۱-۴-۳-۱۶ کلیات
الف) مصالح لوله کشی توزیع آب مصرفی لوله کشی آب سرد و آب گرم مصرفی در داخل ساختمان (یا ملک) باید با رعایت الزامات مندرج در "(۱۶-۳-۴) انتخاب مصالح" انتخاب و کنترل شود.
ب ) روی هر شاخه از لوله و هر قطعه از اجزای لوله کشی مانند فیتینگ فلنج و شیر باید علامت کارخانه سازنده و استاندارد مورد تأییدی که لوله و قطعه مورد نظر بر طبق آن ساخته و آزمایش شده است به صورت ریختگی برجسته یا مهر پاک نشدنی نقش شده باشد.
پ ) استفاده از مصالح کار کرده آسیب دیده و معیوب مجاز نیست.
ت ) مصالح لوله کشی باید در برابر اثر خوردگی و تغییر کیفیت ناشی از اثر آب مصرفی مقاوم باشد.
ث ) مصالح لوله کشی توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی نباید بیش از ۱٫۵ درصد سرب داشته باشد.
(۱) موادی که برای آب بندی در اتصال دنده ای روی دنده ها اضافه میشود، نباید سرب داشته باشد.
(۲) مصالح لوله کشی نباید بر کیفیت آب آشامیدنی اثر زیان آور داشته باشد و نباید رنگ، طعم و بوی آن را تغییر دهد.
۲-۴-۳-۱۶ حداکثر فشار و دمای کار مجاز
الف) حداکثر فشار کار مجاز اجزای لوله کشی لوله فیتینگ فلنج شیر و دیگر اجزای لوله کشی توزیع آب سرد مصرفی در دمای کار ۲۵ درجه سلسیوس نباید از ۱۰ بار کمتر باشد.
(۱) اگر فشار عملکرد سیستم توزیع آب سرد مصرفی ساختمان در قسمتی از لوله کشی به هر علت بیش از ۱۰ بار باشد حداکثر فشار کار مجاز اجزای لوله کشی آن قسمت از شبکه توزیع آب سرد مصرفی در دمای کار ۲۵ درجه سلسیوس نباید کمتر از حداکثر فشار عملکرد سیستم باشد.
ب ) حداکثر فشار کار مجاز اجزای لوله کشی لوله فیتینگ فلنج شیر و دیگر اجزای لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی در دمای کار ۸۰ درجه سلسیوس نباید از ۱۰ بار کمتر باشد.
(۱) اگر فشار عملکرد سیستم توزیع آب گرم مصرفی ساختمان در قسمتی از لوله کشی به هر علت بیش از ۱۰ بار باشد حداکثر فشار کار مجاز اجزای لوله کشی آن قسمت از شبکه توزیع آب گرم مصرفی در دمای کار ۸۰ درجه سلسیوس نباید کمتر از حداکثر فشار عملکرد سیستم باشد.
پ ) عمر مفید لوله و دیگر اجزای لوله کشی در شرایط کار کرد ارایه شده در جدول (۱۶ ۲۴۳) "پ" سرجمع نباید از ۵۰ سال کمتر باشد.
ت ) به منظور صرفه جویی در مصرف انرژی و جلوگیری از خوردگی در لولهها، دمای آب گرم مصرفی باید روی حداکثر ۶۰ درجه سلسیوس کنترل شود.
۳-۴-۳-۱۶ انتخاب لوله
الف) لولههای فلزی
(۱) لولههای فلزی مورد استفاده در سیستم توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی باید مطابق یکی از استانداردهای جدول (۱۶-۳-۴-۳) "الف" باشد.
(۲) لولههای مورد استفاده در توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی علاوه بر استانداردهای جدول (۱۶-۳-۴-۳) الف باید از نظر بهداشتی با استاندارد NSF۶۱ یا استاندارد مشابه مورد تایید دیگر نیز تطابق داشته باشد.
(۳) انتخاب لولههای فلزی از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار اندازه و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای تعیین شده در جدول (۱۶-۳-۴-۳)" الف " باشد.
(۴) برای شرایط کار عادی میتوان “لوله فولادی گالوانیزه درز دار” به کار برد ولی در حالتی که لوله در معرض خوردگی قرار داشته باشد یا قسمتی از آن با تایید در داخل بتن یا اجزای دیگر ساختمان دفن شود و یا لوله در معرض ضربات فیزیکی قرار داشته باشد. باید "لوله فولادی گالوانیزه بدون درز" انتخاب شود.
ب ) لولههای پلاستیکی تک لایه
(۱) لولههای پلاستیکی تک لایه مورد استفاده در توزیع آب سرد و گرم مصرفی باید مطابق یکی از استانداردهای جدول (۱۶-۳-۴-۳) "ب"(۱) باشد.
(۲) لولههای پلاستیکی تک لایه مورد استفاده در توزیع فقط آب سرد مصرفی می تواند مطابق یکی از استانداردهای جدول (۱۶-۳-۴-۳) "ب "(۲) باشد.
(۳) لولههای پلاستیکی تک لایه مورد استفاده در توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی علاوه بر استانداردهای جدول (۱۶-۳-۴-۳) ب (۱) و (۱۶-۳-۴-۳) ب (۲)، باید از نظر بهداشتی با استاندارد NSF۶۱ یا DVGW۲۷۰ و یا استاندارد مشابه مورد تأیید دیگر نیز تطابق داشته باشد.
(۴) انتخاب لولههای پلاستیکی تک لایه از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار اندازه و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مشخص شده در جداول (۱۶-۳-۴-۳) "ب"(۱) و (۱۶-۳-۴-۳) ب (۲) بوده و از نظر بهداشتی با استاندارد NSF۶۱ یا DVGW۲۷۰ و یا استاندارد مشابه مورد تأیید دیگر تطابق داشته باشد.
پ) لولههای چند لایه
(۱) لولههای چند لایه مورد استفاده در توزیع آب سرد و گرم مصرفی باید مطابق یکی از استانداردهای جدول (۱۶-۳-۴-۳) "پ" باشد.
(۲) لولههای چند لایه مورد استفاده در توزیع آب سرد و گرم مصرفی علاوه بر استانداردهای جدول (۱۶-۳-۴-۳) "پ" باید از نظر بهداشتی با استاندارد NSF۶۱ یا DVGW۲۷۰ و یا استاندارد مشابه مورد تأیید دیگر نیز تطابق داشته باشد.
(۳) انتخاب لولههای چند لایه از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار اندازه و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مشخص شده در جدول (۱۶-۳-۴-۳) "پ" بوده و از نظر بهداشتی با استاندارد NSF۶۱ یا DVGW۲۷۰ و یا استاندارد مشابه مورد تأیید دیگر تطابق داشته باشد.
۴-۴-۳-۱۶ انتخاب فیتینگ
الف) فیتینگ هایی که در لوله کشی توزیع آب سرد و گرم مصرفی در داخل ساختمان به کار میرود باید از نظر جنس اندازه ضخامت جدار و دیگر مشخصات با لولهها مطابقت داشته باشد و برای کار با لولههای انتخاب شده مناسب باشد.
(۱) فیتینگ ها باید علاوه بر تطابق با استانداردهایی که در قسمت های بعدی به آنها اشاره شده از نظر بهداشتی با NSF۶۱ یا استاندارد مشابه مورد تأیید دیگر نیز تطابق داشته باشد.
(۲) در صورت استفاده از مهره ماسوره انتخاب مهره ماسوره باید از نوعی باشد که سطح آب بند بین دو قطعه آن مخروطی یا تخم مرغی باشد کاربرد مهره ماسوره هایی که سطح آب بند آنها صفحه صاف عمود بر محور باشد مجاز نیست.
(۳) استاندارد فیتینگ ها باید در کارخانه بصورت نوشته پاک نشدنی روی لوله مشخص شده باشد.
ب) فیتینگ هایی که در لوله کشی فولادی گالوانیزه استفاده میشود باید از نوع چدنی چکش خوار یا فولادی دنده ای گالوانیزه و طبق یکی از استانداردهای زیر باشد.
(۱) انتخاب فیتینگ ساخته شده از چدن چکش خوار یا فیتینگ های فولادی دنده ای گالوانیزه از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار، اندازه، مشخصات دنده و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.
پ ) فیتینگ هایی که در لوله کشی مسی استفاده میشود باید از نوع مسی یا آلیاژهای مس مناسب برای اتصال لحیمی مویینگی یا اتصال فیتینگ فشاری و طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:
(۱) انتخاب فیتینگ مسی یا آلیاژهای مس از استاندارهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار اندازه و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.
ت ) فیتینگ هایی که در لوله کشی پلاستیکی توزیع آب سرد و گرم مصرفی داخل ساختمان به کار می روند، باید از نظر بهداشتی شرایط دما و فشار کار برای اتصال به لوله پلاستیکی انتخاب شده مناسب باشند.
(۱) فیتینگ هایی که در لوله کشی پلی اتیلن مشبک تک لایه (PEX) به کار میروند باید از جنس برنجی فولادی با روکش قلع یا آب کروم و یا پلاستیکی طبق یکی از استانداردهای زیر یا استاندارد معتبر مورد تأیید دیگر باشند.
(۲) فیتینگ هایی که در لوله کشی پلی اتیلن مشبک - آلومینیوم - پلی اتیلن مشبک (PEX (AL-PEX به کار میروند باید از جنس برنجی فولادی با روکش قلع یا آب کروم و یا پلاستیکی طبق یکی از استانداردهای زیر یا استاندارد معتبر مورد تأیید دیگر باشند.
(۳) فیتینگ هایی که در لوله کشی تک لایه پلی اتیلن دمای بالا (PE-RT) نوع ۱ و ۲ به کار می روند باید از جنس برنجی فولادی با روکش قلع یا آب کروم و یا پلاستیکی طبق یکی از استانداردهای زیر یا استاندارد معتبر مورد تأیید دیگر باشند:
(۴) فیتینگ هایی که در لوله کشی پلی اتیلن پنج لایه (PE-RT/AL/PE-RT) نوع ۱ و ۲ به کار می روند باید از جنس برنجی فولادی با روکش قلع یا آب کروم و یا پلاستیکی طبق یکی از استانداردهای زیر یا استاندارد معتبر مورد تأیید دیگر باشند :
(۵) فیتینگ هایی که در لوله کشی پلی پروپیلن به کار میروند باید مطابق یکی از استانداردهای زیر یا استاندارد معتبر مورد تأیید دیگر باشند.
(۶) فیتینگ هایی که در لوله کشی پلی وینیل کلراید کلردار شده (PVC-C) به کار می روند باید مطابق یکی از استانداردهای زیر یا استاندارد معتبر مورد تأیید دیگر باشند
۵-۴-۳-۱۶ انتخاب فلنج
الف) فلنج هایی که در لوله کشی فولادی گالوانیزه برای توزیع آب سرد و گرم مصرفی در داخل ساختمان به کار میروند باید از جنس چدنی چدن چکش خوار فولادی گالوانیزه یا فولادی زنگ ناپذیر مخصوص اتصال دنده ای بوده و از نظر بهداشتی با NSF۶۱ یا استاندارد مشابه مورد تایید دیگر تطابق داشته باشد و همچنین مطابق یکی از استانداردهای زیر یا استاندارد معتبر مورد تأیید دیگر باشند.
(۱) انتخاب فلنج ،چدنی چدن چکش خوار یا فولادی گالوانیزه مخصوص اتصال دنده ای از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس اندازه نوع ساخت نوع دنده و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.
۶-۴-۳-۱۶ انتخاب شیر
الف) شیرهایی که در لوله کشی توزیع آب سرد و گرم مصرفی به کار میروند باید از نظر جنس اندازه نوع دنده نوع و ابعاد فلنج و دیگر مشخصات برای کاربرد با نوع لوله فیتینگ و فلنج مناسب باشند.
(۱) شیرها باید از نظر بهداشتی با NSF۶۱ یا استاندارد مشابه مورد تأیید دیگر تطابق داشته باشد.
(۲) در لوله کشی های فولادی گالوانیزه تا قطر ۵۰ میلی متر شیرها باید از جنس برنج یا برنز مخصوص اتصال دنده ای باشد شیرهای به قطر نامی ۶۵ تا ۱۰۰ میلی متر باید از جنس برنج یا برنز مخصوص اتصال دنده ای و یا چدنی مخصوص اتصال فلنجی باشد شیرهای به قطر نامی ۱۲۵ و ۱۵۰ میلی متر باید از جنس چدن و مخصوص اتصال فلنجی باشد
(۳) در لوله کشی ،مسی شیرها باید از جنس برنج یا برنز و مخصوص اتصال دنده ای باشد.
(۴) در لوله کشی ،پلاستیکی شیرها باید از جنس برنج یا برنز و مخصوص اتصال دنده ای باشد.
ب ) شیرهای برنجی یا برنزی مخصوص اتصال دنده ای باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشند:
(۱) انتخاب شیرهای برنجی برنزی یا فولادی زنگ ناپذیر مخصوص اتصال دنده ای از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس اندازه نوع ساخت نوع دنده و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و یا استاندارد معتبر مورد تأیید دیگر باشد و از نظر بهداشتی با NSF۶۱ یا استاندارد مشابه مورد تأیید دیگر تطابق داشته باشد.
پ ) شیرهای چدنی مخصوص اتصال فلنجی باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشند :
(۱) انتخاب شیرهای چدنی مخصوص اتصال فلنجی از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است. که از نظر جنس اندازه نوع ساخت نوع اتصال و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.
ت ) شیرهای برنجی و برنزی با اتصال دنده ای که در لوله کشی مسی به کار میرود باید طبق یکی از استانداردهای مقرر شده در (۱۶-۳-۴-۶) "ب" باشد. اتصال این شیرها به لوله مسی از نوع فیتینگ فشاری است و به کمک یک قطعه واسط برنجی یا برنزی صورت میگیرد.
۷-۴-۳-۱۶ اتصالات قابل انعطاف
الف) اتصالات قابل انعطاف که بین انتهای لوله و شیر برداشت لوازم بهداشتی نصب میشود باید از نظر بهداشتی با NSF۶۱ یا استاندارد مشابه مورد تأیید دیگر و همچنین یکی از استانداردهای زیر تطابق داشته باشد.
۸-۴-۳-۱۶ اتصال
الف) كلیات
(۱) اتصال لوله به لوله لوله به فیتینگ یا شیر فیتینگ به فیتینگ یا شیر در لوله کشی های فولادی گالوانیزه مسی و پلاستیکی که در توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی ساختمان به کار می رود باید طبق الزامات مندرج در این قسمت از مقررات صورت گیرد.
(۲) همه اتصالات باید در زیر فشار آزمایش پس از نصب که در (۱۶-۳-۹-۲) مقرر شده است. آب بند و گاز بند و مقاوم باشد.
(۳) پیش از اتصال دهانه لوله باید در سطح عمود بر محور بریده شود براده ها و مواد اضافی از لبه های دهانه جدا گردد و داخل لوله از هر گونه مواد اضافی که مانع جریان آب میشود، کاملاً پاک و تمیز گردد. دهانه انتهای لوله باید کاملاً باز و سطح مقطع داخلی آن برابر سطح مقطع داخلی لوله یا فیتینگ مورد نظر برای اتصال باشد.
ب) اتصال در لوله کشی فولادی گالوانیزه
(۱) اتصال اجزای لوله کشی فولادی گالوانیزه تا قطر نامی ۵۰ میلی متر باید از نوع اتصال دنده ای باشد.
(۲) در اتصال اجزای لوله کشی فولادی گالوانیزه در قطرهای نامی ۶۵ و ۸۰ و ۱۰۰ میلی متر می توان از اتصال دنده ای یا فلنجی استفاده کرد.
(۳) اتصال اجزای لوله کشی فولادی گالوانیزه در قطر نامی ۱۲۵ و ۱۵۰ میلی متر باید از نوع اتصال فلنجی باشد
(۴) اتصال دنده ای باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد.
(۵) در اتصال فلنجی، جنس فلنج باید چدنی چدن چکش خوار یا فولادی گالوانیزه از نوع دنده ای و طبق “(۱۶-۳-۴-۵) انتخاب فلنج” باشد. نوع دنده فلنج باید بر اساس یکی از استانداردهای (۱۶-۳-۴-۸) "ب" (۴) انتخاب شود واشر آب بندی بین دو فلنج متقابل نباید برای آب آشامیدنی اثر زیان آور داشته باشد.
(۶) اتصال دنده ای که دنده های آن طبق استانداردهای دیگر باشد به شرطی مجاز است که از نظر مشخصات و اندازه های دنده طبق یکی از استانداردهای مقرر شده در (۱۶-۳-۴-۸) "ب" (۴) و مورد تأیید باشد.
پ) اتصال در لوله کشی مسی
(۱) در اتصال لحیمی مویینگی سطوح اتصال دو قطعه را باید کاملاً تمیز کرد و مفتول لحیم کاری را باید تا دمای ذوب گرم کرد به طوری که فاصله مویینه بین دو قطعه را در تمام سطوح اتصال (گیر) پر کند.
(۲) در اتصال لحیمی مویینگی در شرایط عادی مفتول لحیم کاری باید از نوع نرم باشد. دمای ذوب لحیم کاری نرم باید کمتر از ۴۲۷ درجه سلسیوس باشد مفتول لحیم کاری ممکن است از آلیاژهای قلع - نقره قلع - مس یا قلع - آنتیموان (۵-۹۵) باشد. استفاده از مفتول لحیم کاری که میزان سرب آن بیش از ۰٫۲ درصد باشد مجاز نیست.
(۳) در اتصال لحیمی مویینگی مفتول لحیم کاری باید مطابق یکی از استانداردهای زیر باشد:
(۴) در اتصال فیتینگ ،فشاری فیتینگ های انتخابی باید طبق استانداردهای مقرر شده در (۱۶-۳-۴-۴) "پ" باشد.
(۵) در اتصال لحیمی مویینگی و اتصال فیتینگ فشاری در لوله کشی ،مسی استفاده از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که مفتول لحیم کاری و طول اتصال لحیمی و نوع دنده و اندازه آن در اتصال فشاری طبق استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.
ت) اتصال در لوله کشی پلاستیکی
(۱) اتصال لوله به لوله لوله به فیتینگ و فیتینگ به فیتینگ در لوله کشی پلاستیکی به سه روش مکانیکی چسبی و جوشی صورت میگیرد.
(۲) اتصال مکانیکی باید از نوع دنده ای یا فشاری باشد اتصال دنده ای یا فشاری با کمک واسط از جنس برنجی یا فولادی با روکش قلع یا آب کروم طبق توصیه کارخانه سازنده باید صورت گیرد. نوع اتصال باید مطابق یکی از استانداردهای زیر باشد :
(۳) اتصال لوله یا فیتینگ پلی وینیل کلراید کلردار شده (PVC-C) به لوله یا فیتینگ پلی وینیل کلراید کلردار شده (PVC-C) باید با چسب مخصوص و در حالت سرد صورت گیرد. نوع چسب و روش اتصال باید طبق دستور کارخانه سازنده لوله باشد.
(۴) اتصال جوشی لوله به لوله و لوله به فیتینگ باید با گرم کردن سطح تماس آنها و طبق دستور کارخانه سازنده لوله یا فیتینگ باشد.
(۵) اتصال جوشی چسبی یا اتصال مکانیکی لولههای پلاستیکی باید مطابق توصیه کارخانه سازنده صورت گیرد. توصیه کارخانه سازنده باید مطابق یکی از استانداردهای معتبر باشد.
ث) اتصال دو لوله با همجنس
(۱) اتصال لوله یا فیتینگ فولادی به لوله یا فیتینگ مسی باید با واسطه یک فیتینگ برنجی یا فیتینگ مورد تأیید دیگر صورت گیرد اتصال فیتینگ واسط به لوله مسی باید از نوع لحیمی مویینگی یا از نوع فشاری باشد. اتصال فیتینگ برنجی واسط به لوله یا فیتینگ فولادی گالوانیزه باید از نوع دنده ای باشد.
(۲) اتصال لوله پلاستیکی به لوله یا فیتینگ فولادی یا مسی باید به کمک یک واسط برنجی یا فولادی با روکش آب کروم یا یک واسط پلاستیکی دنده ای یا واسط مورد تأیید دیگر صورت گیرد.
تصویر ۱
تصویر ۲
تصویر ۳
تصویر ۴
تصویر ۵
تصویر ۶
تصویر ۷
تصویر ۸
تصویر ۹
تصویر ۱۰
تصویر ۱۱
تصویر ۱۲
تصویر ۱۳
تصویر ۱۴
تصویر ۱۵
تصویر ۱۶
تصویر ۱۷
تصویر ۱۸
تصویر ۱۹