١٣-٧-١-١ در انتخاب نوع مدارها و مشخصات آنها باید به موارد زیر توجه شود:
- شدت جریان مصرفی مدار
- سطح مقطع هادی مدار براساس ردیف ١٣-٣-٢-۶
١٣-٧-١-٢ اعمال ضرایب همزمانی (پیوست شماره ٣) فقط در مورد مدارهای تابلوها یا مدارهایی که غیر همزمانی دارند مجاز است.
١٣-٧-١-٣ در مورد مدارهای نهایی (مانند روشنایی، موتور وغیره) نباید ضریب همزمانی اعمال شود، اینگونه مدارها با بار کامل در نظر گرفته می شوند.
١٣-٧-١-۴ در انتخاب جریان مجاز هادیهای مدار باید به تاثیر مدارهای همجوار، دمای محیط و شرایط نصب، محیط نصب، نوع مصرف كننده و غیره توجه ودر صورت لزوم از ضرایب تعدیل مناسب استفاده شود. وسایل حفاظتی مدار باید با توجه به جریان مجاز تعدیل شده (پس از اعمال ضرایب همزمانی) انتخاب شوند.
١٣-٧-١-۵ بر اساس دیاگرام زیر افت ولتاژ کل در مدار توزیع و نهایی نباید از مقادیر داده شده در جدول شماره ١٣-٧-١-٥، بیشتر باشد:
SP - تابلوی برق ترانسفورماتور توزیع:
نقطه شروع افت ولتاژ در سیستم برق فشارضعیف، از این تابلو به بعد به حساب می آید. اگر ترانسفورماتور اختصاصی باشد، افت ولتاژ از این تابلو به بعد، مشمول این مقررات است، اما در ترانسفورماتور شبكههای توزیع عمومی، افت ولتاژ تا سرویس مشترک (كنتور برق)، طبق مقررات شرکت برق خواهد بود.
D - شبكه توزیع:
این مدار ممکن است مر کب از چند مدار مختلف باشد که پس از عبور از چند تابلو یا انشعاب، به ورودی سرویس مشتر ک یا تابلوی اصلی ساختمان میرسد.
افت ولتاژ دراین مدار، اكر ترانسفورماتور اختصاصی باشد طبق جدول شماره ١٣-٧-١-۵ خواهد بود و افت ولتاژ در مورد ترانسفورماتورهای شبکه توزیع عمومی، تابع مقررات شرکت برق خواهد بود.
DB - نقطه تغذیه:
ورودی سرویس مشترک یا تابلوی اصلی ساختمان می باشند.
F - مدار داخلی:
مدار داخلی شامل کلیه مدارهایی است كه از تابلوی اصلی ساختمان یا سرویس مشترک ساختمان تا مصرف کننده ها ادامه دارند. مدار داخلی كلا در حوزه شمول این مقررات است. مدار نهایی آخرین جزء مدار داخلی است.
E - تجهیزات مصرف:
تجهیزاتی هستند که به صورت ثابت نصب میشوند از جمله چراغ ها، پریزها و غیره
تبصره: در انتخاب سطح مقطع هادی های مدار تغذیه كننده مصارف موتوری علاوه بر افت ولتاژ مندرج در جدول شماره ١٣-٧-١-٥ در نقطه تغذیه موتور، افت ولتاژ مدار تغذیه بر اساس جریان راه اندازی موتور نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
١٣-٧-١-۶ هادی های مربوط به یک مدار شامل فاز (سیستم تک فاز) یا فازها (سیستم سەفاز) و هادی خنثی و هادی حفاظتی (PE) ویا هادی حفاظتی - خنثی (PEN) در صورت عبور از مجراهایی مانند لوله، اسلیو کابل، داکت مخصوص کابل، ترانکینگ و غیره باید از طریق یک مجرای مشخص عبور نماید. این شرط برای مدارهایی كه به دلیل بالا بودن توان انتقالی و یا كاهش افت ولتاژ در مسیر مدار، با استفاده از كابل های مشابه چند رشته و بصورت موازی اجرا ونصب می گردند، اجباری نبوده و هر یک از کابل های موازی چند رشته می توانند از یک مجرا مانند لوله، غلاف کابل، داکت مخصوص گابل، ترانکینگ و غیره عبور نمایند.
١٣-٧-١-٧ در صورت استفاده از کابلهای تک رشته بجای کابلهای چند رشته برای مدارهایی كه به دلیل بالا بودن توان انتقالی و یا كاهش افت ولتاژ در مسیر مدار بصورت موازی اجرا و نصب میگردند. لازم است کابلهای تک رشته بصورت یک مدار واحد یعنی یک هادی یا هادیهای فاز به اضافه هادی خنثی دسته بندی گردند و در صورت استفاده از مجاری مانند لوله، اسلیو كابل، داکت مخصوص کابل، ترانکینگ و غیره هر مدار باید از طریق یک مجرای واحد و مشخص عبور نماید.
برای تأمین شرط فوق لازم است در مراحل طراحی ساختمان، فضای مناسب و كافی جهت کانالها، لولهها، هندهولها و منهول ها، سینی های کابل، نردبانهای کابل، رایزرهای قابل بازدید با دسترسی از فضاهای عمومی پیشبینی و احداث شود.
١٣-٧-١-٧-١ عبور یک كابل تک رشته مربوط به یک فاز از یک مدار از داخل لوله فلزی مجاز نمیباشد مگر اینکه در طول لوله فلزی یک درز یا شکاف طولی ایجاد شده باشد.
در شكل های شماره ١٣-٧-١-٧-١:١ تا ١٣-٧-١-٧-٩:١ آرایش صحیح كابل های تكرشته موضوع ردیف ١٣-٧-١-٧، نمایش داده شده است.
توضیحات مربوط به شکلهای آرایش کابلهای تک رشته موازی در سیستم سه فاز به قرار زیر است:
١٣-٧-١-٨ در مورد سیم کشیها نیز، رشتههای مربوط به یک مدار سیم کشی باید در داخل یك لوله و یا مجرای سیم کشی هدایت شوند.
١٣-٧-١-٩ دستەبندی، آرایش، نصب و اجرای کابلهای تک رشته در مدارهای موازی، روی سینی كابل یا نردبان كابل یا بصورت دفنی نیز مطابق شكل های شماره ١٣-٧-١-٧-١:١ تا ١٣-٧-١-٧-٩:١ خواهد بود.
١٣-٧-١-١٠ استفادہ از یک نول مشترک برای چند مدار اصلی که هر کدام دارای حفاظت مستقل خود است، مجاز نمیباشد.
١٣-٧-١-١١ کلیه کابلها و سیمها باید به نحوی در داخل مجاری ساختمانی (کانالها، رایزرهای با دریچه بازدید و غیره) کانالهای مخصوص سیم کشی و كابل كشی (مانند ترانكینگها و نظایر آن) یا لولهها یا نگهدارندههای مخصوص، مانند سینی كابل یا نردیان كابل وغیره، نصب یا هدایت شوند که بازدید، خارج کردن و نصب مجدد آنها در داخل مجاری مذکور، بدون ایجاد خرابی و کندوکاو، امکان پذیر باشد.
برای تأمین شرط فوق نیز لازم است در مراحل طراحی ساختمان، فضای مناسب و كافی جهت کانالها، لولهها، هندهولها و منهول ها، سینی های کابل، نردبان های کابل و رایزرهای قابل بازدید با دسترسی از فضاهای عمومی پیش بینی شود.
١٣-٧-١-١٢ در انتخاب سطح مقطع هادی خنثی در مدارهای سه فاز، باید دقت کافی به عمل آید و در صورت لزوم سطح مقطع این هادی معادل هادیهای فاز انتخاب شود.
١٣-٧-١-١٢-١ به علل مختلف، مانند ضرایب توان مختلف بارهای وصل شده به یک فاز، عدم امکان متعادل کردن بارها بین فازها و به خصوص وجود جریان های هارمونیک در مدارهای تغذیه کننده لامپهای تخلیه در گاز (مانند لامپهای فلورسنت معمولی، كمپكت، گازی، متال هالید، به خارجیوه، بخارسدیم و غیره) چراغهای LED و دستگاههای الكترونیكی هارمونیک زا نظیر مصرف كننده های غیرخطی، دستگاه برق بدون وقفه، سیستم سرعت متغیر موتورهای برقی، راه اندازهای نرم موتورهای برقی، منابع تغذیە الکترونیکی و غیرە ممکن است در بعضی موارد جریان در هادی خنثی معادل هادی فاز و یا حتی از آن بیشتر نیز باشد.
١٣-٧-١-١٢-٢ اگر میزان هارمونیک سوم جریان یک مدار بیش از مقدار ٪١۵ باشد، مقطع نول یا هادی حفاظتی - خنثی (PEN) در این مدار حداقل باید برابر مقطع فاز در نظر گرفته شود. لازم به ذكر است كه مقطع هادی حفاظتی (PE) تابع این حكم نمیباشد.
١٣-٧-١-١٣ استفاده از چاه (شافت) آسانسورها به عنوان كانال بالارو برای هر نوع مداری جز مدارهای مربوط به خود آسانسور ممنوع است، مگر اینکه کانال عبور اینگونه مدارها با دیواری كه حداقل ضخامت آن به اندازه عرض یك آجر (١٠سانتی متر) یا معادل آن از بتن باشد واز چاه (شافت) آسانسور مجزا شده باشد. در هر حال استفاده از این دیوار بدون پیش بینی تكیه گاهها و بستر مناسب به عنوان حامل كابلها ممنوع است. رعایت مبحث ١۵ مقررات ملی ساختمان در این خصوص الزامی میباشد.
١٣-٧-١-۱۴ سطح مقطع هادی انواع مدارها، به هیچ عنوان نباید از مقادیر داده شده در جدول شماره ١٣-٧-١-۱۴ كمتر باشد:
١٣-٧-١-١٥ چنانچه در طول یك مدار تغییر سطح مقطع داده شود، یا انشعابی با سطح مقطع کوچکتر از آن گرفته شود، در نقطه تغییر مقطع یا انشعاب، باید وسیله حفاظتی مناسب جهت اضافه جریان و یا اتصال کوتاه و یا هر دو برای مقطع کوچکتر پیشبینی شود، مگر اینکە یکی از شرایط زیر موجود باشد:
الف) حداکثر طول مدار یا انشعاب با مقطع کوچكتر، ٣ متر باشد.
ب) وسیله حفاظتی در شروع مدار اصلی، مناسب مدار یا انشعاب با مقطع كوچكتر باشد.
١٣-٧-١-١۶ در بعضی از ساختمان ها به دلایل خاص و یا تأمین شرایط مورد نیاز شبکه توزیع برق و سیستمهای تأسیسات برقی و غیره، از سیستم باس داكت بجای كابل استفاده میگردد. در این جایگزینی و استفاده از باس داکت، باید بررسی های لازم در خصوص نوع و شرایط ساختمان، لزوم استفاده از آن، نیاز شبکه توزیع، توجیه فنی استفاده از آن، هزینه نصب و اجرا، نوع باسداکت، اتصالات، انشعابات و سایر شرایط دیگر، انجام گرفتە و چنانچە نتیجە بررسی برای این جایگزینی قابل قبول تشخیص داده شد، در این حالت استفاده از سیستم باسداکت بجای كابل، قابل توجیه خواهد بود.
تصویر ۱
تصویر ۲
تصویر ۳
تصویر ۴
تصویر ۵
تصویر ۶