١٧-١٣-٥-١ كلیات
این بخش مربوط به عایقکاری گرم لولهها شامل استفاده از قیر پایه نفتی، پرایمر مخصوص موسوم به پرایمر مصنوعی و نوارهای پشم شیشه داخلی و قیراندود خارجی میباشد.
عایقکاری گرم لولهها با استفاده از قیر مذاب و نوارهای پشم شیشه داخلی و خارجی و پرایمر مربوطه انجام میشود. در تهیه مواد عایقکاری گرم باید قیر و پرایمر از یک سازنده تهیه شود. استفاده از قیر و پرایمر ساخت سازندگان متفاوت مجاز نیست.
تبصره: استفاده از سایر انواع عایقهای گرم از جمله، قیر ذعال سنگی، قیر اصلاح شده، پلی اتیلن سه لایه و اپوكسی پودر در صورت مطابقت با استانداردهای شركت ملی گاز ومقررات این مبحث بانظر دستگاه نظارت بلامانع است.
١٧-١٣-۵-٢ شرایط محیط برای عایقکاری گرم
عایقکاری گرم باید در کارگاه و در محل سرپوشیده انجام شود. در صورتی که به هر علت عایقکاری ګرم در کار گاه های سرپوشیده امکان پذیر نباشد، باید از انجام عایقکاری گرم در هوای بارانی، مه سنگین، گرد و غبار و در دمای كمتر از ۵+ درجه سلسیوس خودداری شود
١٧-١٣-۵- ٣اقدامات اولیە قبل از عایقکاری گرم لولهها
اقدامات اولیه قبل از عایقكاری گرم لولهها باید بر طبق بند ١٧-١٣-٢ انجام شود.
١٧-١٣-۴-۵ عملیات عایقکاری گرم لولهها
پس از اقدامات اولیه عایقکاری گرم، باید پرایمر زنی طبق بند ١٧ -١٣-۴-١ انجام شود.
عایقکاری با قیر باید با ماشین آلات مخصوصی که به صورت ثابت در کار گاههای سرپوشیده، قیر باشی و نوار پیچی را به صورت توام انجام می دهد، باشد. ماشین آلات عایقكاری گرم عبارتند از:
-دیگ ذوب قیر که باید مجهز به همزن مکانیکی، دماسنج و در دهانه خروجی مجهز به یک توری سیمی با ابعاد چشمه حداكثر ۱/۵ میلیمتر باشد.
- دستگاه نوار پیچی که برای نوارپیچی نوار پشم شیشه داخلی و نوار پشم شیشە قیراندود خارجی بكار میرود.
- دستگاه پرایمر زنی ثابت
انجام عایقكاری گرم باید طبق مشخصات زیر انجام شود:
- قیر را باید بر روی سکوهای بتنی خرد نمود تا از آلوده شدن آن به خاک و مواد خارجی جلو گیری شود.
- قیر باید طبق دستورالعمل سازنده آن ذوب گردد و انجام عایقكاری گرم در درجه حرارت تعیین شده به وسیله سازنده قیر صورت گیرد.
- نوارهای پشم شیشه داخلی و نوار پشم شیشه قیر اندود خارجی باید تا قبل از مصرف در بسته بندیهای اولیه و در دمای مناسب و دور از تابش آفتاب و باران بر طبق توصیه های سازنده آنها نگهداری شوند.
- در صورتی که عایقکاری گرم بلافاصله بعد از پرایمر زنی انجام نشود، میتوان لولههای پرایمر خورده را برای مدت حداکثر چهار هفته در مکان مناسب نگھداری نمود به نحوی که خواص پرایمر از بین نرود.
در صورت از بین رفتن خواص پرایمر و یا پدیدار شدن آثار زنگ زد گی، لوله باید مجددا زنگ زدائی و تمیز كاری و پرایمر زنی شود.
- در صورتی که بیش از یک روز از پرایمر زنی لولهها گذشته باشد، قبل از اقدام به عایقکاری گرم باید سطح پرایمر خورده لوله را با برس زبر کرده و سیس اقدام به پرایمر زنی مجدد نمود.
- نوار پیچی نوارهای پشم شیشه داخلی و نوار پشم شیشه قیر اندود خارجی باید با زاویه ثابت و باكشش یكنواخت ومناسب توسط دستگاه قابل تنظیم انجام شود.
- میزان روی هم پیچی نوارهای پشم شیشه داخلی و نوار پشم شیشه قیر اندود خارجی باید حداقل ده درصد از عرض نوار باشد.
- حداقل ضخامت عایقكاری گرم لولهها باید چهار میلیمتر باشد.
- در عایقکاری گرم لولهها باید حدود ١٠ سانتیمتر از سرلولهها عایقکاری نشود تا پس از انجام جوشکاری، همراه با سرجوش نوار پیچی شوند.
- پس از اتمام عایقكاری به منظور جلوگیری از تاثیر اشعه ماوراء بنفش خورشید بر روی پوشش قیری لوله باید با استفاده از محلول شیر آهک که با ترکیب زیر تهیه شده باشد لولهها را سفید شویی نمود:
- ٣٠ کیلو گرم آهک
- ١٠٠ لیتر آب
- ٢ كیلوگرم روغن برزگ
- ٢ كیلوگرم نمك طعام
پس از اتمام عایقکاری لولهها و قبل از خارج شدن لوله از خط تولید، باید با استفاده از دستكاه منفذیاب (هالیدی دیتكتور) بر طبق دستور العمل مندرج دربند ١٧-١٣-٥-٧ از سالم بودن عایقكاری انجام شده اطمینان حاصل نمود.
١٧-١٣-٥- ٥ عایقكاری دوبله
در تقاطع لوله با کانال آب، نهرها، قنات، رودخانهها و یا نقاطی كه سطح آبهای زیرزمینی بالا است و یادر تقاطع با راه آهن، جادهها و خیابان های اصلی، عایقكاری لولهها باید به صورت دوبله انجام شود. در عایقکاری دوبله لولهها نوار پشم شیشه زیری باید در دو لایه پیچیده شود وحداقل ضخامت كل عایق لوله باید شش میلیمتر باشد.
١٧-١٣-٨-۶ عایقكاری سرجوش ها، اتصالات و نقاط تعمیری
برای عایقكاری سرجوش ها، اتصالات و شیر آلات و نقاطی كه پوشش آنها آسیب دیده است، یس از انجام جوشکاری باید قسمت عایقكاری نشده سر لولهها و سرجوش ها با استفاده از نوار سرجوش با چسب نوع پایه قیری در محل نوارپیچی شوند.
برای نوار پیچی سرجوش ها ابتدا باید با استفاده از برس برقی یا برس دستی محل جوش و قسمتهای عایقکاری نشده سر لولهها را از مواد خارجی پاک نمود به نحوی که سطح فلز لوله کاملاً براق شود. در صورت لزوم باید قطرات ناشی از جوش با استفاده از قلم برداشته شود. قبل از عایقكاری سرجوش باید قسمت تمیز شده سر جوش و سطح لوله در طرفین جوش به اضافه حداقل ٥ سانتی متر از عایقكاری گرم لوله در هر طرف را به وسیله پرایمر مخصوص نوار سرجوش پایه قیری پرایمر زنی کرد.
پس از خشک شدن پرایمر باید نوار پیچی سرجوش با استفاده از نوار سرجوش و با روی هم پیچی ٥٠٪ بر روی قسمتهای پرایمر خورده شامل محل جوش، قسمتهای عایقكاری نشده لولههای طرفین جوش و حداقل ۵ سانتیمتر بر روی عایقکاری لولههای طرفین سرجوش، انجام گیرد. سپس لایه دوم نور نیز به روشی که برای سرجوش ها ذکر گردید انجام شود.
در صورت زخمی شدن عایقکاری لوله، باید قسمت معیوب عایق لوله در محل عیب به صورت دورتادور برداشته شده و محل تمیزكاری شود. محل باز شده به اضافه حدود ٥ سانتی متر از دو طرف عایق لوله پرایمر زنی شده و با استفاده از نوار سرجوش با چسب نوع پایه قیری نوارپیچی شود. سپس لایه دوم نوار نیز به روشی که برای سرجوش ها ذکر شد، انجام شود.
پس از اتمام نوارپیچی سرجوش ها، اتصالات و نقاط تعمیری و قبل از خوابانیدن لوله در کانال، باید با استفاده از دستگاه منفذیاب (هالیدی دتكتور) بر طبق دستور العمل مندرج در بخش ٧-٥-١٣-١٧ از سالم بودن عایقكاری انجام شده اطمینان حاصل نمود.
پس از اتمام عایقكاری سرجوش ها، شیرها، اتصالات و نقاط تعمیری و قبل از خوابانیدن لوله در كانال، باید كل طول لوله عایقكاری شده مجددأ با استفاده از دستگاه منفذیاب بر طبق دستور العمل مندرج در بخش ١٧-١٣-۵-٧ مورد آزمایش قرار گیرد تا از سالم بودن نوار پیچی انجام شده اطمینان حاصل شود.
تبصره: در انجام عملیات تعمیر پوشش حداكثر سطح تعمیر شده نباید از ده درصد سطح لوله بیشتر شود. در صورت تجاوز از مقدار مذکور، پوشش آن لوله قابل قبول نیست و باید مجدداً پوشش گردد.
١٧-١٣-٥-٧ آزمایش و كنترل كیفیت عایقكاری گرم
آزمایش و کنترل کیفیت عایقکاری گرم باید بر اساس مقررات این بند به شرح زیر صورت گیرد.
١۔ بازرسی ظاهری - عایقکاری باید از نظر ظاهری یكنواخت بوده و فاقد چین و چروک باشد.
٢- آزمایش منفذیابی- پس از اتمام عایقکاری گرم، باید با استفاده از دستگاه منفذیاب بر طبق دستور العمل ذیل از سالم بودن عایقکاری لولههای پوشش شده به صورت صد در صد اطمینان حاصل نمود.
در صورتی که عایقکاری لولهها به روش نوارپیچی انجام شده باشد، کلیه قسمت های لوله پس از نوارپیچی لایه زیرین و قبل از نوارپیچی لایه روئی باید به وسیله دستگاه منفذیاب که مورد تایید دستگاە نظارت قرار گرفته باشد مورد آزمایش منفذیایی قرار گیرد. سرعت دستگاه بر روی لوله نباید بیش از ٠٫٣ متر بر تانیه باشد. جهت جلوگیری از آسیب دیدن پوشش لوله باید مراقبت نمود تا الکترود دستگاه بر روی هیچ یک از قسمت های لوله توقف ننماید. تمام مراحل آزمایش با دستگاه منفذیاب پوشش باید در حضور دستگاه نظارت انجام گردد. به منظور تعیین میزان ولتاژ واقعی مورد نیاز جهت آزمایش با دستگاه منفذیاب، لازم است بر روی قسمتی از لوله که به وسیله نوار زیر و با روی هم پیچی پنجاه درصد نوارپیچی شده است، با نوک سوزن سوراخی در آن ایجاد کرد به طوری که نوک سوزن پس از عبور از لایه های نوار به سطح لوله برسد. پس از ایجاد سوراخ و پس از حركت دادن روی نقطه سوراخ شده باید به تدریج ولتاژ دستگاه را افزایش داد تا حدی که جرقه بین الکترود و لوله در نقطه سوراخ شده ایجاد گردد. برای اطمینان از تنظیم دستگاه این آزمایش باید هر چهار ساعت یكبار انجام شود.
روش انجام آزمایش منفذیابی و تنظیم دستگاه منفذیاب پوشش لولههای عایقكاری شده با قیر دقیقاً مشابه با موارد ذکر شده برای لولههای نوارپیچی شده میباشد.
٣- آزمایش چسبندگی- برای اطمینان از كیفیت قیر و پرایمر استفاده شده و همچنین اطمینان از كیفیت عایقکاری، باید بە طریق زیر آزمایش چسبندگی در دمای بین ١٥ الی ٢٥ درجه سلسیوس انجام گردد:
ابتدا باید با چاقو دو شیار موازی به فاصله حدود سه سانتیمتر از یکدیگر بر روی نوار عایق لوله و در جهت عمود بر محور طولی لوله ایجاد کرد. سپس با برش عرضی، محل شروع دو شیار را به هم وصل و نوک چاقو را زیر قسمت ابتدای محل بریده شده قرار داده و پوشش قیری را از سطح لوله بلند كرده و با نیروی یکنواخت در جهت عمود بر سطح لوله پوشش قیری را از لوله جدا کرد. چسبندگی پوشش در صورتی مطلوب خواهد بود که پوشش به آسانی از سطح لوله جدا نشود و قیر به سطح لوله چسبیده و به صورت نقطه به نقطه از سطح لوله كنده شود.