELV در صورت نیاز مجاز میباشد.
ح) نصب كلید، چراغ و پریز برق در ۲ zone با ولتاژ نامی ٢٣٠ ولت (AC) به شرط رعایت درجه حفاظت IPx۴ مجاز میباشد.
خ) در Zone ۰ فقط وسایل برقی كه سازندگان اجازه نصب ان را در این zone داده اند وتوسط منبع تغذیه SELV با ولتاژ كار ١٢ ولت(AC) و یا ٣٠ ولت (DC) بدون تموج تغذیه و حفاظت میشوند، مجاز میباشند.
د) در Zone ۱ فقط تجهیزات نصب ثابت كه سازندگان اجازه نصب آن را در این منطقه داده اند از قبیل پمپهای برقی وان، دوش و یا جکوزی، هواکش ها، حوله خشککن برقی، آبگرمكن برقی، چراغهای روشنایی که مدار تغذیه آنها ٢٣٠ ولت جریان متناوب بوده كه از طریق كلید جریان باقیماندہ (RCD) با جریان عامل ٣٠ میلی آمپر حفاظت میشوند و همچنین تجهیزات برقی که با ولتاژ كار ٢٨ ولت (AC) و یا ٤٠ ولت (DC) بدون تموج در سیستم SELV وPELV تغذیه و حفاظت می گردند، مجاز است.
١٣-١٠-۴-٣ در کلیه حمامها و دوش ها، صرفنظر از اینكه وسایل نصب ثابت در آنها وجود داشته باشد یا نه، باید هم بندی اضافی برای هم ولتاژ کردن، اجرا شود. ترمینال هم بندی اضافی به شكل یک ترمینال یا شینه مسی همبندی در داخل جعبه دردار (جعبه ترمینال همبندی) قابل بازدید نصب خواهد شد. این همبندی باید موارد زیر را شامل شود (شكل شماره پ ١-٢-٨-۴):
الف) وان یا زیردوشی فلزی
ب) لولههای آب سرد وگرم فلزی (لولههای فلزی با روكش پلاستیكی شامل هم بندی اضافه نمیشود)
پ) بدنههای فلزی وسایل غیربرقی نصب ثابت و قسمتهای هادی بیگانه از هر نوع
ت) لوله فلزی فاضلاب
ث) قسمتهای فلزی سیستم تعویض و تهویه هوا، حرارت مرکزی یا هر نوع لوله فلزی دیگر
ج) لولههای گاز
چ) سازه وقطعات فلزی قابل دسترس
١٣-١٠-۴-٣-١ ترمینال یا شینه همبندی اضافی حمام و دوش توسط هادی همبندی اضافی به ترمینال یا شینه حفاظتی (PE) تابلوی برق تغذیه کننده مدارهای برق حمام و دوش وصل میگردد (شكل شماره پ١-٢-٨-۴).
١٣-١٠-۴-٣-٢ جعبه ترمینال همبندی حمام و دوش میتواند به دو صورت، داخل حمام و دوش و یا خارج از آن روی دیوار یکی از فضاهای همجوار حمام و دوش نصب گردد، توضیح اینکه برای حفظ یک دستی کاشی کاری در حمام و دوش و نیز جلوگیری از زنگزدگی جعبه ترمینال نوع فلزی هم بندی، بهتر است روی دیوار فضای همجوار حمام ودوش نصب گردد (شكل شماره پ١-٢-٨-۴).
١٣-١٠-۴-٣-٣ هادیهای حفاظتی مدارهای روشنایی، پریزهای برق، تجهیزات و وسایل الكتریكی (٢٣٠ولت AC ) ، در حمام و دوش، باید به ترمینال یا شینه حفاظتی(PE)، تابلوی تغذیه کننده مدارهای مذکور متصل گردند.
تبصره: ابعاد اشاره شده در شكل های شماره ١٣-١٠-۴-١:٢ و١٣-١٠-۴-٢:٢ به سانتی متر میباشد.
تصویر ۱
تصویر ۲