١۴-١٣-۵-١ ساختمان موتورخانه
الف) دسترسی: ورود به موتورخانه باید منحصر به فرد یا افراد مسئول باشد. لازم است كه بر روی در یا درهای ورودی موتور خانه، جملۀ «ورود افراد متفرقه ممنوع» ثبت شود.
ب) موتورخانه باید با ابعاد مناسب باشد و دستگاههای آن نیز به گون های استقرار یابد كه فضای كافی برای دسترسی به آن ها، با رعایت الزامات مندرج در «فصل سوم - مقررات كلی» این مبحث، فراهم باشد.
(١) در صورت نصب دستگاههایی در فضای بالای مسیرهای تردد درون موتورخانه، لازم است درزیر آنها، فضایی دست کم به ارتفاع ۲۰/۲ متر (۶/۶ فوت)، برای آمد و شد وجود داشته باشد.
پ) درهای موتورخانه باید از نوع خود بسته شو، بی خطر وهوابند باشد و به سوی بیرون فضای موتورخانه باز شود.
ت) موتورخانه نباید بازشوهایی به فضاهای دیگر ساختمان داشته باشد، تا امكان نفوذ مبرّد نشت یافتۀ احتمالی به فضاهای دیگر ساختمان، فراهم نباشد.
(١) نصب بازشو برای راه فرار از موتورخانه مجاز است.
(٢) اگر در موتورخانه، کانال هوا یا دستگاه هوارسان با فشار داخلی كمتر از فشار هوای موتورخانهنصب میشود، باید جداره كانال ودستگاه كاملاً هوابند باشد تا مبرّد نشت یافتة احتمالی، از طریق آن وارد کانال هوا یا دستگاه نشود.
(٣) تعبیۀ دریچههای بازدید و دسترسی بر روی کانالهای هوا و هوارسان در موتورخانه، به شرط درزبندی کامل، مجاز است.
١۴-١٣-۵-٢ آشكارساز مبرّد
الف) موتورخانۀ تبرید باید مجهز به آشكارسازٍ نشت مبرد، با اعلام خطر دیداری و شنیداری، باشد.
ب) آشکارساز یا لولۀ نمونه گیری كه هوا را به سمت آشكارساز هدایت می كند، باید در محل هایی از موتورخانه نصب شود كه مبرّد نشت یافتة احتمالی بیشترین غلظت را در آن محل ها خواهد داشت. آشکارساز و اعلام خطر آن باید در محل مورد تأیید نصب شود.
پ) اعلام خطر آشکارساز باید، پیش از تجاوز غلظت مبرد نشت یافته از حد بالای میزان مبرّد در محل كار (TLV-TWA) که در جدول (١۴-١٣-٢-٣) داده شده است، بهکار افتد.
(١) در صورتی كه موتورخانه، طبق «(۱۴-١٣-۵-۴)»، تعویض هوای دائمی داشته باشد، نصب آشکارساز برای سیستم تبرید آمونیاکی الزامی نیست.
ت) برای اطمینان از عملكرد صحیح سیستم های آشكارساز، اعلام خطر و تعویض هوای مكانیكی موتور خانه، باید طبق دستورالعمل کارخانه سازنده، آزمایشهای دوره ای انجام شود.
١۴-١٣-۵-٣ دستگاههای با سوخت مایع یا گاز
الف) دستگاههای با سوخت مایع یا گاز با شعلة باز، كه هوای احتراق را از فضای موتورخانه میگیرند، نباید در موتورخانۀ تبرید نصب شوند، جز در موارد زیر:
(١) نوع مبرّد آب یا گاز كربنیک باشد؛
(٢) اگر هوای لازم برای احتراق سوخت دستگاههای داخل موتورخانه مستقیماً از طریق كانال از خارج گرفته شود و کانال در تمام مسیر کاملاً هوابند باشد، چنانکه مانع نفوذ مبرّد نشت یافته به فضای احتراق دستگاه گردد؛ یا آشكارساز نشت مبرّد مستقیماً به سوخت یاش مربوط باشد تا در صورت نشت مبرّد، بهطور خود كار عمل احتراق نیز متوقف شود.
۱۴-١٣-۵-۴ تعویض هوا
الف) موتورخانۀ تبرید باید مجهز به سیستم تعویض هوای مکانیکی باشد. سیستم تهویۀ مکانیکی باید ظرفیت لازم برای تخلیۀ هوای موتورخانه به خارج را، در شرایط كار عادی و شرایط كار اضطراری، داشته باشد.
(١) استفاده از هواکش چند سرعته یا نصب چند هواکش، برای تغییر مقدار هوای تخلیه، از شرایط اضطراری به شرایط عادی، مجاز است.
(٢) در صورت قرار داشتن سیستم تبرید در چهارطاقی یا اسکلت بازٍ به هوای آزاد، و در فضایی به فاصلة دستكم ۶ متر (٢٠ فوت) از هر بازشو ساختمان، تعویض هوا مجاز است مكانیكی یا طبیعی باشد. در تعویض هوای طبیعی، محل بازشوها باید با توجه به میزان غلظت مبرّد، انتخاب شود. سطح مفید دهانۀ خروجی هوا از بازشو، نباید از مقدار زیر كمتر باشد:
F=سطح مفید وآزاد دهانة بازشو، برحسب مترمربع؛
G=جرم مبرد در بزرگترین سیستم تبرید در موتورخانه، برحسب کیلو گرم؛
ب) تخلیۀ هوا
(١) تخلیه هوای موتورخانه باید با رعایت الزامات «فصل پنجم - تخلیۀ هوا» انجام شود.
(٢) دهانۀ تخلیۀ مکانیکی هوای موتورخانه به خارج باید در محلی قرارگیرد كه از مرز ملک دست کم ۶ متر (٢٠ فوت) فاصله داشته باشد.
پ) هوای ورودی از بیرون
(١) همزمان با تخلیۀ هوای موتورخانۀ تبرید، باید هوای آزاد از بیرون جایگزین هوای تخلیه شده شود.
(٢) دهانههای ورود هوا از بیرون باید در محلی قرار گیرد که هوای تخلیه شده دوباره به موتور خانه باز نگردد.
(٣) سیستم تعویض هوای موتور خانۀ تبرید، شامل ورود هوا از بیرون و تخلیۀ هوا از درون، نباید با سیستم تعویض هوای فضاهای دیگر ساختمان مشترک باشد.
(۴) دهانههای ورود هوا باید دارای توری مقاوم در برابر خورد گی با چشمههای دستکم ۶/۵ میلی متری (¼ اینچ) باشند.
ت) مقدار تعویض هوا:
به جز سیستم تبرید آمونیاکی، سیستمهای تهویه هوای مكانیكی باید قادر به تعویض حداقل مقدار هوا در شرایط عادی واضطراری به شرح ردیف های (۱۴-١٣-۵-۴) "ت" (١) و (۱۴-١٣-۵-۴) ''ت" (٢) باشند. حداقل مقدار تعویض هوا برای سیستمهای آمونیاکی ٣٠ بار تعویض هوا در ساعت میباشد. استفاده از فنهای متعدد و یا فن هایی با سرعت متغیر جهت تامین جریان مورد نیاز هوا در شرایط اضطراری و كاهش آن در شرایط عادی، مجاز است.
(١) مقدار تعویض هوا در شرایط كار عادی
هنگام حضور کارکنان در موتورخانۀ تبرید، مقدار تخلیۀ هوای مكانیكی نباید از بیشینة ارقام زیر كمتر باشد:
- ۰/۰۰۲۵ مترمکعب در ثانیه برای هر مترمربع (٠/۵ فوت مکعب در دقیقه به ازای هر فوت مربع) از سطح موتورخانه؛
- ۰/۰۰۹ مترمكعب در ثانیه (٢٠ فوت مكعب در دقیقه) برای هر نفر؛
- به میزانی که افزایش دمای هوای موتورخانه ناشی از کار همۀ دستگاههای گرمازا، نسبت به دمای هوای خارج، بیش از ١٠ درجة سلسیوس (١٨ درجۀ فارنهایت) نشود.
(٢) مقدار تعویض هوا در شرایط اضطراری هنگام اعلام خطرِ آشکارساز، حجم تخلیۀ مکانیکی هوا در واحد زمان Q))، بسته به جرم مبرد در بزرگترین قسمت سیستم تبرید G))، نباید از مقدار محاسبه شدۀ زیر کمتر باشد.
در سیستم SI: مقدار ٠/٠٧=G ، K بر حسب كیلوگرم و Q بر حسب مترمكعب در ثانیه؛
در سیستم IP: مقدار ۱۰۰=G ، K بر حسب پوند و Q بر حسب فوتمكعب در دقیقه؛
۱۴-١٣-٥-۵ لولۀ تخلیة شیر اطمینان
الف) خروجی سیستم ایمنی، فیوز و تخلیۀ شیراطمینان که در موتورخانه قرار میگیرد، باید با لوله تا خارج از ساختمان ادامه یابد، به طوری كه دهانۀ انتهایی لولۀ تخلیۀ آن دستكم ۴/۶ متر (١۵ فوت) از زمین مجاور بالاتر بوده و دستكم ۶ متر (٢٠ فوت) از هر بازشوی ساختمان فاصله داشته باشد.
تصویر ۱
تصویر ۲