محكومیت قطعی كیفری در جرایم عمدی، پس از اجرای حكم یا شمول مرور زمان، در مدت زمان مقرر در این ماده محكوم را از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات تبعی محروم میكند:
الف ـ هفت سال در محكومیت به مجازاتهای سالب حیات و حبس ابد از تاریخ توقف اجرای حكم اصلی
ب ـ سه سال در محكومیت به قطع عضو، قصاص عضو در صورتی كه دیه جنایت وارد شده بیش از نصف دیه مجنی علیه باشد، نفی بلد و حبس تا درجه چهار
پ ـ دو سال در محكومیت به شلاق حدی، قصاص عضو در صورتی كه دیه جنایت وارد شده نصف دیه مجنیٌ علیه یا كمتر از آن باشد و حبس درجه پنج
تبصره ۱ ـ در غیر موارد فوق، مراتب محكومیت در پیشینه كیفری محكوم درج میشود لكن در گواهیهای صادره از مراجع ذیربط منعكس نمیگردد مگر به درخواست مراجع قضایی برای تعیین یا بازنگری در مجازات
تبصره ۲ ـ در مورد جرایم قابل گذشت در صورتی كه پس از صدور حكم قطعی با گذشت شاكی یا مدعی خصوصی، اجرای مجازات موقوف شود اثر تبعی آن نیز رفع میشود.
تبصره ۳ ـ در عفو و آزادی مشروط، اثر تبعی محكومیت پس از گذشت مدت های فوق از زمان عفو یا اتمام مدت آزادی مشروط رفع میشود. محكوم در مدت زمان آزادی مشروط و همچنین در زمان اجرای حكم نیز از حقوق اجتماعی محروم میگردد.
دسترسی اشتراکی
برای دسترسی به محتوای کامل نکات آموزشی باید اشتراک فعال داشته باشید.
ماهیت قانونی و خودکار مجازاتهای تبعی
مجازات تبعی، اثری است که به حکم قانون و در پی برخی محکومیتهای قطعی کیفری بر محکوم تحمیل میشود و برای تحقق آن نیازی به تعیین مستقل یا تصریح دادگاه در حکم نیست.
مطابق ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی، محکومیت قطعی کیفری در جرایم عمدی، در صورتی که مجازات آن از موارد مقرر در این ماده باشد، پس از اجرای حکم یا شمول مرور زمان و در مدت تعیینشده قانونی، موجب محرومیت محکوم از حقوق اجتماعی میشود.
از این رو تفاوت مهم مجازات تبعی با مجازات تکمیلی آن است که مجازات تکمیلی موضوع ماده ۲۳ نیازمند تصمیم دادگاه و درج در حکم است، اما مجازات تبعی مستقیماً بر اثر تحقق شرایط قانونی ایجاد میشود.
اختصاص مجازات تبعی به جرایم عمدی
این بخش برای مشترکان نمایش داده میشود. برای مشاهده نکته آموزشی اشتراک خود را فعال کنید.
مبدأ مدت محرومیت تبعی و وضعیت محکوم هنگام اجرای حکم
این بخش برای مشترکان نمایش داده میشود. برای مشاهده نکته آموزشی اشتراک خود را فعال کنید.
هیچ رأی وحدت رویهای برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی دیوان عدالت اداری برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی نمونهای برای این ماده ثبت نشده است.
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۷۳
مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۲
اداره کل حقوقی قوه قضاییه
- موضوع: محاسبه ایام بازداشت قبلی در مجازاتهای تکمیلی
استعلام
با توجه به قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۷ و قانون شفافیت قوای سهگانه و دستگاههای اجرایی مصوب ۱۴۰۳ که اصل را بر دسترسی همگانی به اطلاعات غیر طبقهبندی قرار داده است، خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید: ۱- با عنایت به اصل چهلم قانون اساسی جمهوری اسلامی و دکترین حقوقی «منع سوء استفاده از حق»، چنانچه فردی با تمسک به ظواهر قانونی اقدام به ثبت انبوه و زنجیرهای درخواستها نماید که هدف از آن نه «کسب اطلاع»بلکه«ایذاء»و ایجاد«انسداد اداری»باشد، آیا این رفتار از شمول حمایتهای قانونی خارج است؟ آیا میتواند چنین درخواستی را به دلیل تقابل با «منافععمومی»و مفهوم«نظم اداری»بهعنوان یک حق ساقطشده تلقی و از پذیرش آن استنکاف ورزید؟ آیا عدم پاسخگویی به اینگونه درخواستها، برای مسوول دستگاه مربوطه مجازات مندرج در ماده ۲۲ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۷ را در پی خواهد داشت؟ ۲- آیا ثبت انبوه و غیر متعارف درخواستها در سامانه الکترونیکی )سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات( که آگاهانه و با هدف متوقف کردن یا کند نمودن عملکرد واحد اداری صورت میگیرد، میتواند بر عنصر مادی موضوع مواد ۷۳۶ و ۷۳۷ قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب ۱۳۷۵ تحت عنوان «مختل کردن عملکرد سیستم رایانهای یا مخابراتی»منطبق باشد؟ ۳- چنانچه احراز شود قصد متقاضی از ثبت این حجم از مکاتبات نه اطلاعجویی واقعی؛ بلکه ایجاد مزاحمت و بازداشتن کارگزاران دولت از انجام وظایف محوله است، آیا این رفتار میتواند واجد وصف مجرمانه موضوع ماده ۶۱۸ قانون مجازات اسلامی )اختلال در نظم و آسایش عمومی( )تعزیرات( مصوب ۱۳۷۵ یا ماده ۶۰۹ این قانون )اخلال در امر اداری و تمرد از نظم( باشد؟ ۴- با توجه به سکوت قوانین مذکور در خصوص «سقف متعارف درخواستها»، آیا دستگاه اجرایی میتواند تا تعیین تکلیف نهایی بر اساس «قاعده لاضرر»و به منظور صیانت از حقوق دیگر شهروندان محدودیت زمانی یا
اولویتبندی خاصی برای پاسخگویی به این قبیل درخواستهای ایذایی در نظر بگیرد؟ آیا این اقدام مجازات مندرج در ماده ۲۲ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۷ را برای مسوول دستگاه مربوطه در پی خواهد داشت؟
پاسخ / نظریه مشورتی
۱- با توجه به عموم و اطلاق مواد ۲ و ۵ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۷ که حق دسترسی به اطلاعات عمومی را برای هر شخص ایرانی به رسمیت شناخته و در این راستا برای مؤسسات عمومی تکلیف به پاسخگویی را پیشبینی کرده است، صرف ثبت درخواستهای متعدد مبنی بر دسترسی به اطلاعات عمومی در سامانه ملی انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات موضوع ماده ۲ آییننامه اجرایی ماده ۸ قانون یادشده مصوب ۳۲/۳/۱۴۰۰ هیأت وزیران با اصلاحات بعدی، هرچند شائبه قصد ایذاء و انسداد در امور اداری از سوی ارسالکننده درخواست برود، موجب سلب این حق یا سقوط آن نمیشود؛ حکم مقرر در ماده ۷ قانون مذکور که مؤسسه عمومی را از مطالبه دلیل یا توجیه از فرد درخواستکننده برای دسترسی به اطلاعات منع کرده است و پیشبینی ضمانت اجرای کیفری در ماده ۲۲ این قانون و همچنین رای شماره ۷۸۲۲۹۰۲ مورخ ۹۲/۸/۱۴۰۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری که مصوبه متضمن ایجاد محدودیت ثبت درخواست برای کاربران عمومی طی دوره زمانی ده روز از یک دستگاه در سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات را ابطال کرده است، موید این دیدگاه است. ۲ و ۳- بهموجب «دستورالعمل نحوه استعلام حقوقی و پاسخ به آن در قوه قضاییه»مصوب۹۱/۹/۱۳۹۸ رئیس محترم قوه قضاییه، استعلام حقوقی باید ناظر به استنباط صحیح از مقررات باشد؛ لذا پاسخگویی که در مقام رفع ابهام از مقررات نبوده، بلکه ناظر بر تطبیق حکم قانونی بر مصادیق خارجی باشد، از وظایف اداره کل حقوقی خارج است. ۴- در صورت عدم پاسخ مؤسسه عمومی به درخواستهای موضوع ماده ۵ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۷ ظرف مهلت ده روز مقرر در ماده ۸ قانون پیش گفته و اقامه شکایت از سوی درخواستکننده مطابق ماده ۲۲ این قانون، قاضی رسیدگیکننده دفاعیات مشتکیعنه یا متهم را مبنی بر اینکه به دلیل انبوه و زنجیرهای بودن درخواستهای ثبت شده از سوی شاکی، پاسخگویی به تمامی آنها ظرف مهلت قانونی
غیر مقدور بوده است و یا قصد شاکی از ثبت درخواستهای انبوه و زنجیرهوار، ایذاء و انسداد امور اداری بوده است و نه دسترسی به اطلاعات را بررسی نموده و حسب مورد تصمیم قضایی اتخاذ میکند. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه
۱۴۰۵/۰۷/۱۹
هیچ نشست قضایی برای این ماده ثبت نشده است.
دسترسی اشتراکی
برای مشاهده کامل تستها، انتخاب گزینه و دیدن پاسخ باید اشتراک فعال داشته باشید.
تست ۱
آقای «الف» در سال ۱۳۹۲ به اتهام اختلاس (با مجازات قانونی دو تا پنج سال حبس)، غیاباً به سهسال حبس تعزیری محکوم میگردد. به لحاظ عدم دسترسی به وی، حبس مذکور اجرا نمیشود. «الف» در چه سالی اعاده حیثیت میشود؟
تست ۲
کدامیک از محکومیتهای زیر، فاقد آثار تبعی است؟
تست ۳
محرومیت از حقوق اجتماعی بهعنوان مجازات تبعی در کدام گروه از محکومیتهای ذیل صحیح است؟
تست ۴
مجازات تبعی قاتل عمدی که به قصاص نفس محکوم شده، از چه تاریخی آغاز میشود؟
تست ۵
نیما بهموجب حکم قطعی به حبس ابد محکوم میشود. این محکومیت، او را برای چه مدت از حقوق اجتماعی محروم میکند؟