در این بخش ضوابط مربوط به تجهیزات هدایت ترافیكی و ایمنی مسیر داخل ساختمان ها و محوطه ها تفصیل شده است. درباره مواردی که در این بخش به آنها پرداخته نشده است، به مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان مراجعه گردد.
٢٣-۴-٣-١ در كاربری های با فعالیت حمل ونقل و مجتمع ها و شهرک ها، پاركینگ ها باید مسیر ورود و خروج و معابر اطراف بااستفاده از علائم به طور واضح مشخص باشد.
٢٣-۴-٣-٢ وجود علائم حسی در كف و قبل از ورود به پله برای هشدار به نابینایان در مراكز درمانی - بهداشتی و مراكز مربوط به نابینایان الزامی است.
٢٣-۴-٣-٣ لازم است در تمامی بناها سیستم زنگ هشدار شرایط اضطراری راه اندازی گردد. نصب تابلو هشدار دهنده در محدوده ورودی اصلی ساختمان باعنوان «به محض شنیدن آژیر عمومی اعلام حریق در اسرع وقت با حفظ خونسردی محل واحد خود را ترک نموده و از مسیر دستگاه پله از ساختمان خارج گردید» الزامی است. ابعاد این تابلو ۴۰x۳۰ سانتیمتر است.
٢٣-۴-٣-۴ لازم است نقشه های راهنما برای نشان دادن مسیرها و خروجی های تخلیه تهیه شود و در معرض دید افراد قرار گیرد. نمونەای از این نقشه ها در شكل ٢٣-۴-٥ نشان داده شده است.
٢٣-۴-٣-۵ توصیه میشود تابلوهای جهت نما در داخل ساختمان به خط دید طبیعی بیننده نزدیک باشند تا كارایی بیشتری داشته باشند و انحراف بیش از ١٠ درجه ازخط طبیعی دید توصیه نمیشود. شكل این تابلوها باید تا حد امكان ساده بوده و مجموعه این تابلوها سیستم یكنواختی از اطلاع رسانی را ایجاد نماید. بین علائم و پس زمینه تابلو از نظر رنگی تضاد وجود داشته باشد.
٢٣-۴-٣-۶ توصیه میشود محل تابلوهای جهت نما در مركز طول راهروها و همچنین انتهای راهروها باشد. استفاده بیش از حد ازاین تابلوها ممكن است باعث سردرگمی گشته و نتیجه معكوس داشته باشد.
٢٣-۴-٣-٧ لازم است تأمین روشنایی در زمان تخلیه اضطراری با استفاده از تابلوهایی که بدون نیاز به منبع انرژی نور محیط را جذب می كنند و در زمان تاریكی این نور را تا چندین ساعت از خود ساطع می كنند، انجام پذیرد.
٢٣-۴-٣-٨ هنگامی كه طبقات دیگر ساختمان بوسیلة پله به پاركینگ قابلیت دسترسی داشته باشد، باید تابلویی جهت مشخص كردن درب جداكننده یا فضای واسط محصور بین فضای پلكان و توقفگاه خودروها نصب شود.
٢٣-۴-٣-٩ در پارکینگ های مجتمع هایی كه حداقل دارای دو راه خروج برای افراد پیاده باشند، ترسیم خط كشی مناسبی جهت مشخص كردن مسیر این راه ها الزامی است.
۱۰-۳-۴-۲۳ در پارکینگ های بیش از ۴٠ فضای پارک كه دارای حداقل دو راه خروج برای افراد بیاده می باشند، ترسیم خط كشی مناسبی جهت مشخص كردن مسیر این راه ها الزامی است.
٢٣-۴-٣-١١ استفاده از ستون پاركبند در محیط پاركینگ به منظور ایجاد مانع و سد برای جلوگیری از پارک و تعیین حریم ورودی پار کینگ توصیه میگردد. ابعاد آن بصورت شكل ٢٣-۴-۶ است.
٢٣-۴-٣-١٢ در صورت دو طرفه بودن رمپ پاركینگ های بین طبقات ضمن تأمین حداقل عرض خط كشی با رنگ سفید در بخش خطوط كناره و خطوط وسط الزامی است.
٢٣-۴-٣-١٣ نصب تابلوهای جهت نما در یک مجموعه پاركینگ عمومی و پارکینگ های متعلق به انواع کاربری ها بخصوص پاركینگ های دارای بیش از یك طبقه دارای اهمیت بالایی بوده و نصب مناسب آن در تسریع حركت وسایل نقلیه و افراد الزامی است.
٢٣-۴-٣-۱۴ پیام تابلوهای جهت نمای راهنمای وسایل نقلیه در پاركینگ حداكثر دارای ٢ كلمه در یك خط و طرح حروف باید ساده وخوانا باشد.
۱۵-۳-۴-۲۳ لازم است ارتفاع تابلو ٢٥٠ تا ٣٠٠ میلیمتر وعرض آن ٥٠٠ الی ۶۰۰ میلیمتر با شد. ارتفاع الف باتوجه به بیشینه سرعت حركت در پاركینگ (٢٠كیلومتر در ساعت)، ۶٠ میلیمتر و مناسب ترین اندازه برای پهنای حروف، یك پنجم ارتفاع الف (١٢ میلیمتر) است. اندازه حروف باید مطابق با اندازه الف باشد.
٢٣-۴-٣-۱۶ در پاركینگ های ساختمان ها، جهت حركت و عبور ومرور وسایل نقلیه باید با فلش ها وخط كشی مناسب مشخص باشد.
٢٣-۴-٣-١٧ در پاركینگ ها باید با استفاده از علائم هشداردهنده در اطراف ستون ها از امكان برخورد خودروها با ستون ها جلوگیری به عمل آید. توصیه میشود علائم هشدار دهنده تركیبی از رنگ های زرد ومشكی باشد.
٢٣-۴-٣-١٨ بكار گیری ضربه گیر سرستون در پاركینگ برای جلوگیری از ایجاد آسیب به ستون و بدنه خودرو به هنگام پارک کردن ساختمان های نوع «د» الزامی است و برای سایر كاربری ها نیز تو صیه میگردد. طول هر قطعه گارد سر ستون پاركینگی ۱/۵ متر، عرض هر بال آن ٩ سانتیمتر (در مجموع ١٨ سانتیمتر)، وضخامت آن ۱۴ میلیمتر میباشد. نمونه این ضربه گیرها در شكل ٢٣-۴-٧ نشان داده شده است.
٢٣-۴-٣-١٩ جهت عبور و مرور برانكارد در بیمارستان نصب محافظ ضربەگیر دیوار در بیمارستان ها به ویژه قسمت دیوار اورژانس، دیوارهای راهرو اتاق عمل ودر آسانسور الزامی است. این محافظ ها به علت دو جدارە بودن، ضربە پذیر بوده و هنگام حمل برانكارد بیمار در شرایط اورژانس و فوری، از آسیب رسیدن به دیوارهای بیمارستان و همزمان به خود بیمار در صورت برخورد با دیوار جلوگیری می نماید. پروفیل های دو جداره به طول ٣ و ۴ متر با عرض ٢١ سانتیمتر در دو حالت پشت اسكلت دار (شاسی فلزی نصب میشود و لاستیک ضربه گیر روی آن قرار میگیرد) وبدون شاسی فلزی (مستقیم با پیج و رول پلاک یا چسب مخصوص می چسبد) وجود دارند. محافظ های دیواری نصب شده در بیمارستان ها نباید حالت ارتجاعی داشته باشند چون موجب ایجاد مشكلاتی برای بیماران قطع نخاعی خواهد شد.
٢٣-۴-٣-٢٠ توصیه میشود در پارکینگ های عمومی و پارکینگ های انواع کاربری ها بخصوص کارخانجات، انبارها، مدرسه و مهدکودک ها، زمین های ورزشی، آتش نشانی، پایانه ها، فرودگاه ها و ساختمان های نظامی، در جهت ایمن نمودن دیوارهای كناری (جلوگیری از آسیب در هنگام بازكردن درب خودرو) و دیوارهای پشت خودرو (تشخیص فاصله با دیوارها در هنگام پارک) از محافظ دیواری استفاده شود. در صورت بكارگیری محافظ دیواری آشكارسازی آن با رنگ های قرمز و سفید و یا مشكی و سفید الزامی است. پیشنهاد می كردد ابعاد محافظ های دیواری آن ١٠×٣٠ و ١٥×٣٠ باشد. نمونه های محافظ دیوار در شكل ٢٣-۴-٨ نشان داده شده است.
٢٣-۴-٣-٢١ نصب متوقف كننده خودرو در انتهای پاركینگ ها به منظور مستقل ساختن محل دقیق پارک خودروها از لحاظ طولی وعرضی، كاهش زمان مكان یابی جهت پارک توسط راننده، ایجاد حریم در پارکینگ ها و کاهش ترافیک و ازدحام در راهروهای آن توصیه میگردد. ابعاد این تجهیزات بصورت جدول ٢٣-۴-١٧ ا ست. با توجه به ابعاد محل توقف در پاركینگ، استفاده ازهر یک از انواع ١ یا ٢ اختیاری است.
توجە به نكات زیر در نصب متوقف كننده خودرو در پاركینگ ها الزامی است:
الف) متوقف كننده نباید مانع حركت ناتوانان جسمیشود.
ب) نباید باعث بسته شدن راه دسترسی عابرین پیاده به خودروها شوند.
پ) نباید در مسیر حر کت خودروها داخل پارکینگ قرار بگیرند.
ت) جهت بهتر دیده شدن، رنگ متوقف کننده باید با رنگ کف پارکینگ تضاد داشته باشد.
٢٣-۴-٣-٢٢ در استفاده از صفحۀ ضد لغزندگی باید به جدول ٢٣-۴-١٨ توجه شود:
٢٣-۴-٣-٢٣ آرامسازی در پارکینگ
حداكثر سرعت مجاز وسایل نقلیه در باركینكاها برابر ١٥ كیلومتر بر ساعت میباشد. جهت كنترل سرعت در سراشیبی و رمپ های پاركینگ استفاده از سرعت گیرهای كم عرض توصیه میشود. ابعاد این سرعت گیرها باید مطابق جدول ٢٣-۴-١٩ باشد.
با توجه به سرعت مجاز ١۵ کیلومتر بر ساعت در پاركینگ ها فاصله بین سرعت گیرها باید ٢٥ متر باشد.
٢٣-۴-٣-٢۴ روشنایی در پاركینگ
میزان روشنایی در پاركینك های مسطح و چندطبقه باید مطابق جداول ٢٣-۴-٢٠ و٢٣-۴-٢١ باشد.
٢٣-۴-٣-٢٥ ترمز رمپ برای معلولین
استفادہ از ترمز رمپ جهت جلوگیری از سرخوردن در رمپ های صندلی چرخدار و رمپ های پله در داخل کاربری های مربوط به معلولین و ناتوانان جسمی و كاربری های بهداشتی - درمانی الزامی است. مشخصات فنی این رمپ ها عبارتنداز: طول: ٣٠ سانتیمتر، عرض: ٧ سانتیمتر، ارتفاع كف: ٣ میلیمتر و ارتفاع تاج : ٣ میلیمتر.
٢٣-۴-٣-۲۶ برای استفاده هرچه بیشتر از فضای موجود پارک خودروها در داخل پارکینگ های ساختمانھای نوع ب، ج و د و همچنین پاركینگ های عمومی، خط كشی فضاها الزامی است. برای سایر کاربری ها خط کشی فضای پارکینگ توصیه میگردد.
٢٣-۴-٣-٢٧ رعایت مواد مندرج در مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان در خصوص كلیه شرایط تابلوها وعلائم هشكار دهنده لازم در داخل ساختمان ها از جمله علائم و چراغ های خروج اضطراری، راه های فرار، راه های دسترسی به وسایل اطفای حریق الزامی است .
٢٣-۴-٣-٢٨ هدایت ترافیكی بالگرد بر روی بام ساختمان جهت ایمنی و تسهیل در عملیات نجات و امداد در هنگام اطفای حریق، همچنین نجات جان ساکنان در هنگام سوانح و بلایای طبیعی ، احداث محل فرود بالگرد در یام ساختمان های بلند مرتبه با ارتفاع ۴۵ متر و ۱۴ طبقه به بالا الزامی است. ابعاد محل فرود بالگرد (هلی پد) با محیط دایره ای یا مستطیلی باید مطابق شكل ٢٣-۴-١١ و٢٣-۴-١٢ باشد. همچنین موارد زیر باید در مورد هلی پد دایره ای رعایت گردد:
الف) رنگ زمینه سطح هلی پد خاکستری تیره یا رنگ بتن و یا رنگ مورد تایید سازمان كه همگی باید تیره بوده و باعث انعكاس نور به چشم خلبان نشود.
ب) دستكم ۱/۵ متر حفاظ ایمنی اطراف های بد الزامی است.
پ) بیشینه تناژ قابل تحمل و بیشینه شعاع پروانه آن در كوشه راست بایین حرف H مانند شكل ٢٣-۴-١٢ نوشته شود.
تصویر ۱
تصویر ۲
تصویر ۳
تصویر ۴
تصویر ۵
تصویر ۶
تصویر ۷
تصویر ۸
تصویر ۹
تصویر ۱۰
تصویر ۱۱
تصویر ۱۲
تصویر ۱۳