٢٣-٣-١-١ مفاد این بخش مربوط به ایمن سازی شبكه معابر بلافصل محدوده کارگاەهای ساختمانی میباشد. محدوده داخل کارگاههای ساختمانی باید با رعایت مفاد مبحث « ایمنی و حفاظت كار در حین اجرا (مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان) » ایمن سازی و محصور شوند و از ورود افراد متفرقه و غیرمسئول به داخل کارگاه جلو گیری به عمل آید.
٢٣-٣-١-٢ مهندسین ترافیك ذیصلاح باید نسبت به شناسایی مشكلات ترافیكی و مخاطرات ایمنی كه در حین دوره ساخت ساختمان برای شبكه معابر بلافصل و در ورودی و خروجی ساختمان بوجود می آید، اقدام نمایند و بررسی وطراحی تسهیلات مناسب رادر جهت ساماندهی ترافیكی وایمن سازی محدوده كاركاه بعمل آورند.
٢٣-٣-١-٣ مجری موظف است بیش از انجام هر گونه عملیات عمرانی در داخل كارگاه، نسبت به ایمن سازی محدوده بلافصل كارگاه ساختمانی بر اساس طرح های ارائه شده از سوی مهندسین ترافیك ذیصلاح (مطابق جزئیات این بخش و پیوست ٢٣-٥) و پس از تائید مراجع ذیصلاح شهری، اقدام نماید.
٢٣-٣-١-۴ كارفرما موظف است نسبت به تهیه و تدارک تجهیزات لازم در محدوده كارگاه و ایمن سازی محدوده كارگاه مطابق با طرح مورد اشاره در بند ٢٣-٣-١-٣ اقدامات لازم را مبذول نماید.
٢٣-٣-١-٥ به منظور ارائه طرح های مدیریت ترافیک در محدوده بلافصل کارگاه، باید در محدوده کارگاهها وضعیت تردد (وسایل نقلیە موتوری، دوچر خە و عابرپیادە)، تجهیزات كنترل ترافیك موجود، مشخصات فیزیكی (عرض معبر، جوی آب، پیاده رو، مسیر دوچرخه، باغچه، تعداد خطوط، وضعیت میانه مسیر، شعاع قوس و ... )، محدودیت دید، دسترسی ساختمان های پیرامونی و محل ایستگاه های حمل ونقل عمومی در نظر گرفته شود فرم برداشت مشخصات فیزیكی در قالب چك لیست جدول ٢٣-٣-١ ارائه شده است.
٢٣-٣-١-۶ هرگونه عملیات عمرانی در محدوده معابر شریانی و پیاده روهای پیرامونی آنها نباید در ساعت اوج ترافیک انجام گیرد مگر آن كه با اخذ مجوز رسمی از مراجع ذیصلاح باشد. تعیین ساعت اوج ترافیک در شبکه معابر بلافصل محدودہ کار گاه به عهده مهندس دیصلاح و با اخذ نظر از مسئولین ذیصلاح است.
٢٣-٣-١-٧ تمهیدات لازم در چیدمان كارگاهای ساختمانی
به طور کلی، به غیر از حالاتی که معبر کاملاً بر روی ترافیک عبوری مسدود گردد، چیدمان کارگاه باید به گونه ای باشد كه تا حد امكان، كمترین خطوط ترافیكی را تحت تاثیر قرار دهد. از این رو، باید تمهیدات زیر در چیدمان کارگاههای ساختمانی مدنظر قرار گیرد:
٢٣-٣-١-٨ در ساعت اوج ترافیك، بیشترین تعداد خطوط عبوری باید در جهت جریان غالب تامین شود.
٢٣-٣-١-٩ حفظ جریان ترافیك دوطرفه در معابر الزامی است مگر آن كه خیابان یكطرفه یا جدا شده باشد. عرض اضافی برای تسهیل تردد جریان ترافیک می تواند با ممنوعیت توقف حاشیه ای در شبکه معابر بلافصل محدوده کارگاه تامین شود.
٢٣-٣-١-١٠ هیچ وسیله نقلیه غیر كاركاهی نباید در معابر بلافصل محدوده كارگاه ساختمانی، یا سایر تواحی ای كه تحت كنترل مدیریت موقت ترافیك است، توقف نماید. توقف وسایل نقلیه کارگاهی نیز نباید به گونه ای باشد كه فاصله دید سایر رانندگان را مختل نماید و دسترسی ساختمان ها و معابر پیرامونی را محدود كند.
٢٣-٣-١-١١ ترافیک باید تا حد امكان بر روی سطح روسازی شده تردد نماید. همچنین مجری باید از پرچمدار در راه های انحرافی بدون روسازی استفاده نماید.
٢٣-٣-١-١٢ در صورت ریزش مصالح از وسیله نقلیه سنگین در سطح پیادهرو یا سوارەروی شبکه معابر بلافصل کارگاه، باید سریعاً پاکسازی شود.
٢٣-٣-١-١٣ در شبكه معابر بلافصل كارگاه باید مسیری ایمن و محافظت شده برای تردد دوچرخه و عابرین پیاده در نظر گرفته شود.
٢٣-٣-١-۱۴ مجری باید از توقف هر نوع وسیله نقلیه شخصی در شبكه معابر بلافصل محدوده كارگاه ممانعت به عمل آورد و در این محدوده تنها وسایل نقلیه ای باید نگهداری شود كه برای اجرای عملیات ساختمانی نیاز ا ست. بدین منظور لازم است در محدودة ١۵ متری از هر طرف كاركاه ساختمانی، تابلوهای توقف ممنوع نصب شوند
٢٣-٣-١-١٥ تعیین زمان جابه جایی مصالح، تجهیزات و ماشین آلات كارگاهی می بایست با توجه به مسیر تردد تعیین شده توسط مهندس ترافیک ذیصلاح و با هماهنگی مجری انجام شود و جابجایی باید در ساعات غیراوج ترافیك و با كسب مجوز از جانب مراجع ذیصلاح انجام پذیرد.
چنانچە عملیات کار گاهی از نوع بتن ریزی با استفاده از تجهیزات میكسر و یمپ و یا استقرار اسكلت فلزی به وسیلة جرثقیل ثابت و یا سایر عملیات كارگاهی باشد وانجام عملیات بخشی از معبر را اشغال نماید، در تعیین زمان مجاز عملیات ساختمانی باید موارد ذیل رعایت شود:
٢٣-٣-١-۱۶ اگر عملیات ساختمانی در معبر شریانی ویا بالاتر انجام گیرد انجام عملیات تنها در روزهای تعطیل و نیمه شب تا ۶ صبح سایر روزها مجاز است.
٢٣-٣-١-١٧ اگر عملیات ساختمانی در معابر شریانی یا بایین تر انجام گیرد، چنانچه معبر یكطرفه باشد وبا استقرار تجهیزات وماشین آلات، فضا برای عبور خودرو باقی بماند و یا امكان تخصیص معبر جایگزین در محدوده وجود داشته باشد، زمان مجاز انجام عملیات به شرح ذیل میباشد:
- روزهای تعطیل
- نیمه شب تا ٧ صبح و ساعات ١٢ تا ۱۶ پنجشنبه
- نیمه شب تا ۶ صبح وساعات ٢١ تا ۲۴ سایر روزها
٢٣-٣-١-١٨ اگر عملیات ساختمانی در معابر شریانی و یا پایین تر انجام گیرد، چنانچه معبر یكطرفه با شد و با استقرار تجهیزات و ماشین آلات، فضایی برای عبور خودرو باقی نماند و امكان تخصیص معبر جایگزین وجود نداشته باشد، انجام عملیات تنها در روزهای تعطیل و بامداد تا ۶ صبح سایر روزها مجاز است. در صورتی كه امكان تعبیه مسیر جایگزین وجود داشته باشد، تعیین زمان انجام عملیات همانند بند ٢٣-٣-١-١٧ انجام میگیرد.
٢٣-٣-١-١٩ اگر عملیات ساختمانی در معابر شریانی و یا پایینتر انجام گیرد، چنانچه معبر دوطرفه باشد و با استقرار تجهیزات و ماشین آلات، عملكرد معبر دوطرفه باقی بماند و یا امكان تخصیص معبر جایگزین در محدوده وجود داشته باشد، زمان مجاز انجام عملیات همانند بند ٢٣-٣-١-١٧ تعیین میشود.
٢٣-٣-١-٢٠ اكر عملیات ساختمانی در معابر شریانی و یا پایین تر انجام كیرد، چنانچه معبر دوطرفه باشد و با استقرار تجهیزات وماشین آلات، امكان تامین عملكرد دوطرفه معبر وجود نداشته باشد وامكان تخصیص معبر جایگزین نیز فراهم نباشد، انجام عملیات تنها در روزهای تعطیل و بامداد تا ۶ صبح سایر روزها مجاز است. در صورتی كه امكان تعبیه مسیر جایگزین وجود داشته باشد، زمان انجام عملیات همانند بند ٢٣-٣-١-١٧ تعیین میشود.
٢٣-٣-١-٢١ چنانچه عملیات ساختمانی از نوع خاكبرداری، گودبرداری یا سایر عملیات نیازمند به تردد مكرر وسایل نقلیه سنگین باشد، انجام عملیات تنها در ساعاتی از شبانه روز با اخذ مجوز از مراجع ذیصلاح، امکان پذیر خواهد بود.
٢٣-٣-١-٢٢ چنانجه عملیات ساختمانی از نوع بتن ریزی دستی، اجرای اسكلت فلزی به وسیلۀ جرثقیل متحرک باشد، به شرط عدم ایجاد انسداد ترافیكی معبر، محدودیت زمانی برای انجام عملیات وجود ندارد.
در شكل ٢٣-٣-١ جزییات نحوه زمانبندی عملیات كارگاهی نشان داده شده است.
٢٣-٣-١-٢٣ مسدود نمودن پیاده رو و معابر و فضاهای عمومی برای تخلیه مصالح، وسایل و تجهیزات وانجام عملیات عمرانی ممنوع است مگر با اخذ مجوز از مراجع ذیصلاح شهری و برای مدت معین باشد. لازم به ذكر است حتی در صورت اخذ مجوز، وسایل، تجهیزات و مصالح ساختمانی باید به گونه ای جانمایی شوند که در دوره ساخت، حداقل مزاحمت برای تردد وسایل نقلیه یا عابرین پیاده به همراه داشته باشند ودسترسی وسایل نقلیه سنگین، اضطراری و امدادی را به كارگاه مسدود ننمایند و همچنین ایمنی تردد وسایل نقلیه و عابرین پیاده نیز در محدوده بلافصل تامین گردد.
٢٣-٣-١-۲۴ در صورتی كه پس از جداسازی كارگاه ساختمانی و پیاده رو، حداقل مطلق عرض پیاده رو تامین نشود، یا اینكه كارگاه ساختمانی تمام عرض پیاده رو را اشغال نماید، ضروری است تا حد ممكن مسیر جایگزینی برای دسترسی ایمن عابرین پیاده لحاظ شود. به این ترتیب پس از جداسازی پیاده رو و کارگاه، عرض باقی مانده برای پیاده رو باید ۱/۲۰ متر برای معابر محلی، ۱/۵ متر برای جمع و پخش كننده و٣ متر برای معابر شریانی باشد. مقادیر كمتر از حداقل مطلق به دلیل ملاحظات مربوط به معلولین دارای ویلچر قابل قبول نیست.
٢٣-٣-١-٢۵ در صورتی كە محدودە كارگاه ساختمانی در مسیر دوچرخه پیشروی کرده باشد، ضروری است که تمهیدات عبور و مرور ایمن عابرین پیاده و دوچرخه سواران توسط مهندس ذیصلاح بیش بینی شود.
٢٣-٣-١-۲۶ در صورتی كه اجرای ساختمان مستلزم باریك شدن وكاهش عرض خطوط عبوری در یك جهت شود، تهیه طرح مدیریت ترافیك و تصویب آن در مراجع ذیصلاح الزامی است. به هنگام تهیه طرح ضروری است حداقل عرض عبور سواره رو در هر یک از جهات ۳/۵ متر برای مسیر مستقیم در نظر گرفته شود تا امكان عبور خودروی آتش نشانی فراهم شود. در شرایط خاص و با وجود محدودیت ها در تامین این عرض، حسب پیشنهاد مهندس ذیصلاح، حداقل عرض می تواند تا ٣ متر كاهش داده شود. در چنین شرایطی عرض مورد نیاز برای معابری كه در قوس واقع شده اند در یک جهت عبوری میتواند حداقل ۴/۵ متر درنظر گرفته شود. در صورتی كه تامین حداقل های بیان شده بر مبنای ملاحظات دسترسی وسایل نقلیه امدادی امكان پذیر نباشد، اقدامات و طرح های دیگری از قبیل تأمین مسیرهای جایگزین برای وسایل نقلیه امدادی و یا یکطرفە سازی معبر، حسب پیشهاد مهندس ذیصلاح در دستور كار بررسی مراجع یاد شده قرار خواهد گرفت.
٢٣-٣-١-٢٧ جانمایی تجهیزات کنترل ترافیک و تجهیزات كارگاهی باید به نحوی صورت گیرد كه علاوه بر تامین ایمنی تردد، امكان جریان روان ترافیك را نیز فراهم نماید. از اینرو، تمهیدات زیر در جانمایی این تجهیزات باید مدنظر واقع شود:
الف: به استثناء تابلوهای محدودیت توقف، هیج نوع علائم دیگری نباید بیش از زمان شروع عملیات ساختمانی نصب شود، سایر علائم مورد نیاز باید همزمان با شروع عملیات كارگاهی نصب شوند. اگر به هر دلیلی نیاز به نصب این علائم پیش از شروع عملیات كارگاهی باشد، باید تا زمان شروع عملیات ساختمانی پوشانده شوند.
ب: هریک از تجھیزات کنترل ترافیک کە به دلیل تغییر در چیدمان كارگاه، در مدت انجام عملیات ساختمانی بلا استفاده میشود، باید به تناسب تغییر ایجاد شده، جابجا یا برچیده شود.
پ: تمامی تجهیزات ترافیکی باید به نحوی نصب شوند كه برای رانندگان وسایل نقلیه عبوری قابل مشاهده باشد.
ت: وسایل نقلیه سنگین كه به هر دلیلی در مسیر تردد وسایل نقلیه توقف می كنند باید مجهز به چراغ چشمکزن یا چراغ گردان زرد/نارنجی باشند، مگر آن از یک یا بیش از یک پرچمدار برای كنترل ترافیك استفاده شود. ضمناً توصیه میشود برای كاهش سرعت ترافیك در این محدوده از تجهیزات كنترل ترافیك استفاده شود.
ث: میتوان از وسیلەنقلیه به عنوان حائل میان کارگران و جریان عبوری ترافیك استفاده نمود تا موجب ایجاد حفاظت بیشتر برای كاركرانی شود كه ممكن است به علت تمركز توجه راننده به تجهیزات كنترل ترافیك، نادیده گرفته شوند. استفاده از این نوع وسایل نقلیه باید به همراه استفاده از تجهیزات مناسب كنترل ترافیك و تجهیزات هشداردهنده باشد.
ج: علائم باید به نحوی جانمایی شوند که مانع دسترسی و تردد عابر پیاده نباشند مگر آن كه علائم مرتبط با انسداد مسیر پیاده رو باشد.
٢٣-٣-١-٢٨ مشخصات تجهیزات ترافیكی باید مطابق با با مفاا نشریه ٩٩ و ۲۶۷ سازمان مدیریت وبرنامه ریزی وبرا ساس معیارهای ذكر شده در استاندارد ملی شماره ۱۴۸۱۵ (ملزومات مهندسی ترافیک)، وآیین نامه ١٢ جلدی طراحی معابر شهری (١٣٩٩) باشند.
٢٣-٣-١-٢٩ اگر برای انجام عملیات ساختمانی، وسایل نقلیه كارگاهی مجبور به توقف در سطح معبر حتی برای مدت زمانی كوتاه با شند، ضروری است تا از تجهیزات كنترل ترافیكی استفاده شود. البته در این موارد مشخصات نجهیزات ترافیكی مورداستفاده لازم نیست تا مطابق با تجهیزات كنترل ترافیكی محدوده بلافصل باشد. در این موارد استفاده از تجهیزات كنترل ترافیك زیر ضروری است:
الف: این نوع از وسایل نقلیه باید مجهز بە چراغ چشمک زن، گردان یا فلش چشمك زن زرد یا نارنجی رنگ باشد.
ب: تجهیزات مناسب هشداردهنده باید در ارتفاعی نصب شوند كه توسط وسایل نقلیه در جریان، مشاهده شوند.
پ: تجهیزات كنترل ترافیكی كه برای انحراف جریان ترافیك یا انحراف مسیر استفاده می شوند، باید تا زمان اتمام عملیات وسیله نقلیه و شروع به حركت آن در محل قرار داشته باشند.
ت: در صورت نیاز برای قطع جریان ترافیك یا مسدود نمودن مسیر تردد وسایل نقلیه در یک خیابان شریانی، به منظور كنترل جریان ترافیک در محدوده، استفاده از پرچمدار الزامی است.
٢٣-٣-١-٣٠ در بخشی از معبر كه به واسطه احداث كارگاه، اصلاحات هندسی انجام میشود، لازم است تا سیاستهای كنترل سرعت اجرایی شود. در این نوع معابر، سرعت مجاز بایستی توسط مهندس ترافیک تعیین و با هماهنگی مراجع ذیصلاح اجرائی شود.
٢٣-٣-١-٣١ طرح مدیریت ترافیک کار گاهی باید بە گونه ای انجام شود كە رانندگان بیش از رسیدن به محدوده عملیات، سرعت خود را كاهش دهند. توصیه میشود تا حد امكان از ایجاد نواحی متعدد كاهش سرعت در طول معبر، خودداری شود.
٢٣-٣-١-٣٢ در مناطقی كه به منظور مدیریت ترافیك در محدوده بلافصل لازم است تا برخی از طرح های مدیریت پاركینگ برچیده شود و یا تغییر یابد، این مو ضوع باید دو هفته بیش از شروع عملیات ساختمانی توسط مهندس ذیصلاح ارائه و پس از تایید مراجع ذیصلاح، جهت اجرا به مجری ساختمان ابلاغ شود.
٢٣-٣-١-٣٣ مجری ساختمان موظف است نسبت به نگهداری تجهیزات كنترل ترافیك به منظور عملكرد موثر در مدت عملیات ساختمانی، اقدامات لازم را انجام دهد. تجهیزات مذكور باید در موقعیت مناسب وتمیز قرار داشته و در هر ساعتی از شبانه روز، خوانا باشند. تجهیزات صدمه دیده، مخدوش یا كثیف باید توسط مجری تمیز، تعمیر و جایگزین شوند. همچنین لازم است تا در مدت عملیات ساختمانی، مراقبت های مداوم به منظور حفظ قابلیت دید تابلوها، چراغ ها یا تجهیزات كنترل ترافیك، توسط مجری صورت پذیرد.
٢٣-٣-١-۳۴ با توجه به آن كه اطلاع رسانی، بخشی مهم از عملیات كنترل ترافیك در حین ساخت است، مجری باید در عملیات ساختمانی اعم از كوتاه یا بلندمدت، نحوه تردد وسایل نقلیه یا عابرین پیاده (مطابق طرحهای ارائه شده در پیوست ٢٣-٥) را با هماهنگی مراجع ذیصلاح ، به درستی اطلاع رسانی نماید.
٢٣-٣-١-٣٥ انسداد یك معبر توسط مالك یا مجری به علت انجام عملیات ساختمانی و تامین مسیر انحرافی برای آن نیازمند مجوز از نهادها ومراجع ذیصلاح است و پیش از شروع هر گونه عملیات ساختمانی، باید طرح ها و جدول زمان بندی انجام كارها در هر مرحله از عملیات حین ساخت، مسیر انحرافی و نحوه نگهداری از آن، تعداد و نوع تجهیزات كنترل ترافیكی آن توسط مهندس ذیصلاح ارائه شود و كارفرما جهت اخذ تایید مراجع دیصلاح اقدام نماید.
تصویر ۱
تصویر ۲
تصویر ۳