مستند قانونی:مطابق
ماده ۲۴۴ قانون آیین دادرسی کیفری، دادستان در جریان تحقیقات مقدماتی تا پیش از تنظیم کیفرخواست میتواند تشدید یا تخفیف تأمین را از بازپرس درخواست کند. پس از تنظیم کیفرخواست نیز میتواند حسب مورد، از دادگاهی که پرونده در آن مطرح است، درخواست تشدید یا تخفیف تأمین نماید. متهم نیز میتواند تخفیف تأمین را درخواست کند.
به موجب
تبصره ۱ ماده ۲۴۴، «تقاضای دادستان یا متهم به شرح مقرر در این ماده، در مورد تشدید یا تخفیف نمیتواند بیش از یکبار مطرح شود.»
توضیح آموزشی:قانونگذار برای جلوگیری از طرح مکرر درخواستهای تخفیف یا تشدید تأمین، محدودیتی نسبت به درخواستهای موضوع
ماده ۲۴۴ پیشبینی کرده است. این محدودیت باید با توجه به شخص درخواستکننده و مرحلهای که پرونده در آن قرار دارد، بررسی شود.
۱ - درخواست دادستان پیش از تنظیم کیفرخواست:دادستان در جریان تحقیقات مقدماتی میتواند از بازپرس درخواست تشدید یا تخفیف تأمین کند. مطابق تبصره ۱، این درخواست در چارچوب
ماده ۲۴۴ نمیتواند بیش از یک بار مطرح شود. اگر میان بازپرس و دادستان موافقت حاصل نشود، پرونده برای رفع اختلاف به دادگاه ارسال میشود و بازپرس مطابق نظر دادگاه اقدام میکند.
۲ - درخواست دادستان پس از تنظیم کیفرخواست:پس از تنظیم کیفرخواست، دادستان میتواند حسب مورد از دادگاهی که پرونده در آن مطرح است درخواست تشدید یا تخفیف تأمین کند. محدودیت یکباره مقرر در تبصره ۱ نسبت به درخواست موضوع این مرحله نیز اعمال میشود.
۳ - درخواست متهم:متهم میتواند تخفیف تأمین را درخواست کند. برخلاف دادستان،
ماده ۲۴۴ برای متهم حق درخواست تشدید تأمین پیشبینی نکرده است. درخواست تخفیف متهم نیز در چارچوب این ماده مشمول محدودیت یکباره تبصره ۱ است.
۴ - تفاوت درخواست اشخاص با اختیار مقام قضایی:محدودیت تبصره ۱ ناظر به «تقاضای دادستان یا متهم به شرح مقرر در این ماده» است. بنابراین نباید از آن نتیجه گرفت که بازپرس یا دادگاه در تمام مراحل پرونده فقط یک بار حق بررسی یا تغییر قرار تأمین را دارند.
ماده ۲۴۳ اختیار بازپرس را برای تشدید یا تخفیف قرار در جریان تحقیقات، با رعایت مقررات قانونی، پیشبینی کرده و تبصره ۲
ماده ۲۴۴ نیز به دادگاه اجازه میدهد در صورت نامتناسب بودن قرار، نسبت به تخفیف یا تشدید آن تصمیم بگیرد.
نکته آزمونی:محدودیت یکباره تبصره ۱
ماده ۲۴۴ را به
درخواستهای دادستان و متهم در چارچوب همان ماده مربوط بدانید، نه به تمام اختیارات قانونی مقام قضایی برای تغییر قرار تأمین.
دادستان: درخواست تشدید یا تخفیف پیش از کیفرخواست نزد بازپرس و پس از کیفرخواست نزد دادگاه مطرح میشود.
متهم: حق درخواست تخفیف تأمین دارد.
محدودیت درخواست اشخاص، به معنای ممنوعیت مطلق تغییر مجدد قرار تأمین توسط مقام قضایی نیست.