۱-۳-۴-۱۶ کلیات
الف) مصالح لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان باید با رعایت الزامات مندرج در این قسمت از مقررات انتخاب و کنترل شود.
ب) روی هر قطعه از لوله فیتینگ سیفون و دیگر اجزای لوله کشی فاضلاب باید مارک کارخانه سازنده یا استاندارد مورد تأییدی که قطعه مورد نظر بر طبق آن ساخته شده است، به صورت ریختگی برجسته یا مهر پاک نشدنی نقش شده باشد.
پ) استفاده از مصالح کار کرده آسیب دیده یا معیوب مجاز نیست.
ت) مصالح لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان در هر مورد باید طوری انتخاب شود که در تأمین شرایطی که برای مقاومت هر منطقه از ساختمان در برابر آتش مقرر شده اختلالی ایجاد نکند.
۲-۳-۴-۱۶ شرایط کار
الف) لوله کشی فاضلاب باید در برابر فشار معادل ارتفاع یک طبقه و دست کم ۰٫۳۰ بار (۳ متر ستون آب) از داخل و خارج به طور دائم آب بند و گازبند باشد.
ب) مصالح لوله کشی فاضلاب باید در برابر دمای فاضلاب داخل لوله تا ۶۰ درجه سلسیوس مقاوم باشد.
پ) مصالح پلاستیکی لوله کشی فاضلاب که به صورت غیر مدفون در تراز بالاتر از کف پایین ترین طبقه ساختمان نصب میشوند باید در برابر شعله ور شدن مقاوم باشند واکنش این مصالح در برابر آتش باید برابر یا بهتر از کلاس B-s۱-d۰ در مطابقت با استاندارد ملی ۸۲۹۹ ISIRI یا استاندارد اروپایی ۱۳۵۰۱ EN و یا برابر یا بهتر از کلاس B۱ در مطابقت با استاندارد DIN ۴۱۰۲ باشد
۳-۳-۴-۱۶ انتخاب لوله و فیتینگ
الف) لوله و فیتینگ چدنی سرکاسه دار
(۱) لوله و فیتینگ چدنی سرکاسه دار که اتصال لوله به لوله یا لوله به فیتینگ در آن از نوع نر و مادگی سرتنبوشه ای است باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد :
(۲) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.
(۳) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی لبه یا تغییر سطح مقطع جز تبدیل داشته باشد.
(۴) استفاده از لوله و فیتینگ چدنی سرکاسه دار از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار اندازه ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.
ب) لوله و فیتینگ چدنی بدون سرکاسه
(۱) لوله و فیتینگ چدنی بدون سرکاسه که اتصال لوله به لوله یا لوله به فیتینگ در آن با استفاده از واشر لاستیکی و بست فولادی زنگ ناپذیر و پیچ و مهره انجام میگیرد باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد :
(۲) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.
(۳) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی لبه یا تغییر سطح مقطع (جز تبدیل) داشته باشد.
(۴) سطح دهانه فیتینگ و قطر خارجی آن باید با دهانه لوله کاملاً برابر باشد تا امکان آب بندی کامل فراهم شود.
(۵) استفاده از لوله و فیتینگ چدنی بدون سرکاسه از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار اندازه ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.
پ) لوله و فیتینگ فولادی گالوانیزه
(۱) لوله و فیتینگ فولادی گالوانیزه وزن سنگین باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:
(۲) کاربرد لولههای فولادی گالوانیزه در خاک زیر کف پایین ترین طبقه یا در محوطه مجاز نیست.
(۳) برای شرایط کار عادی میتوان لوله فولادی گالوانیزه درزدار به کار برد ولی در حالتی که لوله در معرض خوردگی قرار داشته باشد با قسمتی از آن با تأیید در داخل بتن یا اجزای دیگر ساختمان دفن شود و یا لوله در معرض ضربات فیزیکی قرار داشته باشد باید لوله فولادی گالوانیزه بدون درز انتخاب شود
(۴) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.
(۵) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی لیه یا تغییر سطح مقطع (جز تبدیل) داشته باشد.
(۶) استفاده از لوله و فیتینگ فولادی گالوانیزه از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار اندازه ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.
ت) لوله و فیتینگ پلی وینیل کلراید (U-PVC)
(۱) لوله و فیتینگ پلی وینیل کلراید (U-PVC) باید از نوع سخت و طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:
(۲) در استاندارد ۱۳۲۹ EN لولههای با علامت "B" برای نصب در طبقات ساختمان لولههای با علامت "D" برای دفن در خاک و لولههای با علامت BD برای نصب در طبقات ساختمان یا دفن در خاک اختصاص دارند.
(۳) در استاندارد ۳۶۳۳ ISO لولههای با علامت A برای لوله کشی آب باران و هواکش فاضلاب و لولههای با علامت "B" برای لوله کشی فاضلاب هواکش فاضلاب و آب باران اختصاص دارند.
(۴) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.
(۵) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی لبه یا تغییر سطح مقطع جز تبدیل) داشته باشد.
(۶) استفاده از لوله و فیتینگ (U-PVC) از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار اندازه ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.
ت) لوله و فیتینگ پلی پروپیلن (PP)
(۱) لوله و فیتینگ پلی پروپیلن که اتصال لوله به لوله یا لوله به فیتینگ در آن از نوع نر و مادگی و به کمک حلقه لاستیکی است باید طبق استانداردهای زیر باشد:
(۲) در استاندارد ۱۴۵۱ EN لولههای با علامت "B" برای نصب در طبقات ساختمان لولههای با علامت "D" برای دفن در خاک در زیر کف پایین ترین طبقه ساختمان و لولههای با علامت "BD" برای نصب در طبقات ساختمان یا دفن در خاک اختصاص دارند.
(۳) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.
(۴) حلقه لاستیکی باید در برابر اثر فاضلاب مقاوم باشد.
(۵) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی لبه یا تغییر سطح مقطع جز تبدیل) داشته باشد.
(۶) استفاده از لوله و فیتینگ پلی پروپیلن از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار اندازه ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.
ج) لوله و فیتینگ پلی اتیلن (PE)
(۱) لوله و فیتینگ پلی اتیلن با چگالی بالا برای نصب در خاک زیر کف پائین ترین طبقه ساختمان باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد .
(۲) در استاندارد ۱۵۱۹ EN لولههای پلی اتیلن مناسب دفن در خاک در زیر کف پایین ترین طبقه ساختمان با علامت "BD" مشخص شده اند.
(۳) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.
(۴) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی یا تغییر سطح مقطع (جز تبدیل) داشته باشد.
(۵) استفاده از لوله و فیتینگ پلی اتیلن از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار اندازه ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.
چ) سایر لولههای پلاستیکی
(۱) انتخاب انواع دیگر لولههای پلاستیکی به شرطی مجاز است که از نظر مشخصات فنی و شرایط کاری با الزامات مقرر در ردیف (۱۶-۴-۳-۲) مطابقت داشته باشد و مورد تأیید قرار گیرد.
۴-۳-۴-۱۶ اتصال
الف) كلیات
(۱) اتصال لوله به لوله لوله به فیتینگ و فیتینگ به فیتینگ در لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان باید طبق الزامات این قسمت از مقررات انجام شود.
(۲) انواع اتصال باید در فشار آزمایش پس از نصب به ترتیبی که در " (۱۶-۴-۵) آزمایش " مقرر شده است. آب بند و گازبند باشند.
۳) پیش از اتصال دهانه های لوله و فیتینگ باید از مواد اضافی پاک شود و سطوح داخلی لوله و فیتینگ از هرگونه مواد اضافی که ممکن است در برابر جریان فاضلاب ایجاد مانع کند، کاملاً تمیز شود دهانه انتهای لوله و فیتینگ باید کاملا باز باشد و سطح داخلی فیتینگ برابر سطح مقطع لوله باشد.
(۴) هنگام اجرای اتصال نباید مواد در زبندی از درز محل اتصال وارد لوله شود.
ب) اتصال لوله و فیتینگ چدنی سرکاسه دار
(۱) اتصال باید از نوع کنف و سرب باشد.
(۲) فاصله بین سرکاسه و انتهای بدون سرکاسه لوله یا فیتینگ که در داخل آن قرار میگیرد باید کاملاً خشک و تمیز باشد و ابتدا در آن کنف کوبیده شود کنف درزگیر به صورت طناب و شامل ۷ تا ۱۰ رشته منظم و تاب داده شده باشد.
(۳) سرب درزگیری باید دارای کیفیت یکنواخت تمیز و عاری از مواد خارجی باشد. سرب مذاب روی کنف کوبیده شده ریخته شود سرب ریزی باید به طور پیوسته و بدون انقطاع صورت گیرد. عمق سرب ریزی نباید کمتر از ۲۵ میلی متر باشد. فاصله سطح بالای قسمت سرب ریزی شده از لبه سرکاسه نباید بیش از ۳ میلی متر باشد.
(۴) پس از پایان سرب ریزی باید سطح بالای آن کوبیده شود تا سرب داغ همه حفره ها و گوشه ها را کاملا پر کند.
(۵) تا پایان آزمایش لوله کشی فاضلاب هیچ گونه مواد رنگی نباید سطح درزبندی را بپوشاند.
پ) اتصال لوله و فیتینگ چدنی بدون سرکاسه
(۱) سطح خارجی دوسر لوله یا فیتینگی که به هم متصل میشوند باید کاملاً صاف باشد. لبه انتهایی دو سر باید با قطر خارجی کاملاً مساوی باشند مقابل یکدیگر و کاملاً روی هم قرار گیرند.
(۲) یک لاستیک آب بندی مخصوص به شکل لوله و مقاوم در برابر اثر فاضلاب طبق دستور کارخانه سازنده لوله باید روی دو سر لوله یا فیتینگ قرار گیرد.
(۳) آب بندی و درزبندی لاستیک آب بندی روی قسمت انتهایی هر سر لوله یا فیتینگ باید با استفاده از بستهای حلقوی از تسمه های فولادی زنگ ناپذیری انجام گیرد که با پیچ و مهره روی لاستیک آب بندی محکم میشوند. تسمه های فولادی باید طبق دستور کارخانه سازنده باشد و سفت کردن پیچ و مهره باید طوری باشد که روی محیط لاستیک آب بندی فشار یکنواختی وارد شود.
ت) اتصال لوله و فیتینگ فولادی گالوانیزه
(۱) اتصال لوله و فیتینگ باید از نوع دنده ای باشد.
(۲) نوع دنده لوله یا فیتینگ باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:
ت) اتصال لوله و فیتینگ پی وی سی (P.V.C)
(۱) اتصال لوله و فیتینگ پی وی سی ممکن است با چسب مخصوص و یا به کمک حلقه لاستیکی و در حالت سرد صورت گیرد.
(۲) اتصال چسبی باید با چسب مخصوص و در حالت سرد و طبق دستور کارخانه سازنده لوله صورت گیرد. حداقل دمای محیط مجاز برای اجرای اتصال چسبی لوله و فیتینگ پی وی سی ۵ درجه سلسیوس بالای صفر است مگر این که سازنده چسب شرایط دیگری را تعیین کرده باشد.
(۳) اتصال به کمک حلقه لاستیکی باید در حالت سرد با استفاده از مواد روان کننده پیشنهادی کارخانه سازنده و بدون اضافه کردن مواد خارجی انجام گیرد. در این اتصال انتهای بدون سرکاسه لوله یا فیتینگ در داخل دهانه سرکاسه دار قطعه دیگر که در آن یک حلقه لاستیکی قرار میگیرد با فشردن پوش فیت آب بند و گازبند میشود.
ج) اتصال لوله و فیتینگ پلی پروپیلن (PP)
(۱) اتصال باید به کمک حلقه لاستیکی در حالت سرد با استفاده از مواد روان کننده پیشنهادی کارخانه سازنده و بدون اضافه کردن مواد خارجی انجام گیرد.
(۲) در اتصال انتهای بدون سرکاسه لوله یا فیتینگ در داخل دهانه سرکاسه دار قطعه دیگر که در آن یک حلقه لاستیکی قرار میگیرد با فشردن پوش فیت آب بند و گازبند میشود.
(۳) حلقه لاستیکی باید طبق دستور کارخانه سازنده لوله باشد.
چ) اتصال لوله و فیتینگ پلی اتیلن (PE)
(۱) اتصال باید در حالت گرم و بدون اضافه کردن مواد خارجی انجام شود.
(۲) اتصال با ذوب کردن لبه دهانه های دو قسمت لوله و فیتینگ صورت گیرد. ابتدا دهانه دو قطعه در قالب مخصوص قرار میگیرد و گرم میشود بر اثر گرم شدن سطوح مقابل هم ذوب و در هم تنیده و یکپارچه میشود.
(۳) دمای ذوب باید طبق دستور کارخانه سازنده لوله باشد.
ح) در لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان استفاده از انواع اتصال های زیر مجاز نیست :
(۱) اتصال با سیمان یا بتن
(۲) اتصال با خمیرهای قیردار
(۳) اتصال با رینگ های لاستیکی برای لولههای با قطرهای متفاوت
(۴) استفاده از چسب برای اتصال لوله و فیتینگ پلاستیکی ناهمجنس
خ) اتصال لوله فاضلاب به لوازم بهداشتی
(۱) اتصال انشعاب خروجی فاضلاب لوازم بهداشتی به شاخه افقی فاضلاب باید با زاویه بیش از ۱۵ درجه باشد و جریان فاضلاب از لوازم بهداشتی به آن به طور ریزشی (ثقلی) صورت گیرد.
(۲) اتصال انشعاب خروجی فاضلاب لوازم بهداشتی به شاخه افقی لوله قائم یا لوله اصلی افقی باید قابل جدا شدن باشد. این اتصال باید کاملا آب بند و گازبند باشد.
تصویر ۱
تصویر ۲
تصویر ۳
تصویر ۴
تصویر ۵
تصویر ۶
تصویر ۷