١٧-١١-١-١ لولهها
الف- لولەهای فولادی
لولههای فولادی مورد استفاده درلوله کشی گاز میتواند از نوع بدون درز و یا درزدار باشد. این لولهها از نظر ساخت، مواد، ابعاد، وزن، آزمایش ها و رواداریها باید با آخرین ویرایش یكی از استانداردها ISIRI۳۳۶۰ ، IGS-M-PL۰۰۱(۲) ، EN۱۰۲۵۵ ، API ۵L Grade B مطابقت داشته باشد (طبق جدول شماره پ-۴-١).
ب- لولههای پلی اتیلن
کاربرد لولههای پلیاتیلن فقط به صورت مدفون برای استفاده در شبكههای گازرسانی شهرک ها و محوطه مجتمعهای مسكونی و صنعتی مجاز میباشد.
لولههای پلی اتیلن باید مخصوص استفاده در شبكه گازرسانی ساخته شده و با استاندارد (۲)۱-۰۱۴ IGS-M-PL مطابقت داشته باشند. شبكههای پلی اتیلن می بایست براساس این مبحث وضوابط و دستورالعمل شركت ملی گاز به شماره (۰)۰۰۱-IGS-C-DN اجرا شوند.
تبصره ١: استفاده از لولههای پلی اتیلن در سیستم گازرسانی داخل ساختمانها مجاز نمیباشد.
تبصره ٢: استفاده از لولههای پلیاتیلن به صورت رو کار مجاز نمیباشد.
تبصره ٣: اتصال لولههای پلیاتیلن به لولههای فولادی فقط با استفاده از اتصال رابط لوله فولادی به لوله پلی اتیلن ومطابق استاندارد (۱)۳-۰۱۴-IGS-M-PL مجاز میباشد.
تبصره ۴: اتصالات مورد استفاده در سیستم لوله کشی گاز پلیاتیلن باید از نوع الکتروفیوژن بوده و با استاندارد ۲-۰۱۴-IGS-M-PL مطابقت داشته باشند.
تبصره ۵: در نقاطی كه رعایت عمق (قطر لوله + ١٠٠ سانتیمتر) برای دفن لولههای پلی اتیلن ممكن نباشد، باید مشابه بند ١٧-١٢-٥-٣-١-۴ عمل شود.
پ- لولههای مسی
الف: استفاده از لولههای مسی كه با مشخصات بند ١٧-۴-۴-١ ردیف «ب» مطابقت داشته باشند، فقط برای اتصال لوازم گازسوز با فشار حداكثر یک چهارم پوند بر اینچ مربع (۱۷۲۴ پاسكال) وحداكثر طول ۱/۵ متر مجاز میباشد.
ب: استفاده از لولههای مسی به عنوان بخشی از سیستم لوله كشی اعم از روكار و یا توكار مجاز نمیباشد.
ت- لولەهای قابل انعطاف (شیلنگ) برای اتصال دستگاههای گازسوز
١: از این لولهها فقط برای اتصال دستگاه های گازسوز به سیستم لوله کشی گاز استفاده میشود و كاربرد آن برای اتصال و یا بخش هایی از سیستم لوله كشی غیر از مورد یاد شده ممنوع میباشد.
٢: مشخصات وحداكثر طول مجاز استفاده از لولههای قابل انعطاف مطابق با شرایط مندرج در بند «ب» ماده ١٧-۴-۴-١ بخش اول این مقررات میباشد.
١٧-١١-١-٢ اتصالات
الف - اتصالات فولادی
١ : اتصالات جوشی
در اجرای لوله کشی گاز به صورت تو کار و همچنین رو کار بالاتر از دو اینچ، کلیه اتصالات باید از نوع جوشی فولادی بدون درز مطابق مشخصات ASTM A-۲۳۴ Grade WPB با حداكثر ۰/۲۵ درصد كربن و یا استاندارد ملی ۳۰۷۶ و یا استاندارد ۱-۰۲۲-IGS-M-PL بوده و از نظر ابعاد با استاندارد ANSI B۱۶.۹ مطابقت داشته و ضخامت آن از رده ۴۰ كمتر نباشد.
٢: اتصالات دندەای
استفاده از اتصالات پیچی به استثنای اتصالات ورودی و خروجی ر گولاتور، کنتور و شیر قفل شوندە در علمك ها، ممنوع میباشد.
اتصالات دندەای باید مطابق با استاندارد ملی شماره ١٧٩٨ باشد.
٣: فلنج ها
فلنجها باید فولادی، دارای گردن جوشی واز نوع ۱۰۵-ASTM A ساخته شده به روش آهنگری (فورج)، كلاس ١٥٠ طبق استاندارد ۱۶.۵.ANSI B بوده و سطح آنها باید بر آمده و شیاردار باشد. كاربرد اتصالات فلنجی به صورت مدفون مجاز نیست.
ب- اتصالات پلی اتیلن
اجرای لوله كشی پلی اتیلن فقط با استفاده از اتصالات از نوع الكتروفیوژن مطابق بااستاندارد (۲)IGS-PL۰۱۴-۲ مجاز میباشد. استفاده از سایر انواع اتصالات اعم از جوش لب به لب یا مكانیكی وغیره مجاز نمیباشد.
پ۔ اتصالات دندہ پیچ
اتصالات دنده پیچ باید از جنس فولادی و یا چدن چكش خوار و با شرایط زیر باشد:
١- از نظر ظاهری عاری از عیب و خلل وفرج داخلی یا خارجی و نواقص ظاهری باشد.
٢- سرهای آن دارای بر جستگی به صورت طوقه باشد تا در مقابل فشار وارده برای محكم بستن دنده پیچ مقاومت نمودە و ترک نخورد.
٣- در صورتی که توسط گیره فشرده شود تا وقتی كه قطر آن لااقل تا ٨٠٪ قطر اصلی تقلیل پیدا می كند نباید در آنها شکستگی یا ترک به وجود آید.
۴- ضخامت جداره بدنه آنها لااقل برابر ضخامت جداره لوله ای باشد که اتصال بر آن نصب میگردد.
۵- ضخامت جداره کلیه قسمتهای بدنه اتصال باید كاملاً یكنواخت بوده وحداقلهای مندرج در استاندارد مربوطه را دارا باشد
۶۔ فشار ترکیدن هیدرواستاتیکی آنها لااقل برابر فشار تر کیدن لوله ای باشد که اتصال بر آن نصب میگردد.
١٧-١١-١-٣ مواد آب بندی اتصالات دندہ پیچ
برای آب بندی اتصالات دندهای لولههای گاز باید روی دنده های خارجی لوله و اتصال را به اندازه كافی و مناسب با مواد یا نوار آب بندی (تفلون) پوشانید. بکار بردن نخ های کنفی یا خمیر و سایر مواد که برای آب بندی لولههای آب متداول است برای لولههای گاز مجاز نمیباشد. ترکیبات موادی که برای آب بندی اتصالات بکار میرود باید در برابر اثرات گاز طبیعی و مواد شیمیایی موجود در آن که در لولهها جریان دارد مقاوم باشد. علاوه بر آن این مواد باید همیشه حالت نرمی خود راحفظ كرده و خشک نشود ونیز به نحوی باشد که در اثر فشار یا حرارت زیاد محیط سیلان پیدا نكرده و از لابلای اتصالات خارج نشود.
١٧-١١-١-۴ شیرهای فلزی
شیرهائی که در شبکه گاز با لولههای فولادی نصب میشود باید از نوع ربع گرد توپکی یا سماوری طبق مشخصات زیر باشد:
الف: طراحی، ساخت، اندازهها، آزمایش ها و علامتگذاری آنها طبق استاندارد (۲)۱-۰۰۲-IGS-M-PL و (۱)۰۱۰-۱-IGS-M-PL یا باشد.
ب: جنس شیر باید فولادی طبق استاندارد واز نوع كلاس ١٥٠ یا معادل آن باشد.
پ: شیرهای تا اندازہ (یک و یک دوم) ½۱ اینچ میتواند از نوع جوشی، فلنجی و یا دندہ پیچ باشد و شیرهای نوع توپکی و سماوری از اندازه ٢ اینچ به بالا باید از نوع فلنجی یا جوشی باشد.
ت : شیرهای برنجی یا برنزی از نوع دندہ پیچ تا اندازه (یک و یک دوم) ½۱ اینچ برای لوله کشی های روی کار در صور تیکە از نظر فشار و شرایط استفاده مناسب بوده و با استانداردهای موسسه استاندارد و یا شركت ملی گاز مطابقت داشته باشد، قابل قبول است.
تبصره: شیرهای مدفون شبکههای گاز باید به صورت جوشی با ساقه بلند بوده و نصب حوضچه بازدید آنها طبق نقشه های استاندارد شركت ملی گاز باشد.
١٧-١١-١-٥ شیرهای پلی اتیلن
شیرهای پلیاتیلن که در شبکههای گاز نصب میشوند باید از نوع ربع گرد توپكی طبق استاندارد (۰)۰۱۵-IGS-M-PL باشد.
١٧-١١-١-۶ پوشش لوله و اتصالات فولادی
انواع پوشش های مورد استفاده برای عایق کاری لولههای مدفون باید مطابق جدول شماره پ۔ ۴-٢ باشد.
١٧-١١-١-٧ دستگاه جوش پلی اتیلن
جوشكاری لوله واتصالات پلی اتیلن باید با دستكاه جوش الكتروفیوژن مطابق با استاندارد (۲)۰۱۶-IGS-M-PL انجام كیرد.
١٧-١١-١-٨ الكترودهای جوشكاری
جوشكاری كلیه باسهای لولههای API-۵L Grade B باید با استفاده از الكترودهای مطابق استاندارد ۶۰۱۰-AWS-E و یا ۸۷۱ - ISIRI باشد.
تبصره: مشخصات و نمونه الكترودها قبل از مصرف باید به تائید دستگاه نظارت برسد.
انتخاب قطر الکترود در هر مورد بستگی به اندازه های پاس اول، قطر لوله و ضخامت جداره آن دارد. در این رابطه میتوان از الكترودهای با قطر ۳/۳۲ اینچ یا ۱/۸ اینچ یا بر حسب مورد استفاده نمود. الكترودها تا زمان استفاده باید در جعبه های در بسته اصلی نگهداری شده و انبار کردن آنها باید بر طبق توصیه های سازنده باشد. الکترودها پس از آنکه از جعبه های اصلی خارج شدند باید از رطوبت و صدمه به پوشش آنها محافظت شوند. الکترودهایی که صدمه دیده اند مردود شناخته شده و باید از كارگاه خارج شوند.
١٧-١١-١-٩ واشر لائی
واشرهایی که در فاصله بین فلنج های لوله کشی گاز بکار می روند باید از جنسی باشد كه در برابر فشاری که سیستم لوله کشی بر مبنای آن طراحی گردیده و همچنین تر کیبات شیمیایی گازی که در سیستم لوله کشی انتقال داده میشود مقاوم بوده و بتواند خواص فیزیکی و شیمیایی خود را در درجه حرارت و فشار طراحی شده حفظ نماید. واشرها باید از الیاف فشرده شده نسوز ساخته شده و در صورتیکه در ساختن آنها الیاف فلزی بکار رفته باشد بتوانند تا دمای ۵٠٠ درجه سانتی گراد مقاومت نماید. هر گاه فلنجی باز شود هنگام بستن مجدد آن باید واشر را تعویض نمود. واشرهای مصرفی باید با استاندارد شركت ملی گاز به شماره ۰۰۸-IGS-M-PL مطابقت داشته باشد.
١٧-١١-١-١٠ مصالح مستعمل
مصالح لوله کشی از قبیل لوله، اتصالات و شیرهایی را که قبلا از سیستم لوله کشی باز شده است، نباید در لوله کشی گاز مورد استفاده قرار گیرد.
١٧-١١-١-١١ سایر مصالح
اگر در سیستم لوله کشی گاز لازم باشد از مصالحی استفاده شود که مشخصات آنها در این مقررات گفته نشده است، باید این مصالح بە ترتیب اولویت مطابق با استانداردهای اقلام شبکههای گازرسانی شركت ملی گاز (IGS)، استاندارد ملی نفت (IPS) و استاندارد ملی ایران (ISIRI)باشد. این مصالح باید به طور كامل بررسی شده و پس از نصب به طور دقیق آزمایش شود تا اطمینان حاصل كردد كه برای كار مورد نظر مناسب و از نظر ایمنی مورد اطمینان میباشد، علاوه بر آن از طرف سازنده آنها برای مصرف در سیستم لوله کشی گاز توصیه شده باشد و در هر حال قبل از استفاده از این گونه وسایل باید به تائید دستگاه نظارت رسیده باشد.
١٧-١١-١-١٢ علامت گذاری
روی هر قطعه از لوله، انصالات، شیرها و دیگر اجزاء لوله كشی گاز باید علامت كارخانه سازنده، استاندارد ساخت و اندازه به صورت ریخته گری، پلاک فلزی، رنگ پاک نشدنی نصب و یا نقش شده باشد.
تبصره: در مورد شیرها و فلنجها رده فشار نیز باید درج گردد.