در طراحی دودکش، مشخصات مربوط به دودكش، لوله رابط و نحوه خروج محصولات احتراق تعیین میشود. این مشخصات عبارتند از:
الف) نوع دودکش، محل نصب و مسیر عبور دودکش از فضای محل نصب دستگاه گازسوز تا فضای آزاد خارج از ساختمان.
ب) اندازه سطح دهانه معبر محصولات احتراق و ارتفاع دودكش، جنس و ضخامت جداره.
پ) محل نصب، مسیر عبور، نوع جنس و ضخامت جداره و اندازه سطح دهانه لوله رابط دودکش.
ت) نوع و ضخامت عایق حرارتی مورد نیاز.
ث) نحوه اتصال محل خروج محصولات احتراق از دستگاه به لوله رابط یا دودکش و نحوه اتصال لوله رابط به دودکش.
ج) نوع، محل نصب، مسیر عبور، اندازه سطح دهانه معبر محصولات احتراق، جنس وضخامت جداره دودکش های مشتر ک برای دو یا چند دستگاه گازسوز.
چ) محل خروج دودکش از بام ساختمان، رعایت فواصل آن در امتدادهای جانبی و قائم و محل و نوع کلاهک دودکش.
ح) نوع، محل، مسیر عبور، جنس و ضخامت جداره و ابعاد معبر دودکش.
١٧-٧-٣-١ الزامات عمومی
الزاماتی که در طراحی و اجرای انواع دودكش و معبر دودكش باید رعایت شود شامل موارد زیر است:
١٧-٧-٣-١-١ طراحی و اجرای دودکش باید بر اساس نوع و ظرفیت دستگاههای گازسوز متصل به آن، ابعاد وفضای محل نصب آنها انجام شود. ظرفیت دستكاه گازسوز بر اساس ارتفاع از سطح دریا ملاک عمل میباشد
١٧-٧-٣-١-٢ اجزای دودکش باید از نقطه اتصال به دستگاه گازسوز تا انتهای دودکش در خارج از ساختمان، بصورت به هم پیوسته و درزبندی شده باشد و گازهای حاصل از احتراق از هیچ نقطه آن به فضای داخل ساختمان نشت نکند.
١٧-٧-٣-١-٣ دودكش و اجزای آن باید در برابر ضربات فیزیكی، صدمات خارجی و تكانهای زلزله مقاوم باشند.
١٧-٧-٣-١-۴ دودكش یا هیچ یک از اجزای دودكش نباید از داخل كانال یا پلنوم هوا عبور کند.
١٧-٧-٣-١-۵ در دودکش های قائم فلزی، سطوح داخل معبر دود باید در برابر خوردگی ناشی از چگالش بخار آب و گازهای خورنده خروجی مقاوم باشد.
١٧-٧-٣-١-۶ دودکش قائم باید بر روی پایەای از مصالح ساختمانی مقاوم در برابر وزن دودکش و دست کم ٣ ساعت مقاوم در برابر آتش قرار گیرد.
١٧-٧-٣-١-٧ قسمت پایین دودکش قائم در زیر پایین ترین اتصال رابط به آن، باید دست كم ٣٠٠ میلی متر (١٢ اینچ) ادامه یابد.
١٧-٧-٣-١-٨ درطراحی واجرای دودكش ولوله رابط باید دستور العمل والزامات این مبحث ملاک عمل باشد.
١٧-٧-٣-١-٩ در طراحی دودكش و لوله رابط دودكش باید محل تكیه گاهها و بستها برای تحمل وزن، حفاظت در برابر ضربات فیزیكی و نیروهای ناشی از زلزله وهمچنین تغییرات دمای دودکش و لوله رابط مشخص شده و اجرا مطابق طراحی انجام پذیرد.
١٧-٧-٣-١-١٠ عبور دودکش از فضای بالای سقف کاذب، فضای داخلی و دیوارهای مربوط به استخر، سونا و حمام ممنوع است. در صورت عبور دودکش از مجاورت دیوار فضاهای یاد شده، دیواره معبر دودکش در جوار فضای موصوف باید سیمان اندود شود.
١٧-٧-٣-١-١١ در طراحی دودکش باید جزئیات مربوط به عایق حرارتی آن مشخص شود. عایق حرارتی مورد استفاده باید غیر قابل سوختن باشد ومقاومت أن در مقابل انتقال گرما از جداره دودکش به خارج طوری باشد که خللی در عملكرد دودکش در اثر كاهش دمای محصولات احتراق ایجاد نشود.
استفاده از لولههای قابل انعطاف که دارای درز می باشند به عنوان دودكش ممنوع است. در طراحی دودکش دستگاه های گازسوز فن دار باید الزامات دودكش با جریان مكانیكی رعایت شود.
١٧-٧-٣-١-١٢ در صورت عبور دودکش از فضایی غیر از فضای محل نصب دستگاه گازسوز، دودکش باید داخل معبر دودكش مستقلی قرار گیرد وتا فضای آزاد خارج از ساختمان امتداد داشته باشد. مشخصات معبر دودكش باید مطابق با قسمت ١٧-٧-۴ باشد.
١٧-٧-٣-١-١٣ دهانه خروجی دودکش باید از مخازن مواد قابل اشتعال یا انفجار بالاتر قرار گیرد و فواصل آن در ترازهای افقی وعمودی بر مبنای الزامات ایمنی حریم آن مخزن تعیین شود.
١٧-٧-٣-١-١۴ دهانه خروجی دودکش باید مجهز به کلاهکی باشد که جریان دود را مسدود نکند و از ورود آب باران، برف و سایر اشیاء به داخل دودکش و لانه گزینی پرندگان جلو گیری بەعمل آورد.
١٧-٧-٣-١-۱۵ انتهای دودكش باید با فضای آزاد ارتباط داشته باشد و محصولات احتراق از دهانه دودکش نباید در فضای مسقف و محصور یا فضاهای داخل ساختمان تخلیه شود. دهانه ابتدای دودکش باید بهصورت عمودی و در داخل دیوار قرار گیرد. اتصال لوله رابط به دودكش در سقف ممنوع میباشد.
١٧-٧-٣-١-١۶ در دودکش های فلزی باید فاصله کافی جهت جلوگیری از سوختگی و آسیب دیدگی افراد منظور شود.
١٧-٧-٣-١-١٧ در محل عبور دودكش ومعبر دودكش از كف، سقف یا بام ساختمان، شكل و اندازه دودكش نباید تغییر نماید.
١٧-٧-٣-١-١٨ عبور هرگونه تأسیسات از معبر دودكش ممنوع میباشد.
١٧-٧-٣-٢ دودكش با مكش طبیعی
١٧-٧-٣-٢-١ حداقل سطح مقطع دودكش با مكش طبیعی باید ٧٨٥٠ میلی متر مربع (١٢ اینچ مربع) باشد. استفاده از دودكش با مكش طبیعی كه سطح مقطع آن كمتر از مقدار فوق باشد برای انتقال محصولات حاصل از احتراق دستگاههای گازسوز ممنوع است.
١٧-٧-٣-٢-٢ بەجز مواردی که از دودکش مشترک برای اتصال چند دستگاه استفاده میشود، سطح مقطع دودکش با مکش طبیعی و دهانه ابتدای آن باید حداقل برابر با سطح مقطع دهانه خروجی دستگاه متصل به آن باشد.
١٧-٧-٣-٢-٣ حداقل ارتفاع دودكش با مكش طبیعی دستگاههای گازسوز باید ٣ متر باشد.
١٧-٧-٣-٢-۴ دودکش با مكش طبیعی باید تا حد ممكن به صورت قائم باشد. در محلی که امکان اجرای دودکش به صورت قائم وجود ندارد، حداکثر زاویە انحراف از امتداد قائم ۴۵ درجه باید باشد علاوه بر رعایت حداكثر زاویه انحراف از امتداد قائم، تعداد زانوی مورد استفاده در مسیر دودكش نباید بیش از ۴ عدد باشد
تبصره: استفاده از زانوی ٩٠ درجه فقط در محل خروجی دستگاه گازسوز و محل اتصال به ابتدای دودكش مجاز است و در امتداد قائم دودكش ممنوع است.
١٧-٧-٣-٢-۵ محل نصب زانوها و انحراف مسیر دودکش باید با بست یا تكیه گاه مناسب برای تحمل وزن، حفاظت در برابر ضربات فیزیكی ونیروهای ناشی از زلزله وهمچنین تغییرات دما به اجزای ساختمان به صورت محکم متصل و ثابت شود.
١٧-٧-٣-٢-۶ اتصال دودکش با مکش طبیعی و دودکش با جریان مکانیکی به یکدیگر ممنوع است.
١٧-٧-٣-٢-٧ انتهای دهانه خروجی دودکش با مكش طبیعی باید به صورت عمودی باشد تا محصولات احتراق در جهت عمود به سطح مقطع دودكش و به طرف بالا منتقل شود.
١٧-٧-٣-٢-٨ دهانۀ خروجی انتهای بالای دودکش باید تا بام ساختمان ادامه داشته باشد.
١٧-٧-٣-٢-٩ فاصلۀ قائم دهانه خروجی دودکش از تراز زمین پیادە رو مجاور، نباید کمتر از ٣ متر باشد.
١٧-٧-٣-٢-١٠ دهانۀ خروجی نسبت به بالاترین نقطۀ بام که دودکش از آن خارج میشود، حداقل باید ١ متر بالاتر قرار گیرد. این دهانه از هر یک از اجزای ساختمان تا فاصله ٣ متراز جداره دودكش، باید حداقل ۶٠٠ میلی متر بالاتر باشد.
١٧-٧-٣-٢-١١ حداقل فاصله افقی انتهای دودكش با قسمت مکش کولرهای آبی، دریچه های تأمین هوای ساختمان یا قسمت مكش دمنده های هوا به داخل ساختمان باید ٣ متر در نظر گرفته شود. در صورتی كه رعایت این فاصله امكان پذیر نباشد، باید انتهای دودکش را ٢ متر بالاتر از آنها در نظر گرفت و با بست یا دیوار حائل مهار نمود.
١٧-٧-٣-٢-١٢ حداقل فاصله افقی انتهای دودكش با در یا پنجره یا بازشو ساختمان باید حداقل ٣ متر باشد؛ در صورتی كه رعایت این فاصله امكان پذیر نباشد، باید انتهای دودکش را ٢ متر بالاتر از آنها در نظر گرفت و با بست یا دیوار حائل مهار نمود.
١٧-٧-٣-٣ دودكش با جریان مكانیكی
١٧-٧-٣-٣-١ دودكش با جریان مكانیكی و اتصالات آن باید به طور كامل بدون نشت و هوابند باشد.
١٧-٧-٣-٣-٢ بر اساس محل قرار كرفتن دمنده، جریان داخل دودكش مكشی یا رانشی یا تلفیقی از دو حالت خواهد بود.
١٧-٧-٣-٣-٣ مشعل دستگاه گازسوز باید با دمنده دودکش به جریان مکانیكی مرتبط و وابسته باشد؛ به طوری که دمنده لحظاتی قبل از شروع به کار مشعل راه اندازی شود و چنانچه دمنده به هر دلیلی راه اندازی نشود، مشعل نباید شروع به كار كند و در صورت از كار افتادن دمنده حین كار، مشعل دستگاه گازسوز خاموش شود.
١٧-٧-٣-٣-۴ دهانە خروجی دودکش با جریان مکانیکی نباید در محل خروجی آن دارای شیب روبه پایین باشد.
١٧-٧-٣-٣-۵ دهانە خروجی دودکش با جریان مکانیكی كە بە صورت افقی قراردارد و محصولات احتراق در سطح افقی تخلیه میشود، نباید به سمت آپارتمان، ملک و ساختمان مجاور بوده و باید حداقل ٣ متر از مرز (حریم) ملک یا ساختمانهای مجاور فاصله داشته باشد.
١٧-٧-٣-٣-۶ دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی نباید به سمت در، پنجره یا هر بازشوی دیگری باشد.
١٧-٧-٣-٣-٧ دهانە خروجی دودکش با جریان مكانیكی نباید در فضای پاسیو یا فضاهای داخلی ساختمان قرار گیرد.
١٧-٧-٣-٣-٨ جهت دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیكی نباید به سمت بخش مكش دستگاەهای دمندە دار باشد.
١٧-٧-٣-٣-٩ دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی باید از بخش مکش دستگاه های دمنده دار حداقل ٣ متر فاصله افقی و ١ متر فاصله عمودی داشته باشد. در محلی كه رعایت این فاصله امكان یذیر نباشد، كاهش فاصله افقی تا ١ متر در صورتی مجاز است که دهانه خروجی دودکش ٢ متر بالاتر از بخش مکش دستگاه های دمندە دار قرار گیرد.
١٧-٧-٣-٣-١٠ دهانه خروجی دودکش دستگاه های گازسوز چگالشی باید حداقل از بخش مكش دستگاه های دمندە دار ٣ متر بەصورت افقی و ١ متر به صورت عمودی فاصله داشته باشد. كاهش فاصله افقی تا ١ متر برای مواردی كه امكان افزایش فاصله وجود نداشته باشد درصور تی مجاز است که دهانه خروجی دودکش ٢ متر بالاتر از بخش مكش دستگاههای دمنده دار قرار گیرد.
١٧-٧-٣-٣-١١ در ساختمان های ویلایی دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی که بالاتر از در، پنجره یا بازشوهای ساختمان قرار میگیرد، باید حداقل ١٢٠٠ میلی متر فاصله افقی و ٣٠٠ میلی متر فاصله عمودی داشته باشد.
تبصره: دهانه خروجی دودکش دستگاههای گازسوز چگالشی باید از هر در، بنجره یا بازشوهای ساختمان حداقل ١٢٠٠ میلی متر فاصله افقی و ١٢٠٠ میلیمتر فاصله عمودی داشته باشد.
١٧-٧-٣-٣-١٢ دهانە خروجی دودکش با جریان مكانیكی كه در فاصلهای كمتر از ١ متر از سقف قرار می كیرد، نباید به سمت سقف باشد. جهت خروج محصولات احتراق باید به فضای آزاد خارج از ساختمان هدایت شود.
١٧-٧-٣-٣-١٣ فاصلۀ قائم دهانە خروجی دودکش با جریان مکانیکی از تراز زمین پیادە رو مجاور یا محل عبور و مرور افراد، نباید كمتر از ٣ متر باشد.
١٧-٧-٣-٣-١۴ درپوش دهانه خروجی دودکش باید به گونه ای نصب شود که از ورود آب باران، برف و یا اجزای خارجی به داخل دودکش و لانه گزینی پرندگان جلوگیری به عمل آورد.
١٧-٧-٣-۴ جنس دودكش
جنس دودکش ها و لوله رابط دودکش در ساختمان ها بستگی به دستگاه گازسوز و فن آوری استفاده شده در آن و دمای محصولات احتراق خروجی از دستگاه دارد. استفاده از دودکش با مصالح بنایی مانند آجر و سنگ برای دستكاههای گازسوز ممنوع است.
١٧-٧-٣-۴-١ دودكش فلزی
الف) دودكش فلزی در سرتا سر مسیر باید بدون نشت بوده و به صورت كامل با استفاده از عایق حرارتی عایق كاری شود.
ب) دودکش فلزی در خارج از ساختمان باید دارای پوشش مناسب به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت به عایق حرارتی آن باشد.
پ) دودکش فلزی که داخل ساختمان نصب میشود باید در معبر دودکش بە گونه ای قرار گیرد كه امکان بازرسی، تعمیر یا تعویض دودکش بدون تخریب وجود داشته باشد.
ت) در دستگاههای گازسوز که دمای محصولات احتراق آن در نقطه ورود به دودکش كمتر از ١۶٥ درجۀ سلسیوس است، جنس دودکش باید از نوع مقاوم در مقابل خوردگی، مانند فولاد زنگ ناپذیر باشد یا سطوح داخلی دودکش فلزی باید با این گونه مصالح حفاظت شود.
ث) جنس دودکش های فلزی كه در خارج از ساختمان نصب می شوند باید از ورق گالوانیزه باضخامت مقادیر مندرج در جدول ١٧-٧-٢ باشد.
ج) دودکش قائم فلزی باید با پیشبینی انبساط و انقباض ناشی از گرما و سرما ساخته و نصب شود.
١٧-٧-٣-۴-۴ دودكش سیمانی، سفالی و سرامیكی
الف) دودکش باید در سرتاسر مسیر بدون نشت بوده و بەصورت كامل با استفاده از عایق حرارتی عایق شود.
ب) دودکش باید در برابر خوردگی، ساییده شدن و ترک برداشتن ناشی از تماس با گازهای حاصل از احتراق، تا دمای ٥٣٨ درجه سلسیوس مقاوم باشد.
پ) دودکش باید همزمان با ساخت معبر دودکش با مصالح بنایی در داخل آن قرار گیرد وقطعات آن با دقت با یكدیگر متصل شده و درزهای بین قطعات با مواد نسوز هوابند شود.
ت) به جز وزن دودکش، هیچ بار دیگری نباید بر پایه های دودکش وارد شود، مگر آن که در طراحی دودکش برای آن بار اضافه پیش بینی های لازم به عمل آمده باشد.
١٧-٧-٣-۴-٣ دودكش UPVC
الف) جهت خروج گازهای حاصل از احتراق سیستمهای چكالشی از دودكش UPVC مطابق استاندارد BS EN ۱۴۴۷۱ استفاده میشود. به علاوه این نوع دودکش باید داخل غلافی فلزی بوده و معبر دودکش با مصالح ساختمانی و دودبند قرار داشته باشد.
ب) جنس غلافی فلزی دودكشهای UPVC باید از ورق گالوانیزه با ضخامت مقادیر مندرج در جدول ١٧-٧-١ باشد.
١٧-٧-٣-۴-۴ دودكش فولادی ضد زنگ (Stainless Steel)
الف) این نوع دودکش در دیگ های چگالشی کاربرد داشته، ورق مورد استفاده در این نوع دودکشها می بایست از نوع Stainless Steel ۳۱۶L باشد.
ب) جنس دودکش های فولادی ضد زنگ باید از ورق فولادی با مشخصات ذكر شده در بند ١٧-٧-٣-۴-٢ (الف) و با ضخامت مقادیر مندرج در جدول ١٧-٧-١ باشد.
تصویر ۱