١٣-٩-٧-١ كلیات
به دلیل پیشرفت فنآوری داده، فن آوری اطلاعات، محیط چندرسانەای، اینترنت، اترنت و شبکه بیسیم آنها، کامپیوتر و غیره ایجاب مینماید که برای تأمین ارتباطات لازم بین این شبکهها، برای ساختمان هایی که به این سیستمها نیاز دارند شبکه کامپیوتر مناسب، در نظر گرفته شود.
تبصره ١: در این مقررات فقط به بخش غیرفعال شبكه كامپیوتر ودر قالب تأسیسات برقی و بصورت عام، اشاره شده و از پرداختن به موارد بخش فعال شبکه و غیره که در حوزہ تخصصی بخش فنآوری اطلاعات قرار دارد، پرهیز شده است.
تبصرہ ٢: رعایت مقررات عمومی ذکر شده در این مقررات مربوط به کابل کشی مدارها، در خصوص کابل کشی شبكه کامپیوتر نیز الزامی است.
١٣-٩-٧-٢ ساختار شبكه کامپیوتر
توپولوژی مورد استفاده در شبکه کامپیوتر دارای ساختار ستارە بودە و طراحی آن با توجه به نیاز ساختمان، کاربری شبكە، گستردگی، حجم انتقال اطلاعات، سرعت انتقال اطلاعات و غیره انجام و شامل اجزائی به قرار زیر است:
١٣-٩-٧-٢-١ پریز مخصوص شبكه كامپیوتر (پریز RJ۴۵)
از نوع روکار، تو کار، با یک و یا چند سوکت، مدولار و یا معمولی، که باید بر اساس استانداردهای معتبر بین المللی تولید شده باشد.
١٣-٩-٧-٢-٢ کابل چند زوج بھم تابیدہ مسی (کابل مسی شبكه)
در انتخاب و استفادہ از کابل های چندزوج بھم تابیدہ ہا هادی مسی، کہ برای کابل کشی جھت اتصال پریزهای شبکه کامپیوتر به تجھیزات رکهای فرعی شبکه کامپیوتر در ساختمان (رک ھای منطقه ای) بکار میرود، باید به نکات زیر توجه شود:
الف) نوع کابل شبكه که با توجه به حجم اطلاعات انتقالی در شبكه، سرعت انتقال اطلاعات، سرعت اتصال کاربران و سایر عوامل دیگر بر اساس ردەبندی آن تعیین میگردد.
ب) در نظر گرفتن شرایط محیطی نصب، مسیر اجرا، نوع اجرا ودسترسی، تداخل امواج الكترومغناطیسی، میزان اثر نویز ناشی از سایر سیستمهای تأسیسات برقی و غیره، كه در انتخاب نوع کابل، از قبیل كابل بدون شیلد، شیلددار، فویل دار و غیره مؤثر میباشد.
پ) رعایت حداكثر طول مجاز قابل استفاده از این كابلها در طرح شبكه، كه پریزهای شبكه کامپیوتر را به پچ پانل و هاب سوییچ در ر ک فرعی شبکه کامپیوتر وصل مینماید و به آن اصطلاحاً طول کابل کشی افقی نیز می گویند، الزامی است.
ت) در انتخاب نوع مجاری جهت عبور کابل شبکه در ساختمان از قبیل لوله، ترانکینگ، سینی کابل، داکتکابل و غیره باید امکانات دسترسی به کابلها نیز در نظر گرفته شود.
ث) سایر موارد و مشخصات دیگری که طبق نیاز شبکه کامپیوتر، استانداردها و پروتکلهای بین المللی در انتخاب نوع كابل و كابل كشی آن را الزامی می نماید.
١٣-٩-٧-٢-٣ رک فرعی شبکه کامپیوتر
رکهای فرعی شبکه کامپیوتر برای نصب تجھیزات شبکہ کامپیوتر از قبیل پچ پانل، ھاب سویچ، سایر سویچها و غیره بکار میرود. این رک ها دارای كیت های نگهدارنده افقی و عمودی كابل ها، نوارهای برسدار عبور کابل (برای جلو گیری نفود گرد و خاک)، منبع تغذیه برق رک، فن تهویه و غیره بوده و دارای مشخصات عمومی و شرایطی به قرار زیر میباشد:
الف) رکها باید دارای در بازشو از قسمت جلو بوده و در صورت نیاز کابل کشی و نصب تجهیزات، دارای در قسمت پشت و دیوارههای جانبی قابل برداشت و دارای بازشوهای لازم برای گردش هوا نیز باشد.
ب) رکها باید دارای عرض و عمق استاندارد و مناسب برای نصب تجهیزات شبكه باشد.
پ) ارتفاع رک و یا تعداد رک مورد نیاز، بر اساس تعداد واحدهای تجهیزات قابل نصب ومورد نیاز شبکه تعیین میگردد.
ت) تعداد واحدهای رک فرعی متناسب با تعداد و پورتهای پچ پانل، هاب سویچ، سایر سویجها، منبع تغذیه و غیرە انتخاب میگردد.
تبصرہ: تعداد پورتهای پچ پانل متناسب با تعداد خطوط شبکه کامپیوتر و تعداد پورتهای سویچها متناسب با نیاز طرح انتخاب میگردد.
ث) منبع تغذیه این رک باید از طریق برق بدون وقفه تغذیه گردد.
ج) برای نصب رک های فرعی در ساختمان باید محل مناسب با توجه به طول مسیر کابل کشی افقی در نظر گرفته شود. محل نصب این رکها، ترجیحاً اتاق برق سیستم های جریان ضعیف و یا اتاق برق تأسیسات برقی و یا کابینت مخصوص آن میباشد.
تبصره: در صورت نصب ر ک فرعی در اتاق برق تأسیسات برقی، باید فاصله عملیاتی لازم برابر حداقل ٨٠ سانتیمتر با تأسیسات برق فشار ضعیف و تابلوهای برق رعایت گردد.
چ) سایر موارد و مشخصات دیگری که نیاز شبکه کامپیوتر و یا استانداردها و پروتکلهای بین المللی آن را الزامی می نماید.
تبصره: در صورت نیاز به شبکه اینترنت و تلفیق آن با شبکه بیسیم اینترنت برای پوشش دادن تبادل اطلاعات در بستر شبکه کامپیوتر، تجهیزات خاص این سیستم، در نقاط مورد نیاز ساختمان در نظر گرفته شود و امکانات لازم نیز در رکهای فرعی شبکه کامپیوتر، پیشبینی گردد.
١٣-٩-٧-٢-۴ کابل پشتیبان شبکه کامپیوتر
کابل پشتیبان و یا مسیر اصلی شبکه کامپیوتر جهت ارتباط و اتصال رکهای فرعی به رک و یا رک های اصلی شبکه کامپیوتر مستقر در مرکز کامپیوتر و یا چنانچه ساختمان دارای مرکز داده متعلق به خود باشد، بكار می رود. این ارتباط واتصال و نوع كابل آن بر اساس حجم اطلاعات، سرعت انتقال و اتصال کاربران، طول مسیر کابل کشی، پیش بینی امکانات لازم برای توسعه آینده، تعمیرات، بهره برداری، نهایتاً نیاز كلی شبكه كامپیوتر و یا فن آوری اطلاعات (IT) وغیره تعیین میگردد. در انتخاب نوع کابل پشتیبان و کابل کشی آن، باید به نکات زیر توجه شود:
الف) کابلهای پشتیبان اکثراً از نوع فیبر نوری میباشند. کابل چندزوج بهم تابیدە مسی در صورت پاسخگو بودن به حدا کثر طول مجاز میتواند به عنوان کابل پشتیبان با در نظر گرفتن شرایط طرح مورد استفاده قرار گیرد.
ب) تعداد رشتههای کابل فیبر نوری، نوع چند مود و یا تک مود و تعداد رشته و سایر مشخصات دیگر آن بر اساس نیاز طرح و شبکه کامپیوتر تعیین میگردد.
پ) توپولوژی مورد استفاده در کابل کشی کابل پشتیبان نیز دارای ساختار ستاره میباشد.
ت) رعایت حداكثر طول مجاز كابل فیبر نوری در كابل كشی كابل پشتیبان الزامی است.
ث) در انتخاب نوع مجاری جهت عبور كابل پشتیبان از قبیل لوله، سینی كابل، نردبان كابل، داکتکابل، شفت عبور کابل، باید امکانات دسترسی به کابلها نیز در نظر گرفته شود.
ج) سایر موارد و مشخصات دیگری که نیاز شبکه کامپیوتر و یا استانداردها و پروتکلهای بین المللی در انتخاب کابل پشتیبان آن را الزامی مینماید.
١٣-٩-٧-٢-٥ رک اصلی شبكه کامپیوتر
این رکها در مرکز کامپیوتر و یا فضای معادل آن و یا چنانچه ساختمان دارای مركز داده و متعلق به خود باشد مستقر میشود. رک های فرعی ساختمان از طریق کابل پشتیبان شبكه کامپیوتر با توپولوژی ستارہ به رک و یا رک های اصلی متصل میگردند. در این رک ها تجهیزات اصلی شبكه کامپیوتر از قبیل پچ پانل ها، سویچ ها، سرورها، کیت های نگهدارندە افقی و عمودی کابل ها، نوارهای برسدار عبور کابل، منبع تغذیه رک فن تهویه و غیره كه مشخصات آنها توسط متخصصین شبكه کامپیوتر یا فن آوری اطلاعات تعیین میگردد، نصب میشود. این رک علاوه بر موارد عمومی ردیف ١٣-٩-٧-٢-٣ باید دارای مشخصات وشرایط زیر باشد:
الف) رکها باید دارای در بازشو از قسمت جلو و پشت و نیز دیوارههای جانبی قابل برداشت باشد.
ب) برای نصب این رکها در مرکز کامپیوتر و یا مرکز داده باید هماهنگی لازم بعمل آمده و شرایط مورد نیاز فراهم گردد.
پ) منبع تغذیه این ر ک باید از طریق برق بدون وقفه تغذیه گردد.
تبصرہ ١: در نحوہ و تأمین پایداری تغذیه برق رکهای اصلی، نحوہ نصب و چیدمان، تهویه رک ها، رعایت فاصله کابلهای مسی مربوط به داده و برق، نیازهای تأسیسات برقی، مکانیکی، معماری، سازه و غیره در مركز داده، باید موارد مرتبط در استانداردهای ۹۴۲-ANSI/TIA و۰۰۲-ANSI/BICSI ، رعایت شود.
تبصرہ ٢: چنانچه شبکه کامپیوتر ساختمانی فقط یک ر ک فرعی کامپیوتر داشته باشد. این ر ک، به عنوان ر ک اصلی تلقی شده و دارای عملکرد و خصوصیات ر ک اصلی خواهد بود.
١٣-٩-٧-٣ مركز داده
مركز داده، هم بصورت ساختمان مستقل و یا جزئی از یك ساختمان كه دارای این مركز نیز میباشد، طراحی و مورد استفاده قرار میگیرد. مرکز داده دارای چهار ردەبندی (Tier) از نظر مشخصات، امنیت، تداوم فعالیت وغیره (Tier۱.Tire۲.Tire۳.Tier۴) بوده، كه در استانداردهای ۹۴۲-ANSI/TIA و ۰۰۲-ANSI/BICSI تعریف و مشخص گردیدە است. رده بندیهای مرکز داده بر اساس نیاز طرح و بهرەبردار تعیین میگردد. الزامات خاص و مورد نیاز برای طراحی تأسیسات برقی، مکانیکی، معماری، سازه و غیرہ برای هر چھار ردەبندی مرکز داده در استانداردهای فوق الذکر تعیین و مشخص گردیدە است. بر اساس رده انتخاب شده برای مركز داده، الزامات همان رده نیز باید به طور کامل رعایت گردد.
تبصره: سیستم اتصال زمین عملیاتی مرکز کامپیوتر و یا مرکز داده باید به ترمینال یا شینه اتصال اصلی زمین وصل و همبندی گردد.
١٣-٩-٧-۴ سیستم های جریان ضعیف تحت پروتكل اینترنت (IP Base)
سیستمهای جریان ضعیف تحت IP به دلیل امکانات آنها، توانایی تجمیع با هم و یا با سایر سیستم ها، قابلیت انعطاف، بهره گیری از سیستمها و فن آوری روز و غیره، در انواع ساختمانها از جمله اداری، تجاریه ای بزرگ، ساختمان مرکزی بانک ها، مراکز خرید بزرگ و غیره با توجه به کاربری فضاهای ساختمان و نیاز بهرەبردار، مورد استفادە قرار میگیرد کە عمدەترین آنها بە قرار زیر است:
١٣-٩-٧-۴-١ سیستم تلفن تحت IP
سیستم تلفن تحت IP-phone) IP و یا IP-Base) به طور مستقل ویا مشترک با سیستم تلفن متعارف با توجه به نیاز ساختمان و بهره بردار، شرایط طرح و غیره با خصوصیات، شرایط والزامات زیر مورد استفاده قرار میگیرد:
الف) این سیستم باید با رعایت پروتکلهای اینترنت، استانداردهای مربوط بە مخابرات و ارتباطات و نیز صدا تحت VOIP) IP)، طراحی و به کار گرفته شود.
ب) شبکه غیرفعال این سیستم از قبیل پریزها، کابل مسی شبکه، ر کهای فرعی و اصلی، کابل پشتیبان و غیره دارای الزامات یکسان با الزامات شبکه کامپیوتر میباشد.
پ) این سیستم میتواند در بستر و ساختار مستقل و یا در یک بستر مشترک با شبكه کامپیوتر و شبکه داده طراحی و مورد بهرەبرداری قرار گیرد.
ت) تعداد خطوط تلفن این سیستم بر اساس نیاز فضاها تعیین میگردد. مركز این سیستم (IP PBX)، از طریق مرکز کامپیوتر و یا مرکز داده خطوط تلفن داخلی، شهری، کشوری، فاکس و غیره را بهم مرتبط مینماید.
ث) بخش فعال مرکز این سیستم شامل سوییچ ها، سرورها، نرم افزار و سایر تجهیزات آن، توسط متخصصین مخابرات و یا فن آوری اطلاعات تعیین و انتخاب میگردد.
١٣-٩-٧-۴-٢ سیستم صوتی واعلام خطر تحت IP
سیستم صوتی و اعلام خطر تحت IP جهت پحش صوت، پیام رسانی و اعلام خطر با توجه به نیاز ساختمان، شرایط طرح و غیره با خصوصیات و الزامات زیر بكار می رود:
الف) در طراحی این سیستم باید پروتكل های اینترنت، استانداردهای مربوطه ودستور العمل سازندگان رعایت گردد.
ب) این سیستم باید امكانات و همخوانی های لازم برای مرتبط شدن با مركز اعلام حریق وسیستم مدیریت هوشمند ساختمان را داشته باشد.
پ) باید محل مناسب جهت نصب مبدلهای دیجیتال به آنالوگ، تقویت کنندههای صوتی محلی در طبقات ساختمان که بلند گوهای سیستم صوتی هر طبقه و یا منطقه ای را تغذیه می نمایند، در نظر گرفته شود. این محل می تواند اتاق برق جریان ضعیف و یا اتاق برق فشار ضعیف تأسیسات برقی باشد.
ث) در مرکز سیستم، سیگنال صوتی پس از تبدیل از حالت آنالوگ بە دیجیتال، سیگنال دیجیتال از طریق بستر شبکه کامپیوتر و یا شبکه داده، به عنوان سیگنال ورودی مبدل و تقویت کننده محلی به کار گرفته میشود.
١٣-٩-٧-۴-٣ سیستم آنتن مركزی (تلویزیون) تحت IP
سیستم آنتن مركزی تحت IP Base TV) IP ) جهت دریافت و ارسال سیگنال تصاویر تلویزیونی و ماهوارەای یا تصاویر دیگر و همچنین کانالهای رادیویی وصوتی با توجه به نیاز ساختمان، بهره بردار، شرایط طرح و غیره با خصوصیات و الزامات زیر، مورد استفاده قرار میگیرد:
الف) در طراحی این سیستم باید استانداردهای مربوطه و دستورالعمل سازندگان معتبر آن، رعایت گردد.
ب) سیگنالهای تصاویر تلویزیونی دریافتی از طریق مركز این سیستم به صورت دیجیتال وداده درآمده و سیس این سیگنال ها در بستر شبکه کامپیوتر و یا شبکه داده که دارای مشخصات و امکانات لازم جهت ارسال تصاویر با کیفیت مناسب است، قرار میگیرد.
پ) تعداد کانالهای تلویزیونی، ماهوارهای و تصاویر، توسط کارتهای سیگنال مخصوص در مرکز سیستم تعیین میگردد و بر اساس آن کانالهای قابل دریافت تعیین و یا افزایش و كاهش داده میشود.
١٣-٩-٧-۴-۴ سیستم های امنیتی و حراستی تحت IP
سیستم های امنیتی وحراستی تحت IP عمدتاً شامل سیستم های زیر می باشند:
- سیستم تلویزیون مداربسته (دوربین مداربسته)
- سیستم كنترل تردد تحت IP
- سیستم اعلام و هشدار سرقت
رعایت موارد زیر در طراحی و بکار گیری سیستمهای فوق در ساختمانها الزامی میباشد:
الف) بستر شبکه داده سیستمهای فوق میتواند همان بستر شبكه کامپیوتر و داده باشد ولی عموماً بستر شبکه سیستمهای فوق، برای افزایش ایمنی و جلوگیری از نفوذ و تخریب افراد غیرمجاز، مستقل در نظر گرفته میشود.
ب) تجهیزات سیستم های فوق باید از نوعی انتخاب و به نحوی نصب شوند كه انجام دستكاری و تخریب در آنها به حداقل برسد.
پ) مجاری و مسیرهای عبور مدارها و كابل كشی های سیستم های مذكور باید ایمن وغیر قابل دستکاری و تخریب باشد.
ت) سیستمهای فوق باید امکانات و همخوانیهای لازم را برای مرتبط شدن با مركز اعلام حریق و همچنین سیستم مدیریت هوشمند ساختمان داشته باشد.
ث) مرکز سیستمهای مذکور باید از نوع متکی به خود باشد.
ج) رعایت استانداردها و دستورالعمل سازندگان معتبر سیستمهای فوق الذكر در طراحی و بکارگیری اجزا، تجهیزات و شبکه سیستمهای فوق الزامی است.
چ) مراكز سیستم های فوق الذكر باید دارای فضای نصب وكنترل مستقل و ایمن باشد. اجزای سیستم، كابل های شبكه و همچنین تجهیزات مراكز فوق، از قبیل سویچ ها، سرورها، سیستم ضبط تصاویر، سیستم ثبت تردد، مانیتورهای تصویر، پانل های كنترل و غیره باید بر اساس نیاز سیستم و بهرەبردار تعیین و تأمین گردد.
تبصره: سیستم های جریان ضعیف تحت IP مورد اشاره در بندهای فوق اصلی ترین آنها میباشد. سیستم های جریان ضعیف تحت IP دیگری نیز، از قبیل سیستم مدیریت پارکینگ، سیستم دربازكن، سیستم نمایش تصویر و آگهی و غیره وجود دارند كه در آنها نیز معیار طراحی و بکار گیری، نیاز ساختمان و بهرەبردار، بر طبق استاندارد و دستورالعمل سازندگان معتبر آن سیستم، خواهد بود.