١٣-۶-١-١ ساختمان تابلوها
تابلوی برق محفظه ایست كه دارای تجهیزات و وسایل الكتریكی مورد نیاز برای تغذیه و یا حفاظت و کنترل مدارهای الکتریکی میباشد. تابلو می تواند از یک یا چند صفحە از جنس عایق، کە جاذب رطوبت و خودسوز نباشد (فیبر الكتریكی و یا پلیمرهای تقویت شده) تشكیل شده ویا تمام فلزی باشد. چنانچه تابلو در محلی که افراد غیرمتخصص در آن رفت وآمد می كنند نصب شده باشد نباید هیچ یک از قسمت های برقدار آن در دسترس یا قابل لمس باشد. به عبارت دیگر تابلو، باید با صفحات یا درهای عایق (فیبر الكتریکی و یا پلیمرهای تقویت شده) و یا فلزی محصور شده باشد. برای دسترسی به قسمت های برقدار تابلو باید بتوان صفحات محافظ یا درهای سرویس آن را، با استفادہ از نوعی ابزار، باز و یا پیادہ کرد. علاوہ بر این، در چنین محل هایی تابلو باید مجهز به در قفلشو باشد، به نحوی که کلیه کلیدهای حفاظتی و لوازم و تجهیزات کنترل تابلو در پشت آن قرار گرفته باشد.
١٣-۶-١-١-١ چنانچه تابلو مجهز به كلیدهای كنترل روشنایی و یا فرمان ونظایر آن باشد، مکانیزمهای قطع و وصل، فرمان، کنترل و غیرہ میتوانند موقع قفل بودن در تابلو در دسترس باقی بمانند و از محل نصب آنها نباید امكان دسترسی به ترمینال آنها و یا داخل تابلو، وجود داشته باشد.
١٣-۶-١-١-٢ برای کمک به خنک شدن لوازم داخلی تابلو میتوان آن را به منافذ عبور هوای خنک کننده و یا فن مجهز به ترموستات، تجهیز کرد، مشروط به اینکه قسمتهای برقدار تابلو در مقابل نفوذ آب محافظت شده و تابلو دارای درجه حفاظت مناسب در محل نصب آن باشد.
١٣-۶-١-١-٣ در مناطقی که احتمال تعریق تابلوها وجود داشته باشد، تمهیدات لازم برای جلوگیری از تعریق تابلوها پیشبینی گردد.
١٣-۶-١-١-۴ تابلو باید مطابق استانداردهای ملی یا بین المللی معتبر ساخته شود.
١٣-۶-١-١-۵ تابلو ممكن است از یک یا چند منبع برای مصارف مستقل تغذیه شود مانند منبع عادی (نرمال)، منبع اضطراری، منبع برق بدون وقفه وغیره. در این مقررات آن قسمت از تابلو كه از یک منبع مستقل تغذیه میشود یک تابلو به حساب میآید.
٣-۶-١-٢ مشخصات اصلی الكتریكی تابلوها
تابلوها باید با مقررات زیر مطابقت كنند:
الف) هر تابلو باید به یک کلید اصلی جدا كننده قابل قطع و وصل زیر بار و یا كلید خودكاری كه بعنوان کلید مجزا کننده هم عمل نماید مجهز باشد. جریان نامی این كلید باید متناسب با شرایط مورد نیاز مصارف و حداقل برابر جریان مصرفی کل تابلو باشد و جریان نامی ایستادگی کلید در برابر اتصال کوتاه نباید کمتر از جریان اتصال کوتاه احتمالی در محل نصب آن باشد.
ب) هر تابلو باید به وسیله حفاظتی (کلید خودکار، فیوز) مخصوص خود مجهز باشد. جریان نامی وسیله حفاظتی متناسب با شرایط مورد نیاز مصارف تغذیه شونده توسط آن تابلو و همچنین حداقل جریان نامی و یا جریان مصرفی کل تابلو انتخاب میشود. چنانچه تابلو با مدار مختص به آن از طریق تابلوی بالادست تغذیه شود، وسیله حفاظتی آن مدار می تواند وسیله حفاظتی تابلو نیز به شمار آید و نیازی به پیشبینی وسیله حفاظتی مجزا در تابلو نخواهد بود.
تبصره ١: بدین ترتیب تنها تابلوهایی باید دارای فیوز یا كلید خودكار اصلی باشند كە بە صورت انشعابی (با استفاده از مفصل یا ترمینال) از یک مدار تغذیه می شوند (یعنی یک کابل یا مدار چند تابلو را تغذیه کند).
تبصرہ ٢: چنانچه وسیله حفاظتی اصلی تابلو از انواع کلیدهای خودكار، كه دارای مشخصات كلید جداکننده نیز هستند، انتخاب شود، از این کلید میتوان برای هر دو منظور حفاظت و جداكردن استفادە کرد.
پ) چنانچه تابلو علاوه بر كلید اصلی جداكننده به فیوز نیز مجهز باشد، فیوز باید بعد از كلید (در طرف مصرف كلید) نصب شود. در این حالت، تعویض فیوز درحالت بی بار امكان پذیر خواهد بود.
ت) مدار تغذیه کننده وسایل کنترل و اندازهگیری که از سیستم برق تابلو تغذیه میشود، باید دارای وسیله حفاظتی مناسب خود باشد.
ث) اگر در یک تابلو از كلیدهای مینیاتوری استفاده شود، باید یك سری فیوز یا كلید خودكار محدودکننده جریان اتصال کوتاه، بالا دست آنها در تابلوی مورد بحث و یا در تابلوی بالادست وجود داشته باشد. در صورت استفاده از فیوز، جریان نامی فیوز بالادست كلیدهای مینیاتوری، نباید از مقادیر زیر بزرگتر باشد:
- اگر جریان نامی قطع اتصال کوتاه یک یا چند کلید مینیاتوری تا ۱/۵ کیلو آمپر باشد، ۶٣ آمپر
- اگر جریان نامی قطع اتصال کوتاه یک یا چند كلید مینیاتوری ٣ تا ١٠ کیلوآمپر باشد، ١٠٠ آمپر
تبصره: قدرت قطع کلیدهای مینیاتوری در اتصال كوتاه كم است، برای همین دلیل، باید در برابر جریانهای اتصال كوتاه احتمالی بیش از ظرفیت آنها محافظت شوند.
ج) کلیه تابلوها، اعم از یکفاز و ز، علاوه بر شینهها یا ترمینالهای مربوط به قسمتهای برقدار، (فازها وخنثی) باید برای وصل هادی های حفاظتی (PE) یک شینه یا ترمینال داشته باشد. قابلیت هدایت الکتریکی شینه یا ترمینال هادی حفاظتی باید نظیر هادیهای برقدار باشد. شینه یا ترمینال هادی حفاظتی باید با نوعی قطعه اتصال دهنده قابل پیاده كردن هم اندازه شینه، به شینه یا ترمینال خنثی قابل وصل باشد. وصل و پیاده كردن قطعه اتصال دهنده باید فقط به کمک نوعی ابزار امکان پذیر باشد. چنانچه مدار تغذیه کننده تابلو دارای هادی مشتر ک حفاظتی - خنثی باشد، این هادی به شینه حفاظتی وصل و سیس به کمک قطعه اتصال دهنده یاد شده به شینه یا ترمینال خنثی اتصال داده میشود (پیوست شماره ۱ وشكل شماره پ١-٣:١).
کلیه سیم کشیهای داخلی تابلو باید با هادیهای مسی عایقدار مناسب با ولتاژ و جریان های نامی و مجاز وسایل حفاظتی و مطابق استانداردهای مربوط به ساخت تابلو انجام شود چنانچه شینهها محکم و ثابت نصب شده باشند، میتوانند بدون عایقبندی باشند، ولی ترجیح دارد که رنگ آمیزی شده باشند.
چ) شینهها و ترمینالها باید دارای علامت گذاری مناسب، مشخص و دائمی زیر باشند:
فازها : L۱,L۲,L۳
خنثی : N
حفاظتی - خنثی : PEN
حفاظتی : PE
مدارهای خروجی، کلیدها، فیوزها و دیگر تجهیزات نصب شده باید دارای برچسبهای مشخص و دائمی باشند تا بتوان انها را شناسایی کرد.
ح) بدنه تابلو باید مجهز به ترمینال علامت گذاری شده اتصال زمین باشد و این ترمینال به شینه یا ترمینال حفاظتی (PEN یا PE) وصل شود.
در تابلوهایی که کلیه مدارهای ورودی و خروجی آن دارای هادی مشترک حفاظتی – خنثی (PE) پیوست شماره١ وشكل شماره پ ١-٢:١ هستند، می توان از نصب شینه حفاظتی (PEN) صرفنظر كرد.
١٣-۶-١-٣ محل نصب تابلوها
١٣-۶-١-٣-١ چنانچە تابلو در اتاقی مخصوص این كار نصب شده باشد و تنها افراد متخصص و مجاز اجازه رفت و آمد به آن را داشته باشند، میتوان از تابلوهای نوع باز استفاده کرد، در این مورد باید مقررات ردیف ١٣-۵-٣-٢ مراعات شود.
١٣-۶-١-٣-٢ اگر تابلو در فضای عمومی كه افراد غیر متخصص در آنها رفت و آمد می كنند نصب شود، فضای محدود به كف اصلی و سقف اصلی محل نصب تابلو و عمق آن كه برابر عمق تابلو است، فضای اختصاصی تابلو به حساب می آید.
در اطراف تابلو باید فضای کافی برای انجام عملیات و تعمیرات و بازدید و غیره وجود داشته باشد.
١٣-۶-١-٣-٣ از محل نصب تابلو اعم از اتاق مخصوص یا فضای اختصاصی نصب تابلو هیچگونه دودکش یا لولههای حامل آب، گاز، لولههای سیستم های برودتی وحرارتی وسایر سیستم های تأسیسات مکانیکی و غیره نباید عبور نماید یا آن را قطع کند.
١٣-۶-١-٣-۴ در صور تیکه تابلوهای فوق در فضای عمومی نصب شده باشند، حداقل فاصله نصب تابلوها (فضای نصب اختصاصی آنها) از لولههای آب، لولههای سیستم های برودتی و حرارتی و سایر لولههای سیستمهای تأسیسات مکانیکی، برابر ٣٠ سانتیمتر میباشد و نیز برای فضای نصب تابلوهای مذکور باید یک دیوار جداکننده مناسب، جهت جداسازی تابلوهای برق از لولهها، در نظر گرفته شود.
١٣-۶-١-٣-٥ فاصله كنتور گاز طبیعی باكنتور برق (تابلو كنتور برق و یا تابلوهای برق فشارضعیف) نصب شده در فضای عمومی، باید حداقل ٥٠ سانتی متر باشد (مبحث ١٧ مقررات ملّی ساختمان).